ประกวดราคาจ้างเหมาผลิตสื่อการเรียนการสอนออนไลน์ด้านปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence AI) เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัล

• เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัลของบุคลากร หน่วยงาน และประเทศ ผ่านการพัฒนาทักษะด้าน AI
• เพื่อผลิตสื่อการเรียนรู้ในรูปแบบมัลติมีเดียที่มีคุณภาพ (วีดิทัศน์, เอกสาร, แบบฝึกหัด, แบบทดสอบ)
• เพื่อเผยแพร่หลักสูตรผ่านระบบการเรียนออนไลน์ (LMS) ที่เข้าถึงได้สะดวกและส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต
• เพื่อยกระดับศักยภาพของบุคลากรภาครัฐ ภาคสาธารณะ และประชาชนทั่วไป ในการประยุกต์ใช้ AI ในการทำงานและพัฒนานโยบาย

• ออกแบบหลักสูตรออนไลน์อย่างน้อย 5 หลักสูตร (ครอบคลุม 3 ระดับสมรรถนะ AI Literacy)
• จัดหาและเตรียมวิทยากรที่มีความเชี่ยวชาญและบุคลิกภาพเหมาะสม
• จัดทำเอกสารประกอบการเรียน (Lecture Notes, แบบฝึกหัด, แบบทดสอบ Pre/Post-test, คู่มือการเรียน)
• ออกแบบสื่อตามอัตลักษณ์องค์กร (CI) ของ สขญ.
• ผลิตสื่อวีดิทัศน์คุณภาพ Full HD (1920x1080p) ความยาว 15-20 นาทีต่อคลิป
• จัดทำซับไตเติลภาษาไทย (และภาษาอังกฤษถ้ามี)
• ส่งมอบไฟล์ต้นฉบับ (Source Files) และไฟล์ฉบับสมบูรณ์

• เอกสารการออกแบบหลักสูตร (Curriculum Design Document)
• เอกสารประกอบการเรียนรู้ (Teaching Materials) ทั้ง 5 หลักสูตร
• บทดำเนินรายการ (Script & Storyboard)
• ข้อมูลวิทยากร (CV และ Consent Form)
• สื่อวีดิทัศน์การสอนฉบับสมบูรณ์ (MP4 Full HD)
• ไฟล์ต้นฉบับ (Source Files) ของสื่อทั้งหมด
• รายงานความก้าวหน้าและรายงานสรุปผลการดำเนินงาน (Final Report)

120 วัน นับถัดจากวันลงนามในสัญญา

• Eligibility Requirements: ต้องลงทะเบียนในระบบ e-GP ของกรมบัญชีกลาง
• Standards Compliance: -
• Experience: มีผลงานผลิตสื่อ e-Learning ด้าน AI/Data โดยตรงอย่างน้อย 3 โครงการ (หรือผลงานด้านเทคโนโลยีดิจิทัล 1-2 โครงการ)
• Previous Project Cost: -
• Technical Capabilities: มีความพร้อมด้านอุปกรณ์ถ่ายทำ (กล้อง, ไมโครโฟน, ไฟสตูดิโอ) และทีมงานตัดต่อ/กราฟิก
• Personnel: วิทยากรต้องมีบุคลิกภาพดี สื่อสารชัดเจน และมีผลงาน (Showreel) ที่แสดงทักษะการนำเสนอ

พิจารณาโดยใช้หลักเกณฑ์ราคาประกอบเกณฑ์อื่น (คะแนนรวม 100 คะแนน):

1. ราคาที่ยื่นข้อเสนอ (20 คะแนน)
2. ข้อเสนอด้านเทคนิค (80 คะแนน) แบ่งเป็น:
   • แผนการดำเนินงานและการออกแบบหลักสูตร (20 คะแนน)
   • ความเข้าใจในอัตลักษณ์องค์กรและการออกแบบเอกสาร (20 คะแนน)
   • คุณภาพและมาตรฐานเทคนิคการผลิตสื่อ (15 คะแนน)
   • คุณภาพของวิทยากรและทีมงาน (15 คะแนน)
   • ประสบการณ์และผลงานที่ผ่านมา (10 คะแนน)

• วีดิทัศน์ความละเอียดไม่น้อยกว่า Full HD (1920x1080p)
• รูปแบบไฟล์วีดิทัศน์: MP4 (H.264 codec)
• ไฟล์ซับไตเติล: .SRT
• รองรับการแสดงผลบนคอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต และสมาร์ตโฟน
• เนื้อหาต้องสอดคล้องกับกรอบสมรรถนะ AI Literacy ของสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ

• งวดที่ 1 (40%): ส่งมอบงานภายใน 60 วัน (งานออกแบบหลักสูตร, เอกสารประกอบ, ข้อมูลวิทยากร)
• งวดที่ 2 (60%): ส่งมอบงานภายใน 120 วัน (สื่อวีดิทัศน์, ไฟล์ต้นฉบับ, รายงานสรุป)
• อัตราค่าปรับ: 0.10% ต่อวันของมูลค่าสัญญา (ไม่ต่ำกว่าวันละ 100 บาท)
• การรับประกัน: 6 เดือน นับจากวันตรวจรับงาน

1. Q: โครงการนี้ต้องการหลักสูตรจำนวนกี่หลักสูตร? A: อย่างน้อย 5 หลักสูตร
2. Q: กลุ่มเป้าหมายของหลักสูตรคือใคร? A: บุคลากรภาครัฐ ภาคสาธารณะ และประชาชนทั่วไป
3. Q: วีดิทัศน์แต่ละคลิปควรมีความยาวเท่าใด? A: 15-20 นาที (Microlearning)
4. Q: ผู้รับจ้างต้องจัดหาสถานที่ถ่ายทำหรือไม่? A: ใช่ ผู้รับจ้างต้องจัดหาสถานที่และอุปกรณ์ถ่ายทำเอง
5. Q: ใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ผลงาน? A: สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์โดยชอบธรรม
6. Q: ต้องมีการทำซับไตเติลหรือไม่? A: ต้องมีซับไตเติลภาษาไทยครบถ้วน และภาษาอังกฤษหากเนื้อหาเป็นภาษาอังกฤษ
7. Q: การประเมินผลการเรียนรู้ต้องประกอบด้วยอะไรบ้าง? A: ต้องมี Pre-test, Post-test, Quiz และ Assignment
8. Q: หากมีการอัปเดตเทคโนโลยี AI ระหว่างสัญญา ผู้รับจ้างต้องทำอย่างไร? A: ต้องปรับปรุงเนื้อหาให้เป็นปัจจุบันก่อนการส่งมอบงานงวดสุดท้าย
9. Q: วิทยากรต้องผ่านการอนุมัติก่อนหรือไม่? A: ใช่ ต้องเสนอประวัติและผลงานให้ สขญ. พิจารณาก่อนเริ่มดำเนินการ
10. Q: การส่งมอบงานต้องส่งในรูปแบบใด? A: ส่งเป็นไฟล์อิเล็กทรอนิกส์ใน Flash Drive/External SSD หรือลิงก์ดาวน์โหลด

ขอบเขตของงาน (Terms of Reference : TOR)
จ้างเหมาผลิตสื่อการเรียนการสอนออนไลน์ด้านปญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัล จำนวน 1 งาน

1. ความเปนมา
   ปจจุบันเทคโนโลยีปญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการ ขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมดิจิทัลอย่างก้าวกระโดด โดยเปนเครื่องมือหลักในการยกระดับประสิทธิภาพการ บริหารงานภาครัฐ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกเพื่อการวางนโยบาย ตลอดจนการสร้างนวัตกรรมบริการที่ตอบสนอง ต่อความต้องการของภาคประชาชนได้อย่างแม่นยำ อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคปญญาประดิษฐ์ให้ประสบ ความสำเร็จและเกิดความยั่งยืนนั้น จำเปนต้องอาศัยบุคลากรที่มีความรู้ ความเข้าใจ และทักษะที่ถูกต้อง (Digital
   Literacy and AI Competency) ทั้งในมิติด้านทฤษฎีพื้นฐาน ทักษะการใช้เครื่องมือ การประยุกต์ใช้ในบริบทการ ทำงานจริง รวมถึงความตระหนักด้านจริยธรรมและความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์
   สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) หรือ สขญ. ในฐานะหน่วยงานที่มีพันธกิจหลักในการส่งเสริม และสนับสนุนการนำข้อมูลขนาดใหญ่ไปใช้ประโยชน์ เพื่อการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์และเพิ่มขีดความสามารถใน การแข่งขันของประเทศ เล็งเห็นถึงความจำเปนในการสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ จึงมีความ ประสงค์จะดำเนินโครงการจ้างเหมาผลิตสื่อการเรียนการสอนออนไลน์ด้านปญญาประดิษฐ์ เพื่อพัฒนาหลักสูตร การเรียนรู้รูปแบบดิจิทัลที่ทันสมัย เข้าถึงได้ง่าย และส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยตนเองในลักษณะการเรียนรู้ตลอดชีวิต
   (Life-long Learning)
2. วัตถุประสงค์
   2.1 เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัลของบุคลากร หน่วยงาน และประเทศ ผ่านการพัฒนาทักษะด้าน AI ที่จำเปนต่อเศรษฐกิจและสังคมดิจิทัล
   2.2 เพื่อผลิตสื่อการเรียนรู้ในรูปแบบมัลติมีเดียที่มีคุณภาพ เช่น วีดิทัศน์ประกอบการเรียน เอกสาร ประกอบการสอน แบบฝกหัด แบบทดสอบ และสื่อเสริมการเรียนรู้ เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ด้วยตนเองได้ อย่างมีประสิทธิภาพ
   2.3 เพื่อเผยแพร่หลักสูตรผ่านระบบการเรียนออนไลน์ ที่มีประสิทธิภาพ ช่วยให้ผู้เรียนสามารถเข้าถึง เนื้อหาได้อย่างสะดวก ไม่จำกัดเวลาและสถานที่ และส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) 2.4 เพื่อยกระดับศักยภาพของบุคลากรภาครัฐ ภาคสาธารณะ และประชาชนทั่วไป ในการใช้เทคโนโลยี ข้อมูลและปญญาประดิษฐ์อย่างเข้าใจ และสามารถประยุกต์ใช้ได้จริงในการทำงานและพัฒนานโยบาย
3. คุณสมบัติของผู้เสนอราคา
   3.1 มีความสามารถตามกฎหมาย
   3.2 ไม่เปนบุคคลล้มละลาย
   1
   3.3 ไม่อยู่ระหว่างเลิกกิจการ
   3.4 ไม่เปนบุคคลซึ่งอยู่ระหว่างถูกระงับการยื่นข้อเสนอหรือทำสัญญากับหน่วยงานของรัฐไว้ชั่วคราว เนื่องจากเปนผู้ที่ไม่ผ่านเกณฑ์การประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้ประกอบการตามระเบียบที่รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงการคลังกำหนดตามที่ประกาศเผยแพร่ในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลาง
   3.5 ไม่เปนบุคคลซึ่งถูกระบุชื่อไว้ในบัญชีรายชื่อผู้ทิ้งงานและได้แจ้งเวียนชื่อให้เปนผู้ทิ้งงานของ หน่วยงานของรัฐในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลาง ซึ่งรวมถึงนิติบุคคลที่ผู้ทิ้งงานเปนหุ้นส่วน ผู้จัดการ กรรมการผู้จัดการ ผู้บริหาร ผู้มีอำนาจในการดำเนินงานในกิจการของนิติบุคคลนั้นด้วย
   3.6 มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามที่คณะกรรมการนโยบายการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหาร พัสดุภาครัฐกำหนดในราชกิจจานุเบกษา
   3.7 เปนบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลผู้มีอาชีพตามที่ประกาศ
   3.8 ไม่เปนผู้มีผลประโยชน์ร่วมกันกับผู้ยื่นข้อเสนอรายอื่น หรือกระทำการอันเปนการขัดขวางการ แข่งขันราคาอย่างเปนธรรม
   3.9 ไม่เปนผู้ได้รับเอกสิทธิ์หรือความคุ้มกันซึ่งอาจปฏิเสธไม่ยอมขึ้นศาลไทย เว้นแต่รัฐบาลของผู้เสนอ ราคาได้มีคำสั่งให้สละเอกสิทธิ์และความคุ้มกันเช่นว่านั้น
   3.10 ผู้ยื่นข้อเสนอต้องลงทะเบียนที่มีข้อมูลถูกต้องครบถ้วนในระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วย อิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Government Procurement : e-GP) ของกรมบัญชีกลาง 3.11 ผู้ยื่นข้อเสนอต้องมีมูลค่าสุทธิของกิจการ ดังนี้
4. กรณีผู้ยื่นข้อเสนอเปนนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยหรือต่างประเทศ ซึ่งได้จดทะเบียน เกินกว่า 1 ป ต้องมีมูลค่าสุทธิของกิจการ จากผลต่างระหว่างสินทรัพย์สุทธิหักด้วยหนี้สินสุทธิที่ปรากฏในงบแสดง ฐานะการเงินที่มีการตรวจรับรองแล้ว ซึ่งจะต้องแสดงค่าเปนบวก 1 ปสุดท้ายก่อนวันยื่นข้อเสนอ งบแสดงฐานะ การเงิน 1 ปสุดท้ายก่อนวันยื่นข้อเสนอ หมายถึง งบแสดงฐานะการเงินย้อนไปก่อนวันที่หน่วยงานของรัฐกำหนดให้ เปนวันยื่นข้อเสนอ 1 ปปฏิทิน เว้นแต่กรณีนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย หากวันยื่นข้อเสนอเปนช่วง ระยะเวลาที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนดให้นิติบุคคลยื่นงบแสดงฐานะการเงินกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ซึ่งจะอ ยูในช่วงเดือนมกราคม - เดือนพฤษภาคม ของทุกป โดยนิติบุคคลที่เปนผู้ยื่นข้อเสนอนั้นยังอยู่ในช่วงของการยื่นงบ แสดงฐานะการเงินกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า คือ ช่วงเดือนมกราคม - เดือนพฤษภาคม กรณีนี้ให้สามารถยื่นงบ แสดงฐานะการเงินย้อนไปอีก 1 ป ได้
5. กรณีผู้ยื่นข้อเสนอเปนนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย ซึ่งยังไม่มีการรายงานงบแสดงฐานะ การเงินกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า หรือกรณีผู้ยื่นข้อเสนอเปนนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศซึ่งยัง ไม่มีการรายงานงบแสดงฐานะการเงิน ให้พิจารณาการกำหนดมูลค่าของทุนจดทะเบียน โดยผู้ยื่นข้อเสนอจะต้องมี ทุนจดทะเบียนที่เรียกชำระมูลค่าหุ้นแล้ว ณ วันที่ยื่นข้อเสนอ ไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาท
6. สำหรับการจัดซื้อจัดจ้างครั้งหนึ่งที่มีวงเงินเกิน 500,000 บาทขึ้นไป กรณีผู้ยื่นข้อเสนอเปนบุคคล ธรรมดา ให้พิจารณาจากหนังสือรับรองบัญชีเงินฝากไม่เกิน 90 วัน ก่อนวันยื่นข้อเสนอ โดยต้องมีเงินฝากคงเหลือ ในบัญชีธนาคารเปนมูลค่า 1 ใน 4 ของมูลค่างบประมาณของโครงการหรือรายการที่ยื่นข้อเสนอ ในแต่ละครั้ง และ
   2
   หากเปนผู้ชนะการจัดซื้อจัดจ้างหรือเปนผู้ได้รับการคัดเลือกจะต้องแสดงหนังสือรับรองบัญชีเงินฝากที่มีมูลค่า ดังกล่าวอีกครั้งหนึ่งในวันลงนามในสัญญา
7. กรณีที่ผู้ยื่นข้อเสนอไม่มีมูลค่าสุทธิของกิจการหรือทุนจดทะเบียน หรือมีแต่ไม่เพียงพอที่จะเข้ายื่น ข้อเสนอ สามารถดำเนินการได้ดังนี้
   (1) กรณีผู้ยื่นข้อเสนอเปนนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย หรือบุคคลธรรมดาที่ถือสัญชาติ ไทย ผู้ยื่นข้อเสนอสามารถขอวงเงินสินเชื่อ โดยต้องมีวงเงินสินเชื่อ 1 ใน 4 ของมูลค่างบประมาณของโครงการหรือ รายการที่ยื่นข้อเสนอในแต่ละครั้ง จะเปนสินเชื่อที่ธนาคารภายในประเทศ หรือบริษัทเงินทุนหรือบริษัทเงินทุน หลักทรัพย์ที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบกิจการเงินทุนเพื่อการพาณิชย์และประกอบธุรกิจค้ำประกันตามประกาศของ ธนาคารแห่งประเทศไทย ตามรายชื่อบริษัทเงินทุนที่ธนาคารแห่งประเทศไทยแจ้งเวียนให้ทราบ โดยพิจารณาจาก ยอดเงินรวมของวงเงินสินเชื่อที่สำนักงานใหญ่รับรอง หรือที่สำนักงานสาขารับรอง
   (2) กรณีผู้ยื่นข้อเสนอเปนนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศ หรือบุคคลธรรมดาที่ มิได้ถือสัญชาติไทย ผู้ยื่นข้อเสนอสามารถขอวงเงินสินเชื่อ โดยต้องมีวงเงินสินเชื่อ 1 ใน 4 ของมูลค่างบประมาณ ของโครงการหรือรายการที่ยื่นข้อเสนอในแต่ละครั้ง จะเปนสินเชื่อที่ธนาคารภายในประเทศ หรือบริษัทเงินทุนหรือ บริษัทเงินทุนหลักทรัพย์ที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบกิจการเงินทุนเพื่อการพาณิชย์ และประกอบธุรกิจค้ำประกัน ตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย ตามรายชื่อบริษัทเงินทุนที่ธนาคาร แห่งประเทศไทยแจ้งเวียนให้ทราบ
   หรือเปนสินเชื่อที่ธนาคารต่างประเทศหรือบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์ที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบกิจการเงินทุนเพื่อ การพาณิชย์และประกอบธุรกิจค้ำประกันตามประกาศของธนาคารกลางต่างประเทศนั้น ตามรายชื่อบริษัทที่ ธนาคารกลางต่างประเทศนั้นแจ้งเวียนให้ทราบ โดยพิจารณาจากยอดเงินรวมของวงเงินสินเชื่อที่สำนักงานใหญ่ รับรอง หรือที่สำนักงานสาขารับรอง (กรณีได้รับมอบอำนาจจากสำนักงานใหญ่) ซึ่งออกให้แก่ผู้ยื่นข้อเสนอนับถึง วันยื่นข้อเสนอไม่เกิน 90 วัน
8. กรณีผู้ยื่นข้อเสนอเปนนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศ หรือบุคคลธรรมดาที่มิได้ถือ สัญชาติไทยตามข้อ 2 ข้อ 3 และข้อ 4 (2) มูลค่าจะต้องเปนไปตามอัตราแลกเปลี่ยนเงินตรา ตามประกาศที่ ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด ในช่วงระหว่างวันที่เผยแพร่ประกาศและเอกสารประกวดราคาในระบบจัดซื้อจัด จ้างภาครัฐด้วยอิเล็กทรอนิกส์ (e-GP) จนถึงวันเสนอราคา
   ทั้งนี้ ผู้ยื่นข้อเสนอจะต้องยื่นเอกสารที่แสดงให้เห็นถึงข้อมูลเกี่ยวกับมูลค่าสุทธิของกิจการแล้วแต่ กรณี ประกอบกับเอกสารดังกล่าวจะต้องผ่านการรับรองตามระเบียบกระทรวงการต่างประเทศว่าด้วยการรับรอง เอกสาร พ.ศ. 2539 และที่แก้ไขเพิ่มเติมกำหนด โดยจะต้องยื่นเอกสารดังกล่าวในวันยื่นข้อเสนอ หากผู้ยื่นข้อเสนอ มิได้มีการยื่นเอกสารดังกล่าวมาพร้อมกับการยื่นข้อเสนอให้ถือว่าผู้ยื่นข้อเสนอรายนั้นยื่นเอกสารไม่ครบถ้วนตาม เงื่อนไขที่กำหนดไว้ในเอกสารประกวดราคา
9. กรณีตาม ข้อ 1 - ข้อ 5 ไม่ใช้บังคับกรณีดังต่อไปนี้
   (1) กรณีที่ผู้ยื่นข้อเสนอเปนหน่วยงานของรัฐภายในประเทศ
   (2) นิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยที่อยู่ระหว่างการฟนฟูกิจการตามพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พ.ศ. 2483 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
   3
   (3) งานจ้างก่อสร้างที่กรมบัญชีกลางได้ขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการงานก่อสร้างแล้ว และงานจ้าง ก่อสร้างที่หน่วยงานของรัฐที่ได้มีการจัดทำบัญชีผู้ประกอบการงานก่อสร้างที่มีคุณสมบัติเบื้องต้นไว้แล้วก่อนวันที่ พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างฯ มีผลใช้บังคับ
   (4) การจัดซื้อจัดจ้างตามมาตรา 56 วรรคหนึ่ง (2) (ข) และ (ค) แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างฯ (5) การซื้ออสังหาริมทรัพย์และการเช่าอสังหาริมทรัพย์
   (6) กรณีงานจ้างบริการหรืองานจ้างเหมาบริการกับบุคคลธรรมดา เช่น จ้างพนักงานขับรถ ครู ชาวต่างชาติ พนักงานเก็บขยะ พนักงานบันทึกข้อมูล เปนต้น
10. ขอบเขตของงาน
    ขอบเขตของงานจ้างเหมาผลิตสื่อการเรียนการสอนออนไลน์ด้านปญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัล จำนวน 1 งานเปนการจ้างออกแบบและ ผลิตหลักสูตรออนไลน์อย่างน้อย 5 หลักสูตร รายละเอียดดังนี้
    4.1 การออกแบบหลักสูตร (Curriculum Design)
    ผู้รับจ้างต้องดำเนินการออกแบบหลักสูตรออนไลน์ อย่างน้อย 5 หลักสูตร โดยมุ่งเน้นให้สามารถใช้ ในการเรียนรู้ด้วยตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ (Self-paced e-Learning) พร้อมทั้งสอดคล้องกับภารกิจของ สขญ. ในการส่งเสริมองค์ความรู้ด้านข้อมูลขนาดใหญ่และปญญาประดิษฐ์ โดยมีรายละเอียดการดำเนินการดังนี้
    4.1.1 ขอบเขตหัวข้อเนื้อหาวิชา ผู้รับจ้างจะต้องดำเนินการออกแบบและพัฒนาเนื้อหาบทเรียน ออนไลน์ (e-Learning Content) ให้ครอบคลุมองค์ความรู้และทักษะที่จำเปนต่อการพัฒนาและการประยุกต์ใช้ ปญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) โดยเนื้อหาทั้งหมดต้องสอดคล้องกับ กรอบมาตรฐานสมรรถนะ ความสามารถด้านการใช้ปญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) ของสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) (ภาคผนวก ก.) ซึ่งครอบคลุมความสามารถใน 3 ระดับ ดังนี้
    (1) สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) สำหรับผู้ใช้งาน ทั่วไป
    o มุ่งเน้นสำหรับผู้ใช้งานทั่วไป เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวคิดพื้นฐานของ AI, ประเภทของ AI ในชีวิตประจำวัน, การตั้งคำถาม (Prompting) เบื้องต้น รวมถึงความ ตระหนักด้านจริยธรรม ความเปนส่วนตัว และความปลอดภัยในการใช้งาน
    (2) สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) สำหรับผู้ใช้งานเพื่อ ประกอบธุรกิจ
    o มุ่งเน้นสำหรับผู้ปฏิบัติงานและผู้ประกอบการ เพื่อให้สามารถประยุกต์ใช้เครื่องมือ AI ใน การวิเคราะห์ข้อมูล การเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการทำงาน การใช้ AI เพื่อการสื่อสาร และการตลาด และการบริหารจัดการโครงการด้วยเทคโนโลยีปญญาประดิษฐ์
    (3) สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) สำหรับผู้ใช้งาน ทักษะสูง
    o มุ่งเน้นสำหรับบุคลากรสายเทคนิคหรือผู้ที่ต้องการเชี่ยวชาญเฉพาะทาง เพื่อให้มี ความสามารถในการเลือกใช้อัลกอริทึมที่เหมาะสม การจัดการชุดข้อมูล (Dataset) การ
    4
    ทดสอบและประเมินผลประสิทธิภาพของโมเดล AI รวมถึงการออกแบบระบบงานที่ ซับซ้อน
    4.1.2 ผู้รับจ้างต้องพัฒนาเนื้อหาโดยอ้างอิงข้อมูล เครื่องมือ (Tools) และกรณีศึกษาที่เปนปจจุบัน ที่สุด ณ วันที่ดำเนินการผลิต ในกรณีที่มีการอัปเดตเทคโนโลยีที่สำคัญในระหว่างระยะเวลาสัญญา ผู้รับจ้างมีหน้าที่ ต้องปรับปรุงเนื้อหาให้มีความเปนปจจุบันก่อนการส่งมอบงานงวดสุดท้าย
    4.1.3 การนำเสนอเนื้อหา ต้องมีการยกตัวอย่างการประยุกต์ใช้ในบริบทของประเทศไทย (Local Context) ทั้งในหน่วยงานภาครัฐ หรือภาคธุรกิจ อย่างน้อยระดับละ 1 กรณีศึกษา
    4.1.4 การกำหนดผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcomes) จัดทำ Learning Outcomes สำหรับ แต่ละบทเรียน โดยระบุให้ชัดเจนว่าผู้เรียนจะสามารถทำอะไรได้เมื่อเรียนจบบทนั้น ผลลัพธ์การเรียนรู้ควร ครอบคลุม 3 มิติ ได้แก่ ความรู้ความเข้าใจ (Cognitive) ทักษะการปฏิบัติ (Psychomotor) ทัศนคติหรือการ ประยุกต์ใช้ (Affective) และอื่น ๆ
    4.1.5 การกำหนดเวลาการเรียน (Duration Plan) กำหนดระยะเวลารวมของแต่ละหลักสูตร อย่างน้อย 2–3 ชั่วโมง และระบุระยะเวลาในการเรียนรู้แต่ละบทเรียน เช่น 15–20 นาทีต่อคลิปวีดิทัศน์ฯลฯ 4.1.6 การออกแบบเพื่อรองรับรูปแบบการเรียนแบบออนไลน์ออกแบบให้เหมาะสมกับการเรียน ผ่านระบบ Learning Management System (LMS) โดยเนื้อหาควรแสดงผลได้ดีทั้งบนคอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต และสมาร์ตโฟน เปนต้น
    4.1.7 การประเมินผลการเรียนรู้ (Assessment Strategy) กำหนดรูปแบบของแบบทดสอบ เช่น Pre-test, Post-test, Quiz และ Assignment ให้เหมาะสมกับแต่ละหลักสูตร โดยประเมินทั้งความรู้ ทักษะ การประยุกต์ใช้ และจัดให้มีเกณฑ์ผ่าน/ไม่ผ่าน (Pass/Fail) หรือระดับคะแนนตามที่กำหนด 4.1.8 รายละเอียดของแต่ละหลักสูตรต้องประกอบด้วย วัตถุประสงค์ของหลักสูตร (Course Objectives), ผลลัพธ์ของการเรียนรู้ (Learning Outcomes), หัวข้อบทเรียนหลัก, รายละเอียดเนื้อหาในแต่ละ บทเรียน, กิจกรรมการเรียนรู้ (Learning Activities), รูปแบบแบบฝกหัดและ/หรือแบบทดสอบ, วิธีการประเมินผล การเรียนรู้
    4.2 วิทยากร (Instructor)
    ผู้รับจ้างต้องจัดหา/จัดเตรียมบุคลากรที่มีความรู้และทักษะเหมาะสม เพื่อทำหน้าที่เปน วิทยากร บรรยายหลัก (Instructor) สำหรับการจัดทำเอกสารการสอนของแต่ละหลักสูตร และถ่ายทำวีดิทัศน์แต่ละบทเรียน 4.2.1 คุณสมบัติของวิทยากร (Instructor) อย่างน้อยดังนี้
    (1) มีบุคลิกภาพเหมาะสมสำหรับการนำเสนอผ่านกล้อง
    (2) มีความสามารถในการสื่อสารอย่างชัดเจน เข้าใจง่าย และน่าสนใจ
    (3) มีพื้นฐานความรู้ในสาขาที่เกี่ยวข้อง
    (4) หากไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญโดยตรง ต้องมีการฝกซ้อมกับทีมวิชาการหรือใช้สคริปต์ที่ผ่านการ ตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญแล้วอย่างเคร่งครัด
    4.2.2 บทบาทของวิทยากร (Instructor) ในวีดิทัศน์
    (1) ทำหน้าที่แนะนำบทเรียน เนื้อหา และเชื่อมโยงระหว่างหัวข้อในแต่ละคลิป
    5
    (2) อธิบายสาระสำคัญตามสคริปต์และสไลด์
    (3) มีการโต้ตอบกับกราฟก, ตัวอย่างข้อมูล หรือวัตถุเสมือนบนหน้าจอในรูปแบบ Interactive หรือ Green Screen (ถ้ามี)
    (4) หากมีการใช้ Motion Graphic/Animation แทนวิทยากร ต้องมีเสียงพากย์ (Voice Over) ที่ชัดเจน มีจังหวะและอารมณ์เหมาะสม
    4.2.3 การคัดเลือกวิทยากร ผู้รับจ้างต้องเสนอรายชื่อ ประวัติ และตัวอย่างผลงาน (Showreel) ของผู้ที่เสนอให้ทำหน้าที่วิทยากร ให้ สขญ. พิจารณาและอนุมัติก่อนเริ่มดำเนินการ
    4.3 เอกสารประกอบการเรียน (Teaching Materials & Learning Documents) ผู้รับจ้างต้องจัดทำเอกสารประกอบการเรียนที่ครบถ้วนและสอดคล้องกับเนื้อหาในวีดิทัศน์ โดยมีรายละเอียดอย่างน้อยดังนี้
    4.3.1 เอกสารเนื้อหาประกอบการสอน (Lecture Notes / Course Handouts) (1) จัดทำสรุปเนื้อหาหลักของแต่ละบทเรียนในรูปแบบเอกสาร PDF และ/หรือ HTML ที่สามารถเปดอ่านหรือดาวน์โหลดจากระบบ LMS ได้
    (2) เอกสารควรสอดคล้องกับเนื้อหาที่ปรากฏในวีดิทัศน์(Script-based or Slide-based) (3) ต้องมีการออกแบบให้สวยงาม อ่านง่าย และมีการจัดวางเนื้อหาอย่างมีลำดับ (ใช้ Infographic, Bullet Points, ตาราง และ Highlight ตามความเหมาะสม)
    (4) เอกสารทุกชุดต้องส่งให้ สขญ. ตรวจสอบความถูกต้องก่อนส่งมอบ
    4.3.2 แบบฝกหัดและกิจกรรมเสริมการเรียน (Practice Exercises & Learning Activities) (1) จัดทำแบบฝกหัดปลายบทเรียน (End-of-Lesson Exercises) สำหรับแต่ละบท เพื่อให้ ผู้เรียนสามารถทบทวนและประเมินตนเองได้
    (2) แบบฝกหัดอาจประกอบด้วย แบบเลือกตอบ (Multiple Choice Questions), แบบเติมคำ/เรียงลำดับ/ จับคู่, กรณีศึกษา (Case Study), แบบฝกการเขียนโค้ดหรือการวิเคราะห์ข้อมูลในบริบทจริง (3) ต้องมีเฉลย/คำอธิบายประกอบทุกข้อ เพื่อใช้สำหรับการเรียนรู้ด้วยตนเอง
    4.3.3 แบบประเมินก่อนเรียน-หลังเรียน (Pre-test / Post-test)
    (1) ออกแบบแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียนสำหรับแต่ละกลุ่มเนื้อหา (เช่น ระดับ Module หรือ Unit)
    (2) มีการกำหนดเกณฑ์คะแนนผ่าน และสามารถนำไปวัดผลสัมฤทธิ์ได้จริง
    4.3.4 เอกสารคำแนะนำ (Instructional Guides)
    (1) จัดทำเอกสารคำแนะนำสำหรับผู้เรียน เช่น วิธีการเรียนในระบบออนไลน์, แนวทางการทำ แบบฝกหัดและการทำแบบทดสอบ, แผนการเรียนที่แนะนำ (Suggested Learning Pathway) (2) หากมีการใช้ชุดข้อมูล (Datasets), Notebook หรือไฟล์ประกอบ ต้องแนบคู่มือการใช้งาน และการเข้าถึงไฟล์อย่างชัดเจน
    6
    4.3.5 การออกแบบเพื่อการเข้าถึง (Accessible Learning Design) เอกสารทั้งหมดต้องสามารถใช้ งานได้บนอุปกรณ์หลากหลาย และควรพิจารณาแนวทางเพื่อรองรับผู้เรียนที่มีข้อจำกัด เช่น การเพิ่มคำอธิบายภาพ (Alt Text), การใช้ฟอนต์ที่อ่านง่าย เปนต้น
    4.4 การออกแบบเอกสารประกอบการเรียน
    ผู้รับจ้างต้องดำเนินการออกแบบรูปแบบของเอกสารประกอบการเรียนรู้ ให้เปนไปตามอัตลักษณ์ องค์กร (Corporate Identity: CI) ของ สขญ. โดยมีรายละเอียดดังนี้
    4.4.1 เอกสารประกอบการเรียน (Lecture Materials / Handouts / Exercise Sheets) รูปแบบ และองค์ประกอบของเอกสารทุกประเภท เช่น สไลด์ประกอบการเรียน (Presentation Slide), เอกสารสรุป เนื้อหา (Course Notes), แบบฝกหัด (Exercise / Worksheet), แบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน (Pre-test / Post-test) ต้องมีการออกแบบ Template ที่ใช้ Theme สี ฟอนต์ โลโก้ และส่วนหัว/ท้ายเอกสารให้ตรงตามคู่มือ CI ของ สขญ. และต้องได้รับการตรวจสอบและอนุมัติจาก สขญ. ก่อนใช้งานจริง
    4.5 การผลิตสื่อการเรียนรู้ (Media Production)
    ผู้รับจ้างต้องดำเนินการผลิตวีดิทัศน์ประกอบการเรียนการสอนให้มีคุณภาพทั้งด้านภาพ เสียง และ การจัดวางองค์ประกอบเนื้อหา โดยมีข้อกำหนดและแนวทางดังต่อไปนี้
    4.5.1 ผู้รับจ้างต้องออกแบบ Key message รวมถึง Visual Art ในรูปแบบต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อ สร้างเอกลักษณ์ (uniqueness) และ/หรือ อัตลักษณ์ (Identity) สำหรับใช้ในการถ่ายทำวีดิทัศน์ดังกล่าว ที่มีความ เชื่อมโยงกับ สขญ. เช่น ภาพพื้นหลัง (Background Image) ตราสัญลักษณ์ (Logo) การออกแบบกราฟก (Graphic Design) ภาพแบนเนอร์ (Banner) เปนต้น เพื่อใช้เปนองค์ประกอบหลักในการดำเนินการผลิตสื่อวีดิ ทัศน์ตลอดโครงการ โดยได้รับการพิจารณาจาก สขญ. ก่อนการดำเนินงาน
    4.5.2 ผู้รับจ้างต้องจัดหาสถานที่ถ่ายทำและผลิตวีดิทัศน์ และ/หรือ สตูดิโอถ่ายทำ (Filming Studio) พร้อมทั้งจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์การถ่ายทำวีดิทัศน์ที่เกี่ยวข้อง อาทิ ไมโครโฟน (Microphones) กล้อง ถ่ายทำ (Cameras) ไฟสตูดิโอ (Studio Lights) ระบบเสียง (Sound System) ลำโพง (Monitors) อุปกรณ์ควบคุม เสียง (Mixing Consoles) อุปกรณ์ควบคุมการถ่ายทำ (Camera Equipment) อุปกรณ์ควบคุมกล้อง (Camera
    Rigs) เครื่องคอมพิวเตอร์ เปนต้น โดยได้รับการพิจารณาจาก สขญ. ก่อนการดำเนินงาน 4.5.3 รูปแบบการนำเสนอวีดิทัศน์
    (1) ใช้รูปแบบที่หลากหลายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเรียนรู้ เช่น
    o การบรรยายโดยวิทยากรหน้ากล้อง (Instructor-led video)
    o การนำเสนอพร้อมสไลด์ (Picture-in-picture)
    o การใช้ Motion Graphic / Infographic Animation
    o การสาธิตการใช้งานซอฟต์แวร์ หรือโค้ด (Screen Recording / Screencast)
    o การโต้ตอบกับฉากเสมือน (Green Screen / Virtual Background)
    (2) ต้องมีการผสมผสานรูปแบบอย่างเหมาะสมตามหัวข้อและกลุ่มเป้าหมายของผู้เรียน 4.5.4 คุณภาพการถ่ายทำ
    7
    (1) ความละเอียดวีดิทัศน์ต้องไม่น้อยกว่า Full HD (1920x1080p) พร้อมเสียงบรรยายที่ชัดเจน ไม่มีเสียงรบกวน
    (2) มีการจัดแสง กล้อง และฉากหลังที่เหมาะสมสำหรับการถ่ายทำวิชาการ
    (3) มีทีมงานตัดต่อ (Video Editor) ปรับปรุงภาพ สี เสียง และใส่กราฟกประกอบ
    (4) มีการใส่ ซับไตเติล (Subtitle) ภาษาไทยครบถ้วน และหากมีเนื้อหาเปนภาษาอังกฤษ ควรมี คำบรรยายคู่ขนาน (Dual Language Subtitle) ตามความเหมาะสม
    4.5.5 ความยาวและการแบ่งตอน (Modular Format)
    (1) วีดิทัศน์ แต่ละคลิปควรมีความยาวไม่เกิน 15-20 นาที (Microlearning) เพื่อให้ผู้เรียน สามารถเรียนรู้เปนช่วงสั้น ๆ
    (2) แบ่งเปนตอนตามหัวข้อย่อย เพื่อให้ง่ายต่อการค้นหาและเรียนซ้ำ
    4.5.6 รูปแบบไฟล์ที่ต้องจัดส่ง
    (1) ไฟล์วีดิทัศน์ ความละเอียดสูง: MP4 (H.264 codec) พร้อมเสียงบรรยาย
    (2) ไฟล์ซับไตเติล: .SRT และ/หรือฝงในไฟล์วีดิทัศน์(burned-in)
    (3) ไฟล์ภาพประกอบในวีดิทัศน์: PNG/JPEG (กรณีมี Infographic หรือฉากประกอบ)
    (4) หากวีดิทัศน์ สร้างในระบบตัดต่อ (เช่น Adobe Premiere, After Effects, Final Cut) ต้องจัดส่ง ไฟล์ต้นฉบับ (Project Files) พร้อม assets ที่เกี่ยวข้องทั้งหมด
    4.5.7 ไฟล์ที่ต้องส่งมอบ (Deliverables - Video Section)
    (1) วีดิทัศน์ ฉบับสมบูรณ์แยกตามบทเรียน (MP4 - Full HD)
    (2) ซับไตเติล .SRT ภาษาไทย (และภาษาอังกฤษ ถ้ามี)
    (3) ไฟล์ต้นฉบับวีดิทัศน์ และกราฟกประกอบ
    (4) Metadata ของวีดิทัศน์แต่ละบท เช่น ชื่อเรื่อง ระยะเวลา คำอธิบาย (Video Description Table) 4.6 ผู้รับจ้างต้องดำเนินการจัดทำเอกสาร ดังนี้
    4.6.1 เอกสารการออกแบบหลักสูตร (Curriculum Design Document) ครอบคลุมทั้ง 5 หลักสูตร โดยต้องระบุโครงสร้างรายวิชา (Course Outline), วัตถุประสงค์การเรียนรู้ (Learning Objectives) และ รายละเอียดเนื้อหา (Topic Details) ในแต่ละระดับตามกรอบสมรรถนะ AI Literacy
    4.6.2 เอกสารประกอบการเรียนรู้ (Teaching Materials) ได้แก่ บทสรุปเนื้อหา แบบฝกหัด แบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน และเอกสารประกอบการสอนอื่น ๆ ของทั้ง 5 หลักสูตร 4.6.3 บทดำเนินรายการ (Script & Storyboard) บทบรรยายและรายละเอียดการนำเสนอภาพ (Storyboard) สำหรับใช้ในการผลิตวิดีโอของทั้ง 5 หลักสูตร
    4.6.4 ข้อมูลวิทยากร สำหรับทั้ง 5 หลักสูตร ประกอบด้วย
    (1) ประวัติย่อ (CV) พร้อมผลงาน
    (2) แบบฟอร์มรับรองความยินยอมในการเผยแพร่ (Consent Form)
    4.6.5 รายงานประกอบการส่งมอบ
    (1) รายงานความก้าวหน้าการดำเนินงาน
    8
    (2) ตารางสรุปรายการสิ่งส่งมอบ (Checklist)
    (3) จัดทำสำเนาเอกสารตามข้อ 4.1-4.4 และ 4.6 ในรูปแบบไฟล์อิเล็กทรอนิกส์ บรรจุลงใน แฟลชไดร์ฟ (Flash Drive) และ/หรือ External SSD และ/หรือ ลิงก์ที่สามารถเชื่อมต่อ ข้อมูลได้ เช่น Google Drive, อีเมล ฯลฯ
    4.7 ผู้รับจ้างต้องดำเนินการจัดทำเอกสาร ดังนี้
    4.7.1 ผลงานการผลิตวิดีโอประกอบการสอน (Media Production) สื่อวิดีโอการสอนฉบับสมบูรณ์ สำหรับทั้ง 5 หลักสูตร
    4.7.2 สื่อสนับสนุนการเรียนรู้ดิจิทัล งานกราฟก แอนิเมชัน หรือสื่อประสมอื่น ๆ ที่ใช้ประกอบการ สอนในทั้ง 5 หลักสูตร
    4.7.3 ข้อมูลต้นฉบับ (Source Files) ไฟล์ต้นฉบับที่ใช้ในการผลิตสื่อทั้งหมด เช่น ไฟล์โครงการตัด ต่อ, ไฟล์กราฟกแยกเลเยอร์
    4.7.4 รายงานประกอบการส่งมอบ
    (1) รายงานสรุปการดำเนินงาน (Final Report)
    (2) ตารางสรุปรายการไฟล์สื่อมัลติมีเดียทั้งหมด (Checklist)
    (3) จัดทำสำเนาเอกสารตามข้อ 4.5 และ 4.7 ในรูปแบบไฟล์อิเล็กทรอนิกส์ บรรจุลงในแฟลช ไดร์ฟ (Flash Drive) และ/หรือ External SSD และ/หรือ ลิงก์ที่สามารถเชื่อมต่อข้อมูลได้ เช่น Google Drive, อีเมล ฯลฯ
11. กำหนดระยะเวลาส่งมอบงาน
    ผู้รับจ้างจะต้องส่งมอบงานทั้งหมดภายในระยะเวลา 120 วัน นับถัดจากวันลงนามในสัญญา
12. หลักเกณฑ์ในการพิจารณาคัดเลือกข้อเสนอ
    6.1 ในการพิจารณาผลการยื่นข้อเสนอครั้งนี้ สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) จะพิจารณา ตัดสินโดยใช้หลักเกณฑ์ราคาประกอบเกณฑ์อื่น
    6.2 ผู้เสนอราคาต้องเข้านำเสนอข้อเสนอ แผนการดำเนินงาน รายละเอียดผลงานทางเทคนิคด้วยวาจา ต่อคณะกรรมการพิจารณาผลการประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) ตามวันและเวลาที่ สขญ. กำหนด ในเอกสารประกาศเชิญชวน โดยมีระยะเวลานำเสนอไม่เกิน 30 นาที และตอบข้อซักถาม 15 นาที 6.3 การพิจารณาผู้ชนะการยื่นข้อเสนอ
    กรณีใช้หลักเกณฑ์ราคาประกอบเกณฑ์อื่น ในการพิจารณาผู้ชนะการยื่นข้อเสนอสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) จะพิจารณาโดยให้คะแนนตามปจจัยหลักและน้ำหนักที่กำหนด ดังนี้
    6.3.1 จ้างเหมาผลิตสื่อการเรียนการสอนออนไลน์ด้านปญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัล จำนวน 1 งาน
    (1) ราคาที่ยื่นข้อเสนอ กำหนดน้ำหนักเท่ากับร้อยละ 20
    (2) ข้อเสนอด้านเทคนิคหรือข้อเสนออื่น ๆ กำหนดน้ำหนักเท่ากับร้อยละ 80 ประกอบด้วย รายละเอียด ดังนี้
    9

1. แผนการดำเนินงานและการออกแบบหลักสูตร กำหนดน้ำหนักร้อยละ 20 มีรายละเอียดการให้คะแนนดังนี้
   เกณฑ์การพิจารณาให้คะแนน
   คะแนน
   วิธีประเมิน
   แผนงานระบุโครงสร้าง 5 หลักสูตรชัดเจน มีการกำหนด Learning Outcomes ครบ 3 มิติ (Knowledge, Skill, Attitude) และมีกรณีศึกษาในไทย (Local Context) ที่ ทันสมัยและน่าสนใจ
   100
   พิจารณาจากเอกสารข้อเสนอทาง เทคนิค โดยดูความสมบูรณ์ของการ ออกแบบหลักสูตร (Curriculum Design) ความสอดคล้องของหัวข้อ เนื้อหากับกลุ่มเป้าหมาย และความ เข้าใจในระดับสมรรถนะ AI Literacy ทั้ง 3 ระดับ
   แผนงานระบุหัวข้อครบถ้วนตาม TOR แต่การออกแบบ กิจกรรมเสริมการเรียน (Activities) ยังไม่เน้นการ ประยุกต์ใช้จริง หรือกรณีศึกษาไม่มีความเฉพาะเจาะจง
   50
   แผนงานขาดรายละเอียดสำคัญ เช่น ไม่ระบุวิธีการ ประเมินผล หรือเนื้อหาที่ออกแบบไม่ครอบคลุมสมรรถนะ ตามที่ สขญ. กำหนด
   0

2. ความเข้าใจในอัตลักษณ์องค์กรและการออกแบบเอกสารประกอบ กำหนดน้ำหนักร้อยละ 20 มีรายละเอียด การให้คะแนนดังนี้
   เกณฑ์การพิจารณาให้คะแนน
   คะแนน
   วิธีประเมิน
   ตัวอย่างเอกสาร (PDF/Slide) มีการออกแบบโดยใช้อินโฟ กราฟก (Infographic) เพื่อช่วยให้เข้าใจง่าย มีการ ประยุกต์ใช้ CI ของ สขญ. อย่างถูกต้องและสวยงาม และ คำนึงถึงหลัก Accessible Design
   100
   พิจารณาจากตัวอย่างเอกสารประกอบการ เรียน แบบฝกหัด และคู่มือการเรียน (Instructional Guide) โดยดูความ สวยงาม การจัดวาง (Layout) และ ความถูกต้องในการใช้โลโก้และโทนสี ขององค์กร รวมถึงความครบถ้วนของ องค์ประกอบในเอกสาร เช่น มีเฉลย แบบฝกหัดและคำอธิบายประกอบ
   เอกสารมีรูปแบบเปนระเบียบ อ่านง่าย สอดคล้องกับสไลด์ มีการใช้โลโก้และสีตาม CI แต่ยังขาดความโดดเด่นในการ สรุปเนื้อหาเปนภาพ (Visual Summary)
   50
   เอกสารประกอบเปนเพียงการคัดลอก (Copy) ข้อความจาก สไลด์ไม่มีการออกแบบ Layout หรือไม่แสดงหลักฐานการ นำอัตลักษณ์องค์กรมาใช้งาน
   0

3. คุณภาพและมาตรฐานเทคนิคการผลิตสื่อ กำหนดน้ำหนักร้อยละ 15 มีรายละเอียดการให้คะแนนดังนี้
   เกณฑ์การพิจารณาให้คะแนน
   คะแนน
   วิธีประเมิน
   ตัวอย่างงานมีคุณภาพ Full HD 1080p ขึ้นไป ใช้เทคนิค ผสมผสาน (Motion Graphic + Screen Recording) อย่างมืออาชีพ เสียงบรรยายสะอาดไม่มีเสียงรบกวน และ มี Subtitle ที่จัดวางสวยงาม
   100
   พิจารณาจากตัวอย่างวีดิทัศน์ที่ผู้ยื่น เสนอแนบมา โดยดูความสมบูรณ์ของ การตัดต่อ การใช้แสง สี เสียง ความ ลื่นไหลของการผสมผสานรูปแบบการ นำเสนอ และการรองรับการใช้งานบน อุปกรณ์ที่หลากหลาย (Responsive)
   วีดิทัศน์มีคุณภาพตามมาตรฐาน ภาพและเสียงชัดเจน แต่ การนำเสนอส่วนใหญ่เปนแบบบรรยายหน้าสไลด์
   50

10
เกณฑ์การพิจารณาให้คะแนน
คะแนน
วิธีประเมิน
(Picture-in-picture) เปนหลัก ขาดความหลากหลายของ เทคนิคเชิงโต้ตอบ

วีดิทัศน์มีคุณภาพต่ำ เสียงเบาหรือมีเสียงแทรก ไม่มี Subtitle หรือรูปแบบการนำเสนอไม่เหมาะสมกับการ เรียนแบบออนไลน์ (e-Learning) 
0

11
4) คุณภาพของวิทยากรและทีมงานผู้เชี่ยวชาญ กำหนดน้ำหนักร้อยละ 15 มีรายละเอียดการให้คะแนนดังนี้
เกณฑ์การพิจารณาให้คะแนน
คะแนน
วิธีประเมิน
วิทยากรมีผลงานบรรยายด้าน AI เปนที่ยอมรับ สื่อสาร ชัดเจน บุคลิกภาพดีและ Showreel แสดงให้เห็นถึง ทักษะการโต้ตอบกับฉาก Virtual/Green Screen ได้ อย่างเปนธรรมชาติ
100
พิจารณาจากประวัติ (CV) และตัวอย่าง คลิปการสอน (Showreel) ของ วิทยากร รวมถึงทักษะการตัดต่อ การ ใช้กราฟก และการจัดการเสียงที่ ปรากฏในผลงานตัวอย่าง
วิทยากรมีความรู้ในเนื้อหาตามสคริปต์สื่อสารได้ตาม มาตรฐานการสอนทั่วไป แต่การนำเสนอผ่านกล้องยังไม่ โดดเด่น หรือใช้เสียงพากย์ที่มีจังหวะสม่ำเสมอแต่ขาด อารมณ์ร่วม
50
วิทยากรไม่มีประสบการณ์บรรยายหน้ากล้อง สื่อสารไม่ ชัดเจน หรือทีมงานไม่มีผลงาน Showreel มาแสดงให้ เห็นถึงทักษะการผลิตที่เพียงพอ
0

5. ประสบการณ์และผลงานที่ผ่านมา กำหนดน้ำหนักร้อยละ 10 มีรายละเอียดการให้คะแนนดังนี้
   เกณฑ์การพิจารณาให้คะแนน
   คะแนน
   วิธีประเมิน
   มีผลงานผลิตสื่อ e-Learning ด้าน AI/Data โดยตรง อย่างน้อย 3 โครงการ และมีหนังสือรับรองผลงานว่ามี คุณภาพดีเยี่ยม หรือเปนโครงการที่มีมูลค่าและความ ซับซ้อนสูงระดับประเทศ
   100
   พิจารณาจากบัญชีรายชื่อผลงาน (Portfolio) และเอกสารรับรองผลงาน (ถ้ามี) โดยดูความสอดคล้องของเนื้อหา ความยากของโครงการ และความพึง
   พอใจของลูกค้าเดิม
   มีผลงานผลิตสื่อ e-Learning ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ทั่วไป อย่างน้อย 1-2 โครงการ หรือมีผลงานด้าน AI แต่ ยังไม่มีหนังสือรับรองคุณภาพงานชัดเจน
   50
   ไม่มีผลงานผลิตสื่อ e-Learning ที่เกี่ยวข้องมาแสดง หรือมีผลงานแต่เปนสื่อประเภทอื่นที่ไม่ใช่การเรียนการ สอนออนไลน์ เช่น วีดีโอโฆษณา
   0

7. วงเงินงบประมาณ
   งบประมาณประจำป 2569 เปนเงินจำนวน 2,000,000 บาท (สองล้านบาทถ้วน) ซึ่งได้รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม ไว้แล้ว
8. งวดงานและการจ่ายเงิน
   งวดที่ 1 ส่งมอบงานภายใน 60 วัน นับถัดจากวันที่ลงนามในสัญญา โดยกำหนดจ่ายเงิน คิดเปนร้อยละ 40 ของมูลค่าสัญญา เมื่อผู้รับจ้างได้ดำเนินงานตามข้อที่ 4.1 ถึง 4.4 และ 4.6 ถูกต้อง เรียบร้อย ครบถ้วน และ
   12
   คณะกรรมการได้ทำการตรวจรับเสร็จสิ้นเรียบร้อยแล้ว ทั้งนี้ ให้ผู้รับจ้างต้องจัดทำหนังสือส่งมอบงานงวดที่ 1 จำนวน 1 ชุด
   งวดที่ 2 ส่งมอบงานภายใน 120 วัน นับถัดจากวันที่ลงนามในสัญญา โดยกำหนดจ่ายเงิน คิดเปนร้อยละ 60 ของมูลค่าสัญญา เมื่อผู้รับจ้างได้ดำเนินงานตามข้อที่ 4.5 และ 4.7 ถูกต้อง เรียบร้อย ครบถ้วน และคณะกรรมการ ได้ทำการตรวจรับเสร็จสิ้นเรียบร้อยแล้ว ทั้งนี้ ให้ผู้รับจ้างต้องจัดทำหนังสือส่งมอบงานงวดที่ 2 จำนวน 1 ชุด
9. อัตราค่าปรับ
   หากผู้รับจ้างไม่สามารถส่งมอบงานได้ตามเวลาที่กำหนดไว้ในสัญญา ผู้รับจ้างจะต้องชำระค่าปรับ ให้แก่ สขญ. เปนรายวัน ในอัตราร้อยละ 0.10 (ศูนย์จุดหนึ่งศูนย์) ของมูลค่าสัญญาจ้าง แต่จะต้องไม่ต่ำกว่าวันละ 100 บาท
10. การรับประกันความชำรุดบกพร่อง
    ผู้รับจ้างต้องรับประกันความชำรุดบกพร่องของงานจ้าง หากมีเหตุชำรุดบกพร่องหรือขัดข้อง อันเกิดขึ้น จากการใช้งานตามปกติ ภายในกำหนด 6 เดือน นับถัดจากวันที่ได้ส่งมอบงานและคณะกรรมการตรวจรับแล้ว ผู้รับจ้างจะต้องซ่อมแซม หรือแก้ไขให้อยู่ในสภาพ ที่ใช้การได้ดีดังเดิม ภายใน 15 วัน โดย สขญ. ไม่ต้องชำระ ค่าใช้จ่ายใด ๆ ในการนี้ทั้งสิ้น
11. ข้อกำหนดด้านลิขสิทธิ์และสิทธิในทรัพย์สินทางปญญา
    เพื่อให้เกิดความชัดเจนในการใช้ประโยชน์จากชิ้นงานที่เกิดจากโครงการ ผู้รับจ้างต้องปฏิบัติตามเงื่อนไข เกี่ยวกับสิทธิในทรัพย์สินทางปญญา ดังต่อไปนี้
    11.1 ความเปนเจ้าของผลงาน (Ownership) ผลงานทั้งหมด ที่ผู้รับจ้างจัดทำขึ้นภายใต้ขอบเขตการ ดำเนินงานใน TOR นี้ ได้แก่
    11.1.1 โครงสร้างหลักสูตร และแผนการออกแบบบทเรียน (Curriculum Design)
    11.1.2 เอกสารประกอบการเรียนรู้ เช่น สไลด์, คู่มือ, แบบฝกหัด, แบบทดสอบ ฯลฯ
    11.1.3 วิดีโอการเรียนการสอน พร้อมซับไตเติล
    11.1.4 Template ของเอกสารที่ออกแบบตาม CI ของ สขญ.
    11.1.5 ไฟล์ต้นฉบับ (Raw files) เช่น Word, PPT, PDF, AI, PSD, Video Project Files, Assets และ Metadata ที่เกี่ยวข้อง
    ถือเปนกรรมสิทธิ์ของ สขญ. โดยชอบธรรม และสามารถนำไปใช้ เผยแพร่ ปรับปรุง ดัดแปลง หรือ จัดจำหน่าย (ถ้ามี) ได้โดยไม่ต้องได้รับอนุญาตจากผู้รับจ้าง
    11.2 สิทธิ์การใช้งานของผู้รับจ้าง (Licensing to Contractor)
    11.2.1 ผู้รับจ้างไม่มีสิทธิ์ในการนำผลงานหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ ทำซ้ำ หรือจำหน่ายในเชิง พาณิชย์ หรือใช้ในงานอื่น ๆ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตเปนลายลักษณ์อักษรจาก สขญ.
    11.2.2 หากผู้รับจ้างประสงค์จะอ้างอิงผลงานใน portfolio หรือกรณีศึกษา (case study) ต้อง ได้รับอนุญาตเปนลายลักษณ์อักษรจาก สขญ.
    11.3 การรับประกันสิทธิของบุคคลที่สาม (Third-party Rights)
    13
    11.3.1 ผู้รับจ้างต้องรับรองว่าผลงานทั้งหมดที่จัดทำขึ้นไม่ละเมิดลิขสิทธิ์ ทรัพย์สินทางปญญา หรือ สิทธิของบุคคลภายนอก
    11.3.2 ในกรณีที่มีการใช้เนื้อหา รูปภาพ เพลง ฟอนต์ วิดีโอ หรือซอฟต์แวร์จากแหล่งอื่น (1) ต้องเปนเนื้อหาที่ได้รับอนุญาตใช้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย เช่น ภายใต้สัญญาใช้งานแบบ เปด (Open License), Creative Commons หรือมีใบอนุญาตการใช้งาน (License Agreement) (2) ต้องแนบเอกสารแสดงสิทธิการใช้พร้อมชิ้นงาน เพื่อให้สขญ. สามารถตรวจสอบได้ 11.4 การส่งมอบไฟล์ต้นฉบับ (Master Files)
    11.4.1 ผู้รับจ้างต้องส่งมอบไฟล์ต้นฉบับ (Editable Source Files) ของชิ้นงานทุกประเภท พร้อม ไฟล์สำหรับใช้งานจริง (Ready-to-Use Files) ให้แก่ สขญ. โดยจัดเก็บในรูปแบบที่สามารถนำไปแก้ไข/นำไปใช้ในอนาคตได้ 11.4.2 การส่งมอบไฟล์ต้นฉบับให้ถือเปนเงื่อนไขหนึ่งของการตรวจรับงาน
    11.5 ผู้รับจ้างจะต้องรับผิดต่อความเสียหายจากการละเมิดบทบัญญัติแห่งกฎหมาย หรือสิทธิในทรัพย์สิน ทางปญญา หรือสิทธิอื่นใดของบุคคลอื่น อันเกิดจากการที่ผู้รับจ้าง ตัวแทน หรือลูกจ้างของผู้รับจ้าง นำมาใช้ใน การปฏิบัติงานตามสัญญานี้ ตลอดจนรับผิดชอบในค่าเสียหายต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นจากการนี้ ทั้งนี้หากบุคคลภายนอก ล่าวอ้างหรือใช้สิทธิเรียกร้องใดว่ามีการละเมิดลิขสิทธิ์ สิทธิในทรัพย์สินทางปญญาใด ๆ หรือสิทธิอื่นใด ผู้รับจ้าง ต้องดำเนินการทั้งปวงเพื่อให้การกล่าวอ้างหรือการเรียกร้องดังกล่าวระงับสิ้นไปโดยเร็ว หากผู้รับจ้างมิอาจกระทำ ได้และผู้ว่าจ้างต้องรับผิดชอบใช้ค่าเสียหายต่อบุคคลภายนอกอันเนื่องจากผลแห่งการละเมิดสิทธิดังกล่าว ผู้รับจ้าง ต้องเปนผู้ชำระค่าเสียหาย
12. การเก็บรักษาข้อมูลที่เปนความลับ
    ผู้รับจ้างจะต้องจัดการเก็บรักษาข้อมูลต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการดำเนินงานตามสัญญานี้ที่ผู้รับจ้างได้รับจากผู้ ว่าจ้าง ซึ่งรวมถึงข้อมูลต่าง ๆ ที่ผู้ว่าจ้างได้จัดทำขึ้นเนื่องจากการดําเนินงานนี้อย่างเปนความลับ และ/หรือความลับ ทางการค้าของผู้ว่าจ้าง และผู้รับจ้างต้องหามาตรการในการจัดเก็บข้อมูลที่เปนความลับอย่างเคร่งครัด
    13.สถานที่ติดต่อขอรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม
    สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) เลขที่ 234/432 ซอยลาดพร้าว 12 ถนนลาดพร้าว แขวงจอมพล เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900 ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ [email protected]
    คณะกรรมการจัดทำรายละเอียดขอบเขตของงาน
    ลงชื่อ
    (นางสาวดวงใจ จิตคงชื่น)
    ประธานกรรมการ
    ลงชื่อ
    (นายธารภณ นิธิจิรมน)
    กรรมการ
    ลงชื่อ
    (นายเศรษฐสรณ์ ไชยประเสริฐ) กรรมการและเลขานุการ
    14
    ภาคผนวก ก.

13
สารบัญ

1. บทนำ ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 1 2. ประวัติความเป็นมาสถาบัน …………………………………………………………………………………………………………. 2 3. ระบบคุณวุฒิวิชาชีพแห่งชาติ ………………………………………………………………………………………………………. 4 4. กรอบคุณวุฒิวิชาชีพแห่งชาติ ………………………………………………………………………………………………………. 6 5. สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) …………………………………………. 46

1. ตารางแผนผังแสดงหน้าที่ ……………………………………………………………………………………………………. 52 2) หน่วยสมรรถนะ ………………………………………………………………………………………………………………… 55

1. บทนำ
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ดิจิทัล (Digital Literacy) จัดทำขึ้นเพื่อพัฒนาคุณลักษณะที่พึงประสงค์ ด้านการใช้ดิจิทัลของบุคคล อาทิเช่น การใช้งานคอมพิวเตอร์ขั้นพื้นฐาน การใช้งานอินเทอร์เน็ต การใช้งานโปรแกรมสำนักงาน การใช้งานเทคโนโลยีได้อย่างปลอดภัย ซึ่งความรู้และทักษะดังกล่าวสามารถนำไปใช้สนับสนุนการทำงานหรือการประกอบ อาชีพเพื่อให้สามารถทำงานหรือประกอบอาชีพได้อย่างมีประสิทธิภาพหรือประสบผลสำเร็จที่ดีขึ้น โดยมีหน่วยสมรรถนะซึ่งแต่ ละสมรรถนะได้แสดงรายละเอียดต่าง ๆ ประกอบด้วย หน่วยสมรรถนะย่อย เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน ความรู้และทักษะก่อน หน้าที่จำเป็น รายละเอียดกระบวนการ และวิธีการประเมิน
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 1
2. ประวัติความเป็นมาสถาบัน
   สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) หรือ สคช. (Thailand Professional Qualification Institute (Public Organization): TPQI) ถูกจัดตั้งขึ้นตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) พ.ศ. 2554 และ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 30 มีนาคม 2554 มีฐานะเป็นหน่วยงานภายใต้การกำกับดูแลของนายกรัฐมนตรี เพื่อให้เป็นหน่วยงานที่เป็นศูนย์กลางความร่วมมือระหว่างภาคเอกชนกับภาครัฐบาล ในการยกระดับทักษะ ความรู้ ความสามารถกำลังคนของชาติให้สอดคล้องกับความต้องการของสถานประกอบการที่จะเน้นสมรรถนะในการทำงาน เพื่อ ปรับตัวให้เท่าทันต่อการแข่งขันเสรีที่จะเกิดขึ้น โดยทำหน้าที่พัฒนาระบบคุณวุฒิวิชาชีพแห่งชาติ สนับสนุนกลุ่มอาชีพหรือกลุ่ม วิชาชีพในการจัดทำมาตรฐานอาชีพให้ได้มาตรฐานสากล การรับรององค์การที่มีหน้าที่รับรองสมรรถนะของบุคคลตาม มาตรฐานอาชีพ รวมถึงเป็นศูนย์กลางข้อมูลเกี่ยวกับระบบคุณวุฒิวิชาชีพและมาตรฐานอาชีพ สอดคล้องกับแผนพัฒนา เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2555-2559) ยุทธศาสตร์ที่ 2 การพัฒนาคนสู่สังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต อย่างยั่งยืน
   ในการพัฒนาคนสู่สังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างยั่งยืนนั้น สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) ได้ดำเนินการพัฒนาระบบคุณวุฒิวิชาชีพและจัดทำมาตรฐานอาชีพ ด้วยการสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐและเอกชนในระดับชาติและระดับนานาชาติ รวมทั้งการสนับสนุนกลุ่มผู้ประกอบการในสาขาวิชาชีพต่าง ๆ และ ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเพื่อการมีส่วนร่วมในการจัดทำมาตรฐานอาชีพและแนวทางการประเมินสมรรถนะบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ อันนำมาใช้ในการประเมินสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพเพื่อให้ได้รับประกาศนียบัตรคุณวุฒิวิชาชีพและหนัง สือ รับรองมาตรฐานอาชีพ รับรองสมรรถนะบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ ทั้งผู้ที่มีคุณวุฒิการศึกษาและไม่มีคุณวุฒิการศึกษา ซึ่งมี ประสบการณ์การทำงานและความชำนาญในวิชาชีพให้มีความพร้อมต่อการเคลื่อนย้ายแรงงานเสรีในประชาคมเศรษฐกิจ อาเซียนต่อไป
   สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) มีอำนาจหน้าที่หลักในการส่งเสริม สนับสนุนและพัฒนาระบบคุณวุฒิ วิชาชีพ จัดทำมาตรฐานอาชีพโดยกลุ่มคนในอาชีพ และการให้การรับรองสมรรถนะเพื่อย้ำความเป็นมืออาชีพที่เป็นไปตาม มาตรฐานกำหนด เป็นการสร้างโอกาสความก้าวหน้าในการทำงาน ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ตามแนวทางที่เป็นสากล รวมถึงเป็นศูนย์กลางเครือข่ายข้อมูลสารสนเทศเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนากำลังคนของประเทศด้วยระบบคุณวุฒิวิชาชีพ พร้อม ต่อการเคลื่อนย้ายแรงงานเสรีในประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน โดยมีขอบเขตอำนาจหน้าที่ ดังนี้

1. ดำเนินการศึกษาวิจัยและพัฒนาระบบคุณวุฒิวิชาชีพ
2. ส่งเสริมและสนับสนุนกลุ่มอาชีพหรือกลุ่มวิชาชีพในการจัดทำมาตรฐานอาชีพ
3. รับรองมาตรฐานอาชีพของต่างประเทศและนำมาใช้เป็นมาตรฐานอาชีพ ตามพระราชกฤษฎีกานี้ 4) ให้การรับรองหน่วยงานที่มีหน้าที่รับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 2
4. เป็นศูนย์กลางข้อมูลเกี่ยวกับระบบคุณวุฒิวิชาชีพและมาตรฐานอาชีพ
5. ติดตามและประเมินผลหน่วยงานที่มีหน้าที่รับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ รวมทั้งระบบคุณวุฒิ วิชาชีพ เพื่อให้การดำเนินการเป็นไปด้วยความโปร่งใสและยุติธรรม
6. ส่งเสริม สนับสนุน และประสานความร่วมมือกับสถานศึกษา ศูนย์หรือสถาบันฝึกอบรม สถานประกอบการ หน่วยงานอื่น ทั้งภาครัฐและเอกชน ทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อให้มีการเผยแพร่และการใช้ระบบคุณวุฒิวิชาชีพ และ การจัดให้มีการฝึกอบรมตามมาตรฐานอาชีพ
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 3

3. ระบบคุณวุฒิวิชาชีพ
   คุณวุฒิวิชาชีพมีจุดมุ่งหมายในการเป็นศูนย์กลางการรับรองสมรรถนะของกำลังคนที่มีสมรรถนะตามมาตรฐานอาชีพ ตอบสนองความต้องการของภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมเป็นกลไกให้บุคคลได้รับการยอมรับในความสามารถ และได้รับคุณวุฒิ วิชาชีพสาขาวิชาชีพที่สอดคล้องกับสมรรถนะ ประสบการณ์ และความรู้ เพื่อใช้คุณวุฒิวิชาชีพสาขาวิชาชีพในการพัฒนา เจริญก้าวหน้าในอาชีพของตนในอนาคต คุณวุฒิวิชาชีพสาขาวิชาชีพนี้สามารถเทียบเคียงและเชื่อมโยงกับระบบคุณวุฒิอื่น ๆ ของประเทศได้กำหนดระบบคุณวุฒิวิชาชีพสาขาวิชาชีพแห่งชาติ ประกอบไปด้วย

1. กรอบคุณวุฒิวิชาชีพแห่งชาติ
2. ระบบหมวดหมู่ของอาชีพ
3. มาตรฐานอาชีพ
   3.1) การจัดทำมาตรฐานอาชีพ
   3.2) การทบทวนและพัฒนามาตรฐานอาชีพ
4. หน่วยงานที่มีหน้าที่รับรองสมรรถนะบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ
5. กระบวนการควบคุมคุณภาพคุณวุฒิวิชาชีพสาขาวิชาชีพ
   5.1) การรับรองหน่วยงานที่มีหน้าที่รับรองสมรรถนะบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ 5.2) มาตรฐานสำหรับหน่วยงานที่มีหน้าที่รับรองสมรรถนะบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ 5.3) มาตรฐานการประเมินสมรรถนะบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ
6. กรอบการเชื่อมโยงคุณวุฒิวิชาชีพสาขาวิชาชีพแห่งชาติของไทยกับกรอบคุณวุฒิ AEC
7. ฐานข้อมูลคุณวุฒิวิชาชีพสาขาวิชาชีพและระบบสารสนเทศในการบริหารฐานข้อมูลและคุณวุฒิวิชาชีพสาขา วิชาชีพ
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 4
   ฐานข้อมูลคุณวุฒิวิชาชีพและระบบสารสนเทศ ในการบริหารฐานข้อมูลและคุณวุฒิวิชาชีพ

กระบวนการควบคุมคุณภาพคุณวุฒิวิชาชีพ
กระบวนการรับรองสมรรถนะบุคคลตามมาตรฐาน อาชีพ

มาตรฐานอาชีพ ระบบหมวดหมู่ของอาชีพ
(ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ)

กรอบคุณวุฒิวิชาชีพแห่งชาติ ระบบคุณวุฒิวิชาชีพ
ภาพที่ 1 ระบบคุณวุฒิวิชาชีพ
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 5
4. กรอบคุณวุฒิวิชาชีพ
กรอบคุณวุฒิวิชาชีพ ถูกจัดทำขึ้นเพื่อเป็นเกณฑ์ในการกำหนดระดับคุณวุฒิวิชาชีพให้สอดคล้องกับระดับสมรรถนะ ตามมาตรฐานอาชีพ กรอบคุณวุฒิวิชาชีพในแต่ละระดับจะอธิบายถึงกฎเกณฑ์ความรู้ทักษะและคุณสมบัติที่พึงประสงค์ ขอบเขตความรับผิดชอบผลผลิตที่พึงจะได้จากการปฏิบัติงานนวัตกรรมและระดับความ ยากง่ายของการทำงานโดยเฉพาะ
กรอบคุณวุฒิวิชาชีพ ในระดับต้นอาจจะเน้นให้สามารถปฏิบัติงานได้ตามเกณฑ์การปฏิบัติการ แต่ในระดับคุณวุฒิ ที่สูงขึ้นจะสามารถสร้างนวัตกรรมใหม่หรือวิธีการในการทำงานหรือคิดค้นเทคโนโลยีใหม่ในอาชีพของตนเอง กรอบคุณวุฒิ วิชาชีพถูกใช้เป็นเครื่องมือในการประเมินและรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ เพื่อตอบสนองความต้องการทั้ง ของภาคธุรกิจ และอุตสาหกรรมตลอดจนเป็นกลไกในการเชื่อมโยงเทียบเคียงกับระบบคุณวุฒิการศึกษาในระดับประเทศและ สากล
กรอบคุณวุฒิวิชาชีพ จะมีคำอธิบาย บรรยาย ลักษณะงานในอาชีพ ที่ใช้จำแนก สมรรถนะวิชาชีพ หรือขอบเขต การปฏิบัติงานในอาชีพสำหรับบุคคลๆ หนึ่ง เพื่อใช้เป็นเกณฑ์ในแบ่งระดับตามผลลัพธ์ของงาน ตามผลผลิตที่ต้องการจาก ผลปฏิบัติ ตามความยากง่ายของงาน ตามความซับซ้อนของงาน ตามขอบเขตความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ของงาน เพื่อให้เห็น แนวทางการพัฒนาตนเองในงานอาชีพ จากระดับเริ่มต้น ไปสู่ระดับสูงสุดของงานอาชีพ โดยกำหนดให้เป็นคุณวุฒิตาม สมรรถนะวิชาชีพ เรียกว่า คุณวุฒิวิชาชีพ

ภาพที่ 2 กรอบวุฒิวิชาชีพ 8 ระดับ
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 6
คำอธิบายกรอบคุณวุฒิวิชาชีพ 8 ระดับ
คุณวุฒิวิชาชีพ ระดับ 1 (Professional Qualification Level 1)
คำอธิบายทั่วไป
(Description)
ผู้มีผลลัพธ์การเรียนรู้ในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น รวมถึงมีความรู้และทักษะทั่วไปเพื่อการทำงาน หรือการประกอบอาชีพ
ความรู้
(Knowledge)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความรู้ในระเบียบกฎเกณฑ์ วิธีการปฏิบัติในงานอาชีพที่ใช้ในการ ปฏิบัติงานประจำ
ทักษะ
(Skills)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีทักษะพื้นฐานในการปฏิบัติงานประจำตามคำสั่งงานที่ง่ายและไม่ ซับซ้อน
ผลลัพธ์การประยุกต์ใช้
(Application Outcome)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความสามารถในการทำงานตามคำสั่งงาน มีขอบเขตงานชัดเจน ภายใต้การควบคุมอย่างใกล้ชิดของผู้ควบคุมงาน
ความรับผิดชอบ
และจริยธรรม
(Responsibility & Ethics)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่า

• มีความรับผิดชอบให้ความสำคัญต่องานในหน้าที่ ส่งมอบงานตรงเวลา และปฏิบัติตนตาม กฎระเบียบ
• มีจริยธรรมในการประกอบอาชีพ
  หมายเหตุ
  1. คำอธิบายในกรอบคุณวุฒิวิชาชีพนี้เป็นคำอธิบายที่มีความหมายกว้างและครอบคลุมการ ประกอบอาชีพทั้งในภาคอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจบริการ ภาคเกษตรกรรม เพื่อให้แต่ละสาขา วิชาชีพกำหนดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ในการจ้างงาน (Employability) สำหรับการจัดทำ มาตรฐานอาชีพ

2. คำที่ เป็นตัวหนาและขีดเส้นใต้ เป็นสมรรถนะที่สูงขึ้นและแตกต่างจากสมรรถนะในระดับที่ ต่ำกว่า โดยเป็นคำอธิบายสมรรถนะที่สะสมหรือควบรวมสมรรถนะก่อนหน้า เพื่อแสดงถึง ความก้าวหน้าและความแตกต่างของสมรรถนะในระดับที่สูงขึ้น
3. ความสามารถการใช้ภาษาต่างประเทศ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (DL) และด้านอาชีวอนามัย และความปลอดภัย (OSH) ให้กำหนดเป็นสมรรถนะทั่วไป (Generic competency) โดยให้ คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาตามความเหมาะสมในการระบุหน่วย สมรรถนะหรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุกระดับ ตามความ เหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ
4. จริยธรรมในการทำงาน ให้คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาแล้วระบุใน คุณลักษณะผลลัพธ์การเรียนรู้หรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุก ระดับ ตามความเหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ (โดยต้องสามารถประเมินได้ด้วยหลักฐาน เชิงประจักษ์)

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 7
คุณวุฒิวิชาชีพ ระดับ 2 (Professional Qualification Level 2)
คำอธิบายทั่วไป
(Description)
ผู้มีผลลัพธ์การเรียนรู้ในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย รวมถึงมีความรู้และทักษะพื้นฐานเพื่อการ ทำงานหรือการประกอบอาชีพ
ความรู้
(Knowledge)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความรู้ในข้อเท็จจริงหรือหลักการที่นำไปใช้ปฏิบัติงาน เพื่อการ แก้ไขปัญหาที่พบประจำในการทำงาน
ทักษะ
(Skills)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีทักษะฝีมือในการทำงานตามขั้นตอนปฏิบัติที่กำหนดไว้ชัดเจน ได้อย่างปลอดภัย
ผลลัพธ์การประยุกต์ใช้
(Application Outcome)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความสามารถในการทำงานตามขั้นตอนปฏิบัติที่กำหนด ภายใต้ การแนะนำของหัวหน้างาน
ความรับผิดชอบ
และจริยธรรม
(Responsibility & Ethics)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่า

• มีความรับผิดชอบให้ความสำคัญต่องานในหน้าที่ของตนที่ได้รับมอบหมาย - รายงานผลการปฏิบัติและปฏิบัติงานร่วมกับผู้อื่นได้เป็นอย่างดี
• มีจริยธรรมในการประกอบอาชีพ
  หมายเหตุ
  1. คำอธิบายในกรอบคุณวุฒิวิชาชีพนี้เป็นคำอธิบายที่มีความหมายกว้างและครอบคลุมการ ประกอบอาชีพทั้งในภาคอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจบริการ ภาคเกษตรกรรม เพื่อให้แต่ละสาขา วิชาชีพกำหนดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ในการจ้างงาน (Employability) สำหรับการจัดทำ มาตรฐานอาชีพ

2. คำที่ เป็นตัวหนาและขีดเส้นใต้ เป็นสมรรถนะที่สูงขึ้นและแตกต่างจากสมรรถนะในระดับที่ ต่ำกว่า โดยเป็นคำอธิบายสมรรถนะที่สะสมหรือควบรวมสมรรถนะก่อนหน้า เพื่อแสดงถึง ความก้าวหน้าและความแตกต่างของสมรรถนะในระดับที่สูงขึ้น
3. ความสามารถการใช้ภาษาต่างประเทศ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (DL) และด้านอาชีวอนามัย และความปลอดภัย (OSH) ให้กำหนดเป็นสมรรถนะทั่วไป (Generic competency) โดยให้ คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาตามความเหมาะสมในการระบุหน่วย สมรรถนะหรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุกระดับ ตามความ เหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ
4. จริยธรรมในการทำงาน ให้คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาแล้วระบุใน คุณลักษณะผลลัพธ์การเรียนรู้หรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุก ระดับ ตามความเหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ (โดยต้องสามารถประเมินได้ด้วยหลักฐาน เชิงประจักษ์)

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 8
คุณวุฒิวิชาชีพ ระดับ 3 (Professional Qualification Level 3)
คำอธิบายทั่วไป
(Description)
ผู้มีสมรรถนะในการทำงานหรือการประกอบอาชีพในเชิงเทคนิคและประยุกต์ใช้เครื่องมือ ภายใต้ การสนับสนุน แนะนำ และควบคุมดูแลของหัวหน้างาน หรือตามหลักปฏิบัติในการทำงานหรือ คู่มือการปฏิบัติงานที่กำหนด
ความรู้
(Knowledge)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความรู้ในการเชื่อมโยงหลักการปฏิบัติงานและผลการวิเคราะห์ สารสนเทศ เพื่อใช้ตัดสินใจทำงาน
ทักษะ
(Skills)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีทักษะทางเทคนิคในการทำงานเลือกใช้หลักการและเครื่องมือใน การปฏิบัติงานได้ถูกต้องและปลอดภัย
ผลลัพธ์การประยุกต์ใช้
(Application Outcome)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความสามารถในการปรับวิธีทำงานตามแบบแผนข้อกำหนดหรือ มาตรฐานการทำงานหรือคู่มือการปฏิบัติงาน และตัดสินใจแก้ปัญหาหน้างาน ภายใต้การแนะ แนวของหัวหน้างาน
ความรับผิดชอบ
และจริยธรรม
(Responsibility & Ethics)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่า

• มีความรับผิดชอบให้ความสำคัญต่องานในหน้าที่
• ให้การสนับสนุนผู้ร่วมงานตัดสินใจแก้ปัญหาหน้างาน
• รายงานผลการทำงานอย่างต่อเนื่อง
• มีจริยธรรมในการประกอบอาชีพ
  หมายเหตุ
  1. คำอธิบายในกรอบคุณวุฒิวิชาชีพนี้เป็นคำอธิบายที่มีความหมายกว้างและครอบคลุมการ ประกอบอาชีพทั้งในภาคอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจบริการ ภาคเกษตรกรรม เพื่อให้แต่ละสาขา วิชาชีพกำหนดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ในการจ้างงาน (Employability) สำหรับการจัดทำ มาตรฐานอาชีพ

2. คำที่ เป็นตัวหนาและขีดเส้นใต้ เป็นสมรรถนะที่สูงขึ้นและแตกต่างจากสมรรถนะในระดับที่ ต่ำกว่า โดยเป็นคำอธิบายสมรรถนะที่สะสมหรือควบรวมสมรรถนะก่อนหน้า เพื่อแสดงถึง ความก้าวหน้าและความแตกต่างของสมรรถนะในระดับที่สูงขึ้น
3. ความสามารถการใช้ภาษาต่างประเทศ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (DL) และด้านอาชีวอนามัย และความปลอดภัย (OSH) ให้กำหนดเป็นสมรรถนะทั่วไป (Generic competency) โดยให้ คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาตามความเหมาะสมในการระบุหน่วย สมรรถนะหรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุกระดับ ตามความ เหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ
4. จริยธรรมในการทำงาน ให้คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาแล้วระบุใน คุณลักษณะผลลัพธ์การเรียนรู้หรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุก ระดับ ตามความเหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ (โดยต้องสามารถประเมินได้ด้วยหลักฐาน เชิงประจักษ์)

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 9
คุณวุฒิวิชาชีพ ระดับ 4 (Professional Qualification Level 4)
คำอธิบายทั่วไป
(Description)
ผู้มีสมรรถนะในการทำงานหรือการประกอบอาชีพเฉพาะทางตามหลักการหรือทฤษฎีในสายงาน สามารถตัดสินใจและแก้ไขปัญหาภายใต้สภาพแวดล้อมการทำงานได้ด้วยตัวเอง เพื่อควบคุม คุณภาพงาน หรือผลงาน
ความรู้
(Knowledge)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความรู้ในเชิงทฤษฎีหรือหลักการสำคัญในงานอาชีพเพื่อปรับปรุง คุณภาพหรือผลงานให้ดีขึ้น
ทักษะ
(Skills)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีทักษะทางเทคนิคในการทำงานและทักษะในการควบคุมงาน
ผลลัพธ์การประยุกต์ใช้
(Application Outcome)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความสามารถในการปรับปรุงคุณภาพหรือผลงานอย่างต่อเนื่อง ด้วยตนเอง
ความรับผิดชอบ
และจริยธรรม
(Responsibility & Ethics)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่า

• มีความรับผิดชอบต่อการกำกับดูแลควบคุมกระบวนการทำงาน
• ปรับปรุงคุณภาพงานอย่างต่อเนื่อง
• มีจริยธรรมในการประกอบอาชีพ
  หมายเหตุ
  1. คำอธิบายในกรอบคุณวุฒิวิชาชีพนี้เป็นคำอธิบายที่มีความหมายกว้างและครอบคลุมการ ประกอบอาชีพทั้งในภาคอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจบริการ ภาคเกษตรกรรม เพื่อให้แต่ละสาขา วิชาชีพกำหนดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ในการจ้างงาน (Employability) สำหรับการจัดทำ มาตรฐานอาชีพ

2. คำที่ เป็นตัวหนาและขีดเส้นใต้ เป็นสมรรถนะที่สูงขึ้นและแตกต่างจากสมรรถนะในระดับที่ ต่ำกว่า โดยเป็นคำอธิบายสมรรถนะที่สะสมหรือควบรวมสมรรถนะก่อนหน้า เพื่อแสดงถึง ความก้าวหน้าและความแตกต่างของสมรรถนะในระดับที่สูงขึ้น
3. ความสามารถการใช้ภาษาต่างประเทศ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (DL) และด้านอาชีวอนามัย และความปลอดภัย (OSH) ให้กำหนดเป็นสมรรถนะทั่วไป (Generic competency) โดยให้ คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาตามความเหมาะสมในการระบุหน่วย สมรรถนะหรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุกระดับ ตามความ เหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ
4. จริยธรรมในการทำงาน ให้คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาแล้วระบุใน คุณลักษณะผลลัพธ์การเรียนรู้หรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุก ระดับ ตามความเหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ (โดยต้องสามารถประเมินได้ด้วยหลักฐาน เชิงประจักษ์)

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 10
คุณวุฒิวิชาชีพ ระดับ 5 (Professional Qualification Level 5)
คำอธิบายทั่วไป
(Description)
ผู้มีสมรรถนะในการทำงานหรือการประกอบอาชีพโดยใช้เทคนิคและการจัดการค่อนข้างสูง สามารถวิเคราะห์และประเมินสถานการณ์ภายใต้สภาพแวดล้อมการทำงานในบริบทที่มีการ เปลี่ยนแปลงทั่วไปได้ด้วยตนเอง วางแผน และให้คำแนะนำเพื่อแก้ไขปัญหาในการปฏิบัติงาน ประเมินคุณภาพของงาน และพัฒนาผลิตภาพการทำงานให้บรรลุตามเป้าหมาย รวมถึงมี สมรรถนะในการสอนงานหรือให้คำแนะนำแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาหรือผู้ร่วมงานได้
ความรู้
(Knowledge)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความรู้ในเชิงทฤษฎีหรือหลักการที่ซับซ้อนในงานอาชีพเพื่อ พัฒนาผลิตภาพการทำงาน
ทักษะ
(Skills)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีทักษะในการทำงานที่ต้องคิดวิเคราะห์ข้อมูล วางแผน เพื่อ แก้ปัญหาที่ซับซ้อนและประเมินผลในการปฏิบัติงาน
ผลลัพธ์การประยุกต์ใช้
(Application Outcome)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความสามารถในการตัดสินใจและลงมือแก้ปัญหางานที่ซับซ้อน มีการเปลี่ยนแปลง ประเมินผลงานและพัฒนาผลิตภาพอย่างต่อเนื่อง
ความรับผิดชอบ
และจริยธรรม
(Responsibility & Ethics)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่า
• มีความรับผิดชอบต่อบทบาทความเป็นผู้นำ ให้คำแนะนำ/สอนงานและกำกับดูแล ผู้ร่วมงาน
• ประเมินผลปฏิบัติงานและส่งมอบงานได้ตามเป้าหมาย
• เป็นแบบอย่างหรือผู้นำด้านจริยธรรมในการประกอบอาชีพ
หมายเหตุ
1) คำอธิบายในกรอบคุณวุฒิวิชาชีพนี้เป็นคำอธิบายที่มีความหมายกว้างและครอบคลุมการ ประกอบอาชีพทั้งในภาคอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจบริการ ภาคเกษตรกรรม เพื่อให้แต่ละสาขา วิชาชีพกำหนดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ในการจ้างงาน (Employability) สำหรับการจัดทำ มาตรฐานอาชีพ
2) คำที่ เป็นตัวหนาและขีดเส้นใต้ เป็นสมรรถนะที่สูงขึ้นและแตกต่างจากสมรรถนะในระดับที่ ต่ำกว่า โดยเป็นคำอธิบายสมรรถนะที่สะสมหรือควบรวมสมรรถนะก่อนหน้า เพื่อแสดงถึง ความก้าวหน้าและความแตกต่างของสมรรถนะในระดับที่สูงขึ้น
3) ความสามารถการใช้ภาษาต่างประเทศ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (DL) และด้านอาชีวอนามัย และความปลอดภัย (OSH) ให้กำหนดเป็นสมรรถนะทั่วไป (Generic competency) โดยให้ คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาตามความเหมาะสมในการระบุหน่วย สมรรถนะหรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุกระดับ ตามความ เหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ
4) จริยธรรมในการทำงาน ให้คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาแล้วระบุใน คุณลักษณะผลลัพธ์การเรียนรู้หรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุก ระดับ ตามความเหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ (โดยต้องสามารถประเมินได้ด้วยหลักฐาน เชิงประจักษ์)

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 11
คุณวุฒิวิชาชีพ ระดับ 6 (Professional Qualification Level 6)
คำอธิบายทั่วไป
(Description)
ผู้มีสมรรถนะในการทำงานหรือประกอบอาชีพที่มีความเชี่ยวชาญทั้งในเชิงเทคนิคและทฤษฎีหรือ มีความซับซ้อนหรือหลากหลาย หรือสามารถแก้ไขปัญหาในบริบทที่มีความซับซ้อนและ เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา หรือสามารถใช้องค์ความรู้ ประสบการณ์ หรือนำนวัตกรรมไปใช้เพื่อการ พัฒนาระบบงาน ให้คำปรึกษา และบริหารจัดการงานที่รับผิดชอบ รวมถึงมีความคิดริเริ่มหรือ สามารถนำยุทธศาสตร์ขององค์กรไปปรับใช้เพื่อการพัฒนาผลิตภาพการทำงาน
ความรู้
(Knowledge)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความรู้ในเชิงทฤษฎีที่อาจนำไปปรับใช้เป็นองค์ความรู้หรือ นวัตกรรมในงานอาชีพเพื่อการพัฒนาระบบการทำงาน
ทักษะ
(Skills)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีทักษะในบริหารจัดการกลยุทธ์และใช้องค์ความรู้หรือนวัตกรรม เพื่อแก้ปัญหางานที่ซับซ้อนมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา
ผลลัพธ์การประยุกต์ใช้
(Application Outcome)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความสามารถในการใช้องค์ความรู้หรือนวัตกรรม เพื่อแก้ปัญหา ที่ซับซ้อนมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ด้วยการคิดเชิงกลยุทธ์และใช้ศาสตร์ที่หลากหลาย
ความรับผิดชอบ
และจริยธรรม
(Responsibility & Ethics)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่า
• มีความรับผิดชอบต่อการบริหารจัดการเชิงกลยุทธ์เพื่อเพิ่มผลิตภาพ และแก้ปัญหาที่ ซับซ้อนมีการเปลี่ยนแปลง การให้คำปรึกษาในสาขางานที่มีประสบการณ์และความ ชำนาญ
• เป็นแบบอย่างหรือผู้นำด้านจริยธรรมในการประกอบอาชีพ
หมายเหตุ
1) คำอธิบายในกรอบคุณวุฒิวิชาชีพนี้เป็นคำอธิบายที่มีความหมายกว้างและครอบคลุมการประกอบ อาชีพทั้งในภาคอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจบริการ ภาคเกษตรกรรม เพื่อให้แต่ละสาขาวิชาชีพ กำหนดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ในการจ้างงาน (Employability) สำหรับการจัดทำมาตรฐาน อาชีพ
2) คำที่ เป็นตัวหนาและขีดเส้นใต้ เป็นสมรรถนะที่สูงขึ้นและแตกต่างจากสมรรถนะในระดับที่ต่ำ กว่า โดยเป็นคำอธิบายสมรรถนะที่สะสมหรือควบรวมสมรรถนะก่อนหน้า เพื่อแสดงถึง ความก้าวหน้าและความแตกต่างของสมรรถนะในระดับที่สูงขึ้น
3) ความสามารถการใช้ภาษาต่างประเทศ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (DL) และด้านอาชีวอนามัยและ ความปลอดภัย (OSH) ให้กำหนดเป็นสมรรถนะทั่วไป (Generic competency) โดยให้ คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาตามความเหมาะสมในการระบุหน่วย สมรรถนะหรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุกระดับ ตามความ เหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ
4) จริยธรรมในการทำงาน ให้คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาแล้วระบุใน คุณลักษณะผลลัพธ์การเรียนรู้หรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุก ระดับ ตามความเหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ (โดยต้องสามารถประเมินได้ด้วยหลักฐานเชิง ประจักษ์)

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 12
คุณวุฒิวิชาชีพ ระดับ 7 (Professional Qualification Level 7)
คำอธิบายทั่วไป
(Description)
ผู้มีสมรรถนะในการบริหารจัดการแก้ปัญหาในบริบทที่มีความซับซ้อนและไม่สามารถคาดการณ์ได้ หรือสามารถต่อยอดความรู้หรือนวัตกรรมใหม่ในอาชีพ หรือสร้างคุณค่าหรือผลงานอันเป็นที่ ยอมรับในกลุ่มอาชีพ
ความรู้
(Knowledge)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความรู้ที่ใช้ในการประเมินและวินิจฉัยปัญหาเพื่อพัฒนาองค์ ความรู้หรือนวัตกรรมอย่างเป็นระบบในงานอาชีพ
ทักษะ
(Skills)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีทักษะในการคิดอย่างเป็นระบบเพื่อการพัฒนาองค์ความรู้หรือ นวัตกรรมในงานอาชีพ
ผลลัพธ์การประยุกต์ใช้
(Application Outcome)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความสามารถในการพัฒนาองค์ความรู้หรือนวัตกรรม เพื่อให้ เกิดประโยชน์ต่อหน่วยงานและกลุ่มวิสาหกิจ
ความรับผิดชอบ
และจริยธรรม
(Responsibility & Ethics)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่า
• มีความรับผิดชอบต่อการบริหารจัดการเชิงนโยบาย การแก้ปัญหาที่คาดการณ์ไม่ได้ การให้ ความเห็นแก่สังคมด้วยวิจารณญาณที่ถูกต้องในงานอาชีพ
• เป็นแบบอย่างหรือผู้นำด้านจริยธรรมในการประกอบอาชีพ
หมายเหตุ
1) คำอธิบายในกรอบคุณวุฒิวิชาชีพนี้เป็นคำอธิบายที่มีความหมายกว้างและครอบคลุมการ ประกอบอาชีพทั้งในภาคอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจบริการ ภาคเกษตรกรรม เพื่อให้แต่ละสาขา วิชาชีพกำหนดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ในการจ้างงาน (Employability) สำหรับการจัดทำ มาตรฐานอาชีพ
2) คำที่ เป็นตัวหนาและขีดเส้นใต้ เป็นสมรรถนะที่สูงขึ้นและแตกต่างจากสมรรถนะในระดับที่ ต่ำกว่า โดยเป็นคำอธิบายสมรรถนะที่สะสมหรือควบรวมสมรรถนะก่อนหน้า เพื่อแสดงถึง ความก้าวหน้าและความแตกต่างของสมรรถนะในระดับที่สูงขึ้น
3) ความสามารถการใช้ภาษาต่างประเทศ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (DL) และด้านอาชีวอนามัย และความปลอดภัย (OSH) ให้กำหนดเป็นสมรรถนะทั่วไป (Generic competency) โดยให้ คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาตามความเหมาะสมในการระบุหน่วย สมรรถนะหรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุกระดับ ตามความ เหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ
4) จริยธรรมในการทำงาน ให้คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาแล้วระบุใน คุณลักษณะผลลัพธ์การเรียนรู้หรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุก ระดับ ตามความเหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ (โดยต้องสามารถประเมินได้ด้วยหลักฐาน เชิงประจักษ์)

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 13
คุณวุฒิวิชาชีพ ระดับ 8 (Professional Qualification Level 8)
คำอธิบายทั่วไป
(Description)
ผู้มีสมรรถนะในการสร้างสรรค์องค์ความรู้หรือนวัตกรรมใหม่ หรือสามารถนำเสนอแนวคิดการ แก้ปัญหาแก่สังคม หรือมีผลงานที่โดดเด่นเป็นที่ยอมรับในระดับประเทศจนเป็นแบบอย่าง ความสำเร็จในอาชีพ
ความรู้
(Knowledge)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีการสร้างสรรค์องค์ความรู้หรือนวัตกรรมที่โดดเด่นในงานอาชีพ
ทักษะ
(Skills)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีทักษะขั้นสูงสุดในการทำงานที่ใช้สร้างสรรค์หลักการหรือ แนวความคิดใหม่ในวงการอาชีพ
ผลลัพธ์การประยุกต์ใช้
(Application Outcome)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่ามีความสามารถในการสร้างสรรค์แนวความคิดหรือวิสัยทัศน์ใหม่ ต่อวงการวิชาชีพหรือมีผลงานเป็นที่ยอมรับในระดับประเทศขึ้นไป
ความรับผิดชอบ
และจริยธรรม
(Responsibility & Ethics)
ผู้ที่ได้รับคุณวุฒินี้ต้องแสดงว่า
• มีความรับผิดชอบต่อความเป็นแบบอย่างความสำเร็จเป็นเจ้าของวิสัยทัศน์หรือ แนวความคิดที่ถูกสร้างสรรค์ขึ้นใหม่ ที่ได้รับการยอมรับในวงการอาชีพ
• เป็นแบบอย่างหรือผู้นำด้านจริยธรรมในการประกอบอาชีพ
หมายเหตุ
1) คำอธิบายในกรอบคุณวุฒิวิชาชีพนี้เป็นคำอธิบายที่มีความหมายกว้างและครอบคลุมการ ประกอบอาชีพทั้งในภาคอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจบริการ ภาคเกษตรกรรม เพื่อให้แต่ละสาขา วิชาชีพกำหนดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ในการจ้างงาน (Employability) สำหรับการจัดทำ มาตรฐานอาชีพ
2) คำที่ เป็นตัวหนาและขีดเส้นใต้ เป็นสมรรถนะที่สูงขึ้นและแตกต่างจากสมรรถนะในระดับที่ ต่ำกว่า โดยเป็นคำอธิบายสมรรถนะที่สะสมหรือควบรวมสมรรถนะก่อนหน้า เพื่อแสดงถึง ความก้าวหน้าและความแตกต่างของสมรรถนะในระดับที่สูงขึ้น
3) ความสามารถการใช้ภาษาต่างประเทศ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (DL) และด้านอาชีวอนามัย และความปลอดภัย (OSH) ให้กำหนดเป็นสมรรถนะทั่วไป (Generic competency) โดยให้ คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาตามความเหมาะสมในการระบุหน่วย สมรรถนะหรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุกระดับ ตามความ เหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ
4) จริยธรรมในการทำงาน ให้คณะอนุกรรมการหรือผู้แทนผู้ประกอบอาชีพพิจารณาแล้วระบุใน คุณลักษณะผลลัพธ์การเรียนรู้หรือเกณฑ์ปฏิบัติงานในมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพทุก ระดับ ตามความเหมาะสมในแต่ละสาขาวิชาชีพ (โดยต้องสามารถประเมินได้ด้วยหลักฐาน เชิงประจักษ์)

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 14
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) คำนิยามศัพท์
ความหมายของ “การเข้าใจ (Literacy)”
Oxford Dictionary ให้ความหมายของคำว่า Literacy ไว้ว่า ความสามารถในการอ่านและการเขียน หรือ หมายถึง ความสามารถหรือความรู้ในการกระทำบางสิ่ง บางอย่างตามที่กำหนดได้อย่างประสบความสำเร็จหรืออย่างมีประสิทธิภาพ" โดยนัยแล้วสามารถกล่าวได้ว่า Literacy นั้น หมายถึง การมีความสามารถหรือสมรรถนะเพื่อทำบางสิ่ง บางอย่าง โดยใช้ทักษะ ในระดับสูงในการทำภารกิจที่กำหนดให้ประสบความสำเร็จและมีประสิทธิภาพ
ทั้งนี้การจะมีสมรรถนะ (Competency) เพื่อทำภารกิจให้ประสบความสำเร็จได้นั้นจะต้องประกอบไปด้วยทักษะ (Skill) ทักษะพิสัย (Psychomotor) ความรู้ (Knowledge) การรับรู้ (Cognitive) ทัศนคติ (Attitude) และ จิตใจ, อารมณ์ (Affective) จึงช่วยให้มีความสามารถเพื่อดำเนินกิจกรรมที่กำหนดให้ประสบความสำเร็จและมีประสิทธิภาพ
ความหมายของ “สมรรถนะสนับสนุนการทำงาน”
สมรรถนะสนับสนุนการทำงาน หมายถึง คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของบุคคลที่สามารถนำไปใช้สนับสนุนการทำงาน หรือการประกอบอาชีพเพื่อให้สามารถทำงานหรือประกอบอาชีพได้อย่างมีประสิทธิภาพหรือประสบผลสำเร็จที่ดีขึ้น
ความหมายของ “ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence)”
ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence หรือ AI) หมายถึง เทคโนโลยีการสร้างความสามารถให้แก่เครื่องจักรและ คอมพิวเตอร์ ด้วยอัลกอริทึมและกลุ่มเครื่องมือทางสถิติ เพื่อสร้างซอฟต์แวร์ทรงปัญญา ที่สามารถเรียนรู้ เลียนแบบ ความสามารถของมนุษย์ที่ซับซ้อนได้ ในบางกรณีอาจไปถึงขั้นเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง
ความหมายของ “สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)”
ศุภณัฐ เติมชัยอนันต์ ให้ความหมายของ AI Literacy ไว้ว่า ความสามารถที่ช่วยให้บุคคลสามารถใช้เทคโนโลยีเอไอ อย่างมีวิจารณญาณ สื่อสารและทำงานร่วมกับเอไอได้อย่างมีประสิทธิภาพ และใช้เอไอเป็นอุปกรณ์ออนไลน์อย่างหนึ่งในที่บ้าน และที่ทำงาน นอกจากนี้ยังกล่าวอีกว่า ทักษะพื้นฐานที่จะทำให้เกิด AI Literacy ได้แก่ ทักษะพื้นฐานด้านเทคโนโลยี (Digital Skills) และ ทักษะทางสังคม (Soft Skills)
เว็บไซต์ Thaiware.com ได้ให้ความหมายของ AI Literacy ไว้ว่า ความสามารถในการรับรู้ เข้าใจ ใช้ และ ประเมินผลเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ และผลกระทบของมันอย่างมีวิจารณญาณ ซึ่งมีองค์ประกอบ 4 ส่วน ได้แก่

1. ความสามารถในการรับรู้ปัญญาประดิษฐ์ หมายถึงการที่เราตระหนักว่ามีปัญญาประดิษฐ์อยู่ในแอปพลิเคชัน และเทคโนโลยีที่เราใช้ในชีวิตประจำวัน
2. ความสามารถในการเข้าใจปัญญาประดิษฐ์ หมายถึง สามารถเข้าใจหลักการพื้นฐาน และแนวคิดที่สำคัญเกี่ยวกับ ปัญญาประดิษฐ์ได้ เช่น การเรียนรู้ของเครื่องจักร (Machine Learning) และ การเรียนรู้เชิงลึก (Deep Learning) ซึ่งเป็น วิธีการที่ใช้ในการสอนคอมพิวเตอร์ให้เรียนรู้จากข้อมูล และทำงานบางอย่างได้โดยอัตโนมัติ
3. ความสามารถในการใช้งานปัญญาประดิษฐ์ หมายถึง สามารถนำปัญญาประดิษฐ์มาประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ ต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 15
4. ความสามารถในการประเมินปัญญาประดิษฐ์อย่างมีวิจารณญาณ หมายถึงการสามารถแยกแยะข้อดี และข้อเสีย ของปัญญาประดิษฐ์และตัดสินใจว่าจะนำไปใช้ในสถานการณ์ใดได้บ้าง
   ดร. สุทธิ สุนทรานุรักษ์ ได้ให้ความหมายของ AI Literacy ไว้ว่า ความสามารถในการทำความเข้าใจและใช้เทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่เพียงแค่การใช้งานเทคโนโลยีเหล่านี้ แต่ยังรวมถึงการเข้าใจหลักการทำงาน วิเคราะห์ ผลลัพธ์ และพิจารณาถึงข้อจำกัดและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ปัญญาประดิษฐ์อีกด้วย
   Pichitchai Sangnak ได้ให้ความหมายของ AI Literacy ไว้ว่า ทักษะความสามารถของมนุษย์ในการเข้าใจ ใช้งาน วิเคราะห์ และประเมินเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีวิจารณญาณ รวมถึงความเข้าใจถึงผลกระทบ ของปัญญาประดิษฐ์ต่อสังคมและจริยธรรม ซึ่งมีองค์ประกอบ 5 ส่วนได้แก่
5. ความเข้าใจพื้นฐานปัญญาประดิษฐ์ คือ ผู้ที่มีทักษะนี้ต้องรู้ว่าปัญญาประดิษฐ์คืออะไร ทำงานอย่างไร และ มีข้อจำกัดอะไรบ้าง เข้าใจความแตกต่างระหว่าง Artificial intelligence, Machine Learning และ Deep Learning
6. การใช้งานปัญญาประดิษฐ์ คือ ผู้ที่มีทักษะนี้สามารถใช้เครื่องมือและแอปพลิเคชันปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างมี ประสิทธิภาพในชีวิตประจำวันและการทำงาน เช่น การใช้ AI Assistants, การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการวิเคราะห์ข้อมูล หรือ การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการสร้างสรรค์งาน
7. การประเมินปัญญาประดิษฐ์อย่างมีวิจารณญาณ คือ ผู้ที่มีทักษะนี้สามารถประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลและ ผลลัพธ์ที่ได้จากการตั้งคำถามและตรวจสอบควาลำเอียง (Bias) ที่อาจเกิดขึ้นในระบบปัญญาประดิษฐ์
8. จริยธรรมและผลกระทบจากการใช้ปัญญาประดิษฐ์ คือ ผู้ที่มีทักษะนี้สามารถตระหนักถึงประเด็นทางจริยธรรม และผลกระทบทางสังคมของปัญญาประดิษฐ์ เช่น ความเป็นส่วนตัว, ความเหลื่อมล้ำและการเปลี่ยนแปลงในตลาดแรงงาน
9. การสร้างสรรค์ปัญญาประดิษฐ์ คือ ผู้ที่มีทักษะนี้สามารถใช้ปัญญาประดิษฐ์เป็นเครื่องมือในการสร้างสรรค์และ แก้ปัญหา ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนานวัตกรรม การออกแบบผลิตภัณฑ์ หรือการสร้างงานศิลปะ
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) กับแผนพัฒนาประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580)
   สาระสำคัญของยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (แผนระดับที่ 1) ที่กล่าวถึงปัญญาประดิษฐ์โดยตรงและเป็นกรอบหลักที่ เชื่อมโยงไปสู่การพัฒนากำลังคนให้มีสมรรถนะด้านปัญญาประดิษฐ์ของประเทศไทย มีดังนี้
10. ยุทธศาสตร์ที่ 2: ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน โดยมีเป้าหมาย คือ 1) ประเทศไทย เป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว เศรษฐกิจเติบโตอย่างมีเสถียรภาพและยั่งยืน และ 2) ประเทศไทยมีขีดความสามารถในการแข่งขัน สูงขึ้นซึ่งการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์มีการกล่าวถึงในประเด็นยุทธศาสตร์ดังนี้
    ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 2 อุตสาหกรรมและบริการแห่งอนาคต (อุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูล และ ปัญญาประดิษฐ์) มีการระบุถึงการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ในการเพิ่มศักยภาพและความสามารถในการ แข่งขันของอุตสาหกรรมและบริการ ครอบคลุมระบบอัตโนมัติและหุ่นยนต์ อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ และอินเทอร์เน็ตในทุกสิ่ง (IoT) เพื่อยกระดับประสิทธิภาพของภาคเศรษฐกิจไทยทั้งระบบ สร้างแพลตฟอร์มสำหรับเศรษฐกิจในอนาคต และการเพิ่ม คุณภาพชีวิตให้กับประชาชนโดยการสร้างอุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ เพื่อเป็นแรงขับเคลื่อน ประเทศไทย และส่งเสริมการลงทุนระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชนไทย และบริษัทชั้นนำของโลกในอุตสาหกรรมเหล่านี้ เพื่อให้ ไทยเป็นศูนย์กลางการผลิตและการวิจัยและพัฒนา การสร้างความตระหนักและให้ความรู้แก่ประชาชน และประยุกต์ใช้
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 16
    เทคโนโลยีดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ สำหรับภาคการผลิตและบริการเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ สร้างนวัตกรรม และ ดำเนินธุรกิจใหม่ ๆ การผลักดันให้ผู้ประกอบการได้รับการรับรองมาตรฐานอุตสาหกรรมในระดับสากล และสร้างคลัสเตอร์ อุตสาหกรรมเพื่อขยายธุรกิจไทยในอุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูล ปัญญาประดิษฐ์ ระบบอัตโนมัติและหุ่นยนต์และ อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะให้ครอบคลุมตลอดทั้งห่วงโซ่มูลค่าระดับโลก การสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีของ ผู้ประกอบการที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ได้ สร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษา ต่าง ๆ และสนับสนุนการใช้ข้อมูลเปิดที่ไม่กระทบต่อสิทธิส่วนบุคคลเพื่อประโยชน์ในการศึกษา การวิจัยและพัฒนา และการ ต่อยอดทางธุรกิจ พร้อมทั้งการสร้างและพัฒนาบุคลากรที่มีทักษะความรู้เพื่อรองรับการเติบโตของอุตสาหกรรมและบริการ ดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ รวมทั้งอุตสาหกรรมและบริการที่ใช้เทคโนโลยีเหล่านี้ และสร้างแรงจูงใจให้บุคลากรที่มี
    ความเชี่ยวชาญจากทั่วโลกให้มาทำงานในไทย ตลอดจนให้ความช่วยเหลือและเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงที่ รุนแรงและรวดเร็วของเทคโนโลยี
    ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 โครงสร้างพื้นฐาน เชื่อมไทย เชื่อมโลก (พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีสมัยใหม่) มีการระบุถึงการสนับสนุนให้เกิดระบบนิเวศในการร่วมสร้างงานวิจัยและนวัตกรรมจากภาคเอกชน มหาวิทยาลัย และ หน่วยงานวิจัยหรือมหาวิทยาลัยชั้นนำของโลก เพื่อสร้างและถ่ายทอดเทคโนโลยีขั้นพื้นฐานและเทคโนโลยีขั้นสูง เพื่อการใช้ ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ได้จริง ตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ทั้งในภาครัฐและเอกชน รวมถึงการสนับสนุนและเร่งรัดการนำ วิทยาศาสตร์ข้อมูล ปัญญาประดิษฐ์และหุ่นยนต์การออกแบบที่คำนึงถึงผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง มาใช้ในภาคผลิตและบริการ เพื่อ เพิ่มความสามารถในการแข่งขันในรูปแบบที่ทุกคนสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากข้อมูลหลากหลายแหล่งให้เกิดประโยชน์ สูงสุดในการเพิ่มศักยภาพคนในสังคมด้วยการเข้าถึงความรู้ เครื่องมือบนพื้นฐานของธรรมาภิบาลข้อมูล ซึ่งครอบคลุมความ
    ปลอดภัยไซเบอร์ ความมีจริยธรรม และการไม่ละเมิดสิทธิส่วนบุคคล
11. ยุทธศาสตร์ที่ 3: ยุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ โดยมีเป้าหมายคือ 1) คนไทยเป็นคนดี คนเก่ง มีคุณภาพ พร้อมสำหรับวิถีชีวิตในศตวรรษที่ 21 และ 2) สังคมไทยมีสภาพแวดล้อมที่เอื้อและ สนับสนุนต่อการพัฒนาคนตลอดช่วงชีวิต ซึ่งการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์มีการกล่าวถึงในประเด็นยุทธศาสตร์ดังนี้
    ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 2 การพัฒนาศักยภาพคนตลอดช่วงชีวิต (ช่วงวัยเรียน/วัยรุ่น และช่วงวัยแรงงาน) ช่วงวัย เรียน/วัยรุ่น โดยเน้นปลูกฝังให้เด็กมีทักษะด้านการคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์ การแก้ไขปัญหาที่ซับซ้อน มีความคิดสร้างสรรค์ มีความยืดหยุ่นทางความคิด สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่น และมีความสามารถในการใช้เทคโนโลยี ตลอดจนสามารถพัฒนา ทักษะการเรียนรู้ที่เชื่อมต่อกับโลกของการทำงาน และทักษะอาชีพที่สอดคล้องกับความต้องการของประเทศ ในขณะที่ช่วงวัย แรงงาน ยกระดับศักยภาพ ทักษะ และสมรรถนะแรงงานอย่างต่อเนื่องสอดคล้องกับความสามารถเฉพาะบุคคล และความ ต้องการของตลาดแรงงาน มีการทำงานตามหลักการทำงานที่มีคุณค่าเพื่อสร้างผลิตภาพเพิ่มให้กับประเทศ
    ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 3 ปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 (การปรับเปลี่ยนระบบการเรียนรู้ การปรับบทบาทครู การเพิ่มประสิทธิภาพระบบบริหารจัดการศึกษาในทุกระดับ ทุกประเภท การพัฒนาระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิต การวางพื้นฐานระบบรองรับการเรียนรู้โดยใช้ดิจิทัลแพลตฟอร์ม และ การสร้างระบบ การศึกษาเพื่อเป็นเลิศทางวิชาการระดับนานาชาติ)
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 17
    ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 5 การเสริมสร้างให้คนไทยมีสุขภาวะที่ดี (การพัฒนาระบบบริการสุขภาพที่ทันสมัย สนับสนุนการสร้างสุขภาวะที่ดี) ได้มีการระบุถึงการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ในการให้ คำปรึกษา วินิจฉัย และพยากรณ์การเกิด โรคล่วงหน้า การพัฒนาระบบการดูแลสุขภาพทางไกลให้มีความหลากหลาย เข้าถึงง่าย เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาบุคลากรทาง การแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญในพื้นที่ห่างไกล มีการเชื่อมโยงผลิตภัณฑ์เข้ากับอินเทอร์เน็ต ทางด้านสุขภาพ และจัดให้มีระบบ การเก็บข้อมูลสุขภาพของประชาชนตลอดช่วงชีวิตให้มีประสิทธิภาพ โดยอยู่บนพื้นฐานความยั่งยืนทางการคลัง
12. ยุทธศาสตร์ที่ 6: ยุทธศาสตร์ชาติด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ โดยมีเป้าหมาย คือ ภาครัฐมีวัฒนธรรมการทำงานที่มุ่งผลสัมฤทธิ์และผลประโยชน์ส่วนรวม ตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่าง สะดวก รวดเร็ว โปร่งใส ซึ่งการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์มีการกล่าวถึงในประเด็นยุทธศาสตร์ดังนี้
    ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 ภาครัฐมีความทันสมัย (พัฒนาและปรับระบบวิธีการปฏิบัติราชการให้ทันสมัย) โดยมีการ กำหนดนโยบายและการบริหารจัดการที่ตั้งอยู่บนข้อมูลและหลักฐานเชิงประจักษ์ มุ่งผลสัมฤทธิ์ มีความโปร่งใส ยืดหยุ่นและ คล่องตัวสูง นำนวัตกรรม เทคโนโลยี ข้อมูลขนาดใหญ่ ระบบการทำงานที่เป็นดิจิทัล มาใช้ในการบริหารและการตัดสินใจ
    ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 7 ภาครัฐจัดให้มีกฎหมายที่สอดคล้องและเหมาะสมกับบริบทต่าง ๆ ที่เปลี่ยนแปลง (การ บังคับใช้กฎหมายอย่างมีประสิทธิภาพ) โดยมีการบังคับใช้กฎหมายอย่างเท่าเทียม มีการเสริมสร้างประสิทธิภาพการใช้ กฎหมาย บังคับใช้กฎหมายอย่างเคร่งครัด ลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม ไม่เลือกปฏิบัติ นำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ในการ เสริมสร้างประสิทธิภาพการใช้กฎหมาย ป้องกันการกระทำผิดและจับกุมผู้กระทำผิดได้อย่างถูกต้อง รวดเร็ว
    แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ
    แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (แผนระดับที่ 2) เป็นแผนแม่บทเพื่อบรรลุเป้าหมายตามที่กำหนดไว้ในยุทธศาสตร์ ประกอบไปด้วย 23 แผนแม่บท (หรือ 23 ประเด็น) โดยแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติที่มีความเกี่ยวข้องกับนวัตกรรมและ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ตลอดจนการพัฒนากำลังคนให้มีสมรรถนะด้านปัญญาประดิษฐ์ของประเทศไทย มีดังนี้
13. ประเด็นที่ 4 อุตสาหกรรมและบริการแห่งอนาคต โดยมีเป้าหมายคือ 1) การขยายตัวของผลิตภัณฑ์มวลรวมใน ประเทศสาขาอุตสาหกรรมและบริการ 2) ผลิตภาพการผลิตของภาคอุตสาหกรรมและภาคบริการเพิ่มขึ้น ซึ่งมีแนวทางการ พัฒนาที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ปรากฎอยู่ในแผนย่อยอุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ รายละเอียดดังนี้

• ยกระดับความสามารถของผู้ผลิต ผู้พัฒนา และผู้ออกแบบและสร้างระบบของไทยให้มีความสามารถในการ แข่งขันในด้านต่าง ๆ มากขึ้น
• ผลิตและพัฒนาบุคลากรทั้งทางด้านผู้ใช้ ผู้ผลิต และผู้ให้บริการ ในภาคส่วนต่าง ๆ ให้มีทักษะและความ เชี่ยวชาญในด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ และส่งเสริมการนำบุคลากรต่างชาติที่มีทักษะและความรู้ ความสามารถเข้ามาทำงานเพื่อรองรับการเติบโตของอุตสาหกรรม ตลอดจนกำหนดมาตรการช่วยเหลือผู้ที่ได้รับผลกระทบจาก การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ ให้เรียนรู้ทักษะใหม่และปรับตัวเข้ากับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีได้
• สร้างความตระหนักรู้และสนับสนุนการลงทุนด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งครอบคลุม ถึงระบบอัตโนมัติและหุ่นยนต์ อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ อินเทอร์เน็ตในทุกสิ่ง และเทคโนโลยีใหม่ ๆ ในอนาคต
• สร้างโอกาสและขยายช่องทางการตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ และยกระดับให้เทคโนโลยีดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันในสังคม รวมทั้งส่งเสริมการสร้างตลาดภายในประเทศผ่านการ สนับสนุนของภาครัฐ
  สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 18
• ส่งเสริมให้มีการลงทุนในอุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ทั้งในประเทศและจาก ต่างประเทศ และสนับสนุนการสร้างคลัสเตอร์ของอุตสาหกรรมและบริการเทคโนโลยีดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ รวมถึงสนับสนุนให้มีกลไกเพื่อผลักดันการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ ทั้งระบบแบบ ครบวงจร

2. ประเด็นที่ 23 การวิจัยและพัฒนานวัตกรรม โดยมีเป้าหมายคือ 1) ความสามารถในการแข่งขันด้านโครงสร้าง พื้นฐานทางเทคโนโลยี และด้านโครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ของประเทศเพิ่มสูงขึ้น 2) มูลค่าการลงทุนวิจัยและพัฒนา นวัตกรรมต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในของประเทศเพิ่มขึ้นซึ่งมีแนวทางการพัฒนาที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ปรากฎอยู่ใน แผนย่อยการวิจัยและพัฒนานวัตกรรม ด้านสังคม รายละเอียดดังนี้

• พัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ โดยการส่งเสริมการวิจัย พัฒนา และประยุกต์ใช้นวัตกรรมใน การพัฒนาศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ของประเทศตลอดทุกช่วงวัย การตระหนักถึงพหุปัญญาของมนุษย์ที่หลากหลาย
• สร้างความเสมอภาคทางสังคม โดยการส่งเสริมการวิจัย พัฒนา และประยุกต์ใช้นวัตกรรมในการแก้ปัญหา ความเหลื่อมล้ำในสังคม
• ปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ โดยการส่งเสริมการวิจัย พัฒนา และประยุกต์ใช้ นวัตกรรมในการพัฒนาการบริหารจัดการภาครัฐ เพื่อให้มีความทันสมัย ตอบสนองความต้องการและให้บริการประชาชนได้ อย่างสะดวกรวดเร็ว และโปร่งใส
  แผนการปฏิรูปประเทศ (ฉบับปรับปรุง) ประกาศ ณ วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2564
  เป็นแผนที่จัดทำขึ้นโดยต้องส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมายของยุทธศาสตร์ชาติ และแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ซึ่งทุกหน่วยงานต้องดำเนินงานตามกิจกรรมปฏิรูปประเทศที่จะส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อประชาชนอย่างมีนัยสำคัญ โดยแผนการปฏิรูปประเทศ (ฉบับปรับปรุง) ที่มีความเกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ตลอดจนการพัฒนากำลังคนให้มี สมรรถนะด้านปัญญาประดิษฐ์ของประเทศไทย มีดังนี้ แผนการปฏิรูปด้านเศรษฐกิจ กิจกรรมปฏิรูปที่ 5 การพัฒนาศักยภาพ คนเพื่อเป็นพลังในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ผ่านการออกแบบหลักสูตรปริญญาและประกาศนียบัตรในการสร้างผู้ประกอบการ
  และแรงงานที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดในอนาคต การออกแบบการพัฒนาทักษะกำลังคนสำหรับคนที่ออกจาก ระบบการศึกษามาแล้วเพื่อสร้างโอกาสในการประกอบอาชีพ โดยเฉพาะการอบรมทักษะเพื่อยกระดับความสามารถในการ ประกอบอาชีพเดิม และสร้างระบบรับรองมาตรฐานการจ้างงาน
  แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570)
  แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 ได้ถูกจัดทำโดยสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม แห่งชาติ (สศช.) โดยอยู่บนพื้นฐานของยุทธศาสตร์ 20 ปี ซึ่งเป็นแผนแม่บทหลักของการพัฒนาประเทศและเป้าหมาย การพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) รวมทั้งการปรับโครงสร้างประเทศไทยไปสู่ประเทศไทย 4.0 โดยแผนพัฒนาฯ ที่มีความเกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ตลอดจนการพัฒนากำลังคนให้มีสมรรถนะด้าน ปัญญาประดิษฐ์ของประเทศไทย มีดังนี้

1. เป้าหมายหลักที่ 1 การปรับโครงสร้างภาคการผลิตและบริการสู่เศรษฐกิจฐานนวัตกรรม มุ่งยกระดับขีด ความสามารถในการแข่งขันของภาคการผลิตและบริการสำคัญผ่านการผลักดันส่งเสริมการสร้างมูลค่าเพิ่มโดยใช้นวัตกรรม เทคโนโลยี และความคิดสร้างสรรค์ ที่ตอบโจทย์พัฒนาการของสังคมยุคใหม่และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งให้ ความสำคัญกับการเชื่อมโยงเศรษฐกิจท้องถิ่นและผู้ประกอบการรายย่อยกับห่วงโซ่มูลค่าของภาคการผลิตและบริการเป้าหมาย
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 19
   รวมถึงพัฒนาระบบนิเวศที่ส่งเสริมการค้าการลงทุนและนวัตกรรม ภายใต้หมุดหมายที่ 6 ไทยเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรม อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะและอุตสาหกรรมดิจิทัลของอาเซียน

รูปที่ 1: หมุดหมายที่ 6 ไทยเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะและอุตสาหกรรมดิจิทัลของอาเซียน
ที่มา: https://www.nesdc.go.th/download/Plan13/Doc/PPT_MissionToTransform.pdf
2. เป้าหมายหลักที่ 2 การพัฒนาคนสำหรับโลกยุคใหม่ มุ่งพัฒนาให้คนไทยมีทักษะและคุณลักษณะที่เหมาะสมกับ โลกยุคใหม่ ทั้งทักษะในด้านความรู้ ทักษะทางพฤติกรรม และคุณลักษณะตามบรรทัดฐานที่ดีของสังคมและเร่งรัดการ เตรียมพร้อมกำลังคนให้มีคุณภาพสอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน และเอื้อต่อการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจไปสู่ ภาคการผลิตและบริการเป้าหมายที่มีศักยภาพและผลิตภาพสูงขึ้น รวมทั้งให้ความสำคัญกับการสร้างหลักประกันและความ คุ้มครองทางสังคมที่สามารถส่งเสริมความมั่นคงในชีวิต ภายใต้หมุดหมายที่ 6 ไทยเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ อัจฉริยะและอุตสาหกรรมดิจิทัลของอาเซียน และหมุดหมายที่ 12 ไทยมีกำลังคนสมรรถนะสูง มุ่งเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ตอบ โจทย์การพัฒนาแห่งอนาคต

รูปที่ 2: หมุดหมายที่ 12 ไทยมีกำลังคนสมรรถนะสูง มุ่งเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ตอบโจทย์การพัฒนาแห่งอนาคต
ที่มา: https://www.nesdc.go.th/download/Plan13/Doc/PPT_MissionToTransform.pdf
3. เป้าหมายหลักที่ 5 การเสริมสร้างความสามารถของประเทศในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงและความเสี่ยง ภายใต้บริบทโลกใหม่ มุ่งสร้างความพร้อมในการรับมือและแสวงหาโอกาสจากการเป็นสังคมสูงวัยการเปลี่ยนแปลงสภาพ ภูมิอากาศ ภัยโรคระบาด และภัยคุกคามทางไซเบอร์ พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและกลไกทางสถาบันที่เอื้อต่อการเปลี่ยนแปลงสู่ ดิจิทัล รวมทั้งปรับปรุงโครงสร้างและระบบการบริหารงานของภาครัฐให้สามารถตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของบริบททาง เศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยีได้อย่างทันเวลา มีประสิทธิภาพและมีธรรมาภิบาล ภายใต้หมุดหมายที่ 6 ไทยเป็นศูนย์กลาง อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะและอุตสาหกรรมดิจิทัลของอาเซียน
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 20
นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (พ.ศ. 2561 – 2580) ของสำนักงาน คณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เป็นแผนฯ ที่กำหนดทิศทาง การขับเคลื่อนการ พัฒนาประเทศที่ยั่งยืนโดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ซึ่งมีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติและแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ โดยมีวิสัยทัศน์ คือ “ปฏิรูปประเทศไทยสู่ดิจิทัลไทยแลนด์” ซึ่งเป็นยุคที่ประเทศไทยสามารถสร้างสรรค์ และใช้ประโยชน์จาก เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างเต็มศักยภาพในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน นวัตกรรม ข้อมูล ทุนมนุษย์และทรัพยากรอื่นใด เพื่อขับเคลื่อน การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศไทยไปสู่ความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน โดยภายใต้ยุทธศาสตร์การพัฒนาดิจิทัลเพื่อ เศรษฐกิจและสังคม ได้มีการแบ่งการดำเนินงานออกเป็น 4 ระยะ และกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาไว้ 6 ยุทธศาสตร์ ประกอบไป ด้วย (1) พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลประสิทธิภาพสูงให้ครอบคลุมทั่วประเทศ (2) ขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล (3) สร้างสังคมคุณภาพที่ทั่วถึงเท่าเทียมด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล (4) ปรับเปลี่ยนภาครัฐสู่การเป็นรัฐบาลดิจิทัล (5) พัฒนากำลังคนให้พร้อม เข้าสู่ยุคเศรษฐกิจและสังคมดิจิทัล และ (6) สร้างความเชื่อมั่นในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ซึ่งทุกยุทธศาสตร์มีความสอดคล้องในเรื่อง การพัฒนากำลังคนให้มีสมรรถนะด้านปัญญาประดิษฐ์ของประเทศไทย
นโยบายและยุทธศาสตร์การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (พ.ศ. 2563 – 2570) ของกระทรวง การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
นโยบายและยุทธศาสตร์การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เป็นกรอบแนวทางการพัฒนาระบบ อุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมของประเทศ ให้สอดคล้องและบูรณาการกัน เพื่อให้เกิดเป็นพลังในการขับเคลื่อน การพัฒนาประเทศที่สอดคล้องกับทิศทางของยุทธศาสตร์ชาติ แผนแม่บท และนโยบายของรัฐบาล โดยมีวิสัยทัศน์เพื่อ “เตรียมคนไทยแห่งศตวรรษที่ 21 พัฒนาเศรษฐกิจที่กระจายโอกาสอย่างทั่วถึง สังคมที่มั่นคง และสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน โดย สร้างความเข้มแข็งทางนวัตกรรมระดับแนวหน้าในสากล นำพาประเทศไปสู่ประเทศที่พัฒนาแล้ว” ซี่งการขับเคลื่อนการ ดำเนินงานในลักษณะแพลตฟอร์ม (Platform) ความร่วมมือ ตามเป้าประสงค์ของการพัฒนาใน 4 ด้าน ประกอบไปด้วย (1) การพัฒนากำลังคนและสถาบันความรู้ มีโปรแกรม “ส่งเสริมปัญญาประดิษฐ์เป็นฐานในการขับเคลื่อนประเทศในอนาคต” โดย มีโครงการ เช่น AI for All และ AI/Robotics for All (2) การวิจัยและสร้างนวัตกรรมเพื่อตอบโจทย์ท้าทายของสังคม มี โปรแกรม “สังคมสูงวัย” ซึ่งได้มีการระบุถึงการนำหุ่นยนต์ ปัญญาประดิษฐ์ และดิจิทัล รวมถึงเทคโนโลยีอื่น ๆ เข้ามาใช้เป็น เทคโนโลยีสำคัญที่จะส่งเสริมการใช้ชีวิตของผู้สูงอายุและทุพพลภาพ (3) การวิจัยและสร้างนวัตกรรมเพื่อเพิ่มขีดความสามารถ การแข่งขัน มีโปรแกรม “ยกระดับความสามารถการแข่งขันและวางรากฐานทางเศรษฐกิจ” ซึ่งได้ระบุถึงการพัฒนา แพลตฟอร์มเพื่อสนับสนุนการขับเคลื่อนเศรษฐกิจแบบต่าง ๆ เช่น แพลตฟอร์มที่สนับสนุนผู้ประกอบการใช้ประโยชน์จาก ข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์เพื่อวิเคราะห์และสร้างความได้เปรียบเชิงเศรษฐกิจ และ (4) การวิจัยและสร้างนวัตกรรมเพื่อการ พัฒนาเชิงพื้นที่และลดความเหลื่อมล้ำ ซึ่งทุกเป้าประสงค์ของการพัฒนามีความสอดคล้องในเรื่องการพัฒนากำลังคนให้มี สมรรถนะด้านปัญญาประดิษฐ์ของประเทศไทย
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 21
แผนการศึกษาแห่งชาติ (พ.ศ. 2560 – 2579) ของสำนักงานเลขาธิการสภา กระทรวงศึกษาธิการ
แผนการศึกษาแห่งชาติ เป็นแผนแม่บทสำหรับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปใช้เป็นกรอบแนวทางในการพัฒนาการศึกษา ในช่วงระยะเวลาดังกล่าว โดยมีวิสัยทัศน์ คือ “คนไทยทุกคนได้รับการศึกษาและเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างมีคุณภาพ ดำรงชีวิต อย่างเป็นสุข สอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และการเปลี่ยนแปลงของโลกศตวรรษที่ 21” และมีการกำหนด ยุทธศาสตร์ในการพัฒนาการศึกษาที่มีความสอดคล้องในเรื่องการพัฒนากำลังคนให้มีสมรรถนะด้านปัญญาประดิษฐ์ของ ประเทศไทย ได้แก่ยุทธศาสตร์ที่ (2) การผลิตและพัฒนากำลังคน การวิจัย และนวัตกรรรม เพื่อสร้างขีดความสามารถในการ แข่งขันของประเทศ (3) การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัย และการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ และ (4) การสร้างโอกาส ความเสมอภาค และความเท่าเทียมทางการศึกษา
แผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติเพื่อการพัฒนาประเทศไทยระยะ 6 ปี (พ.ศ. 2565 - 2570)
วิสัยทัศน์และเป้าประสงค์: “ประเทศไทยเกิดระบบนิเวศที่ครบถ้วนและเชื่อมโยงแบบบูรณาการเพื่อส่งเสริมการ พัฒนาและ ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น และนำไปสู่การยกระดับเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิต ของประชาชนภายในปี พ.ศ. 2570” โดยมีเป้าประสงค์หลัก 3 ด้าน ได้แก่ การสร้างคนและเทคโนโลยี การสร้างการเติบโตทาง เศรษฐกิจ และการสร้างผลกระทบทางสังคมและสิ่งแวดล้อม

รูปที่ 3: เป้าประสงค์หลัก 3 ด้าน ของแผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (พ.ศ. 2565 - 2570)
ซึ่งยุทธศาสตร์ที่มีความสอดคล้องในเรื่องการพัฒนากำลังคนให้มีสมรรถนะด้านปัญญาประดิษฐ์ของประเทศไทย ได้แก่ ยุทธศาสตร์ที่ 1 และ ยุทธศาสตร์ที่ 3 รายละเอียดดังนี้
ยุทธศาสตร์ที่ 1: การเตรียมความพร้อมของประเทศในด้านสังคม จริยธรรม กฎหมาย และกฎระเบียบสำหรับ การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ เนื่องจากระบบปัญญาประดิษฐ์หลายประเภทมีความเกี่ยวข้องกับการใช้งานของมนุษย์ จึงควรต้องมีการคำนึงถึงความปลอดภัยและความโปร่งใสของเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้น ดังนั้นเพื่อสร้างความเชื่อมั่นในการใช้ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในระดับสูงสุด ภาครัฐควรมีการพัฒนากฎระเบียบหรือกฎหมายเพื่อรองรับและส่งเสริมการใช้งาน เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์อย่างเหมาะสม มีจริยธรรม เพื่อประโยชน์ของประชากรของประเทศ ป้องกันการนำเทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ไปใช้ในทางที่ผิด ยุทธศาสตร์นี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ (1) เพื่อเตรียมความพร้อมของประเทศในด้าน
สังคม จริยธรรม กฎหมาย และกฏระเบียบสำหรับการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในประเทศ (2) เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในการ ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในประเทศและ (3) เพื่อให้เกิดการใช้งานเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์อย่างเหมาะสมและมี จริยธรรม โดยมีเป้าหมายคือ ประชาชนไม่ต่ำกว่า 600,000 คน/ครั้ง เกิดความตระหนักทางด้านปัญญาประดิษฐ์
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 22
ยุทธศาสตร์ที่ 3: การเพิ่มศักยภาพบุคลากรและการพัฒนาการศึกษาด้านปัญญาประดิษฐ์ บุคลากรด้านเทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์เป็นส่วนประกอบที่สำคัญที่สุดต่อการพัฒนาและการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ของประเทศ ปัจจุบัน ทั่วโลกมีความต้องการบุคลากรด้านเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เป็นอย่างมาก ในขณะที่ประเทศไทยยังไม่มีบุคลากรที่ เพียงพอในด้านนี้และด้านที่เกี่ยวข้อง โดยปัจจัยสำคัญในการพัฒนาศักยภาพบุคลากร ได้แก่ การให้ความสำคัญต่อการศึกษา และการวิจัยด้านปัญญาประดิษฐ์ และการสนับสนุนให้มีการสั่งสมความรู้และประสบการณ์ให้โอกาสบุคคลในวัยทำงานได้มี โอกาสเรียนรู้เพิ่มเติมและต่อยอด (Reskill, Upskill, Newskill) ให้สามารถพัฒนาทักษะในการทำงานร่วมกับเทคโนโลยีใหม่ ๆ โดยได้รับโอกาสจากความร่วมมือและการลงทุนระหว่างภาคการศึกษา ภาครัฐ และเอกชนที่จะให้โอกาสนักศึกษาในการ ฝึกงาน ทดลองงานหรือฝึกหัดโครงงานวิจัยที่ได้โจทย์และการให้คำปรึกษาจากภาคอุตสาหกรรม ยุทธศาสตร์นี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ ได้แก่ (1) เพื่อพัฒนาบุคลากรและพัฒนาการศึกษาด้านปัญญาประดิษฐ์ที่มีคุณภาพและ (2) เพื่อพัฒนาทักษะ แรงงานที่อยู่ในภาคอุตสาหกรรม โดยมีเป้าหมายคือ บุคลากรด้านปัญญาประดิษฐ์ของประเทศ เพิ่มขึ้นไม่ต่ำกว่า 30,000 คน

รูปที่ 4: ยุทธศาสตร์ของแผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (พ.ศ. 2565 - 2570)
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 23
ความสอดคล้องของแผนระดับประเทศในการพัฒนาสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 24
กฎหมาย ระเบียบ หรือแนวปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ในประเทศไทย
ในปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายที่กำหนดขึ้นมาเพื่อควบคุมการใช้งานปัญญาประดิษฐ์โดยเฉพาะ แต่ก็มี พ.ร.บ คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์ กฎหมายลิขสิทธิ์ที่สามารถใช้ควบคุมการใช้งานปัญญาประดิษฐ์ ได้ในระดับหนึ่ง และนอกจากนี้ยังมีแนวปฏิบัติ (Guideline) ที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์จากหน่วยงานภาครัฐ ตัวอย่างเช่น

1. แนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI อย่างมีธรรมาภิบาลสำหรับองค์กร (Generative AI Governance Guideline for Organizations) จัดทำโดย ศูนย์ธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์ (AI Governance Center) สำนักงานพัฒนา ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์(ETDA)
2. แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีธรรมาภิบาล สำหรับผู้บริหารองค์กร (AI Governance Guideline for Executives) จัดทำโดย ศูนย์ธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์ (AI Governance Center) สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ (ETDA)
3. แนวทางปฏิบัติจริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ (AI Ethic Guidelines) จัดทำโดยกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
4. เอกสารแนวปฏิบัติจริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ (Thailand AI Ethics Guideline) โดยสำนักงานคณะกรรมการ ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.)
   วิเคราะห์ตลาดแรงงานด้านปัญญาประดิษฐ์
   สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ)
   จากข้อมูลของโครงการพัฒนาระบบวิเคราะห์ข้อมูลด้วย Large Language Models (LLMs) เพื่อการใช้ประโยชน์ใน การพัฒนากำลังคนสมรรถนะสูงฯ” โดย สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) ซึ่งรวบรวมข้อมูลประกาศรับ สมัครงานออนไลน์จาก 23 เว็บไซต์รับสมัครงานระหว่างวันที่ 1 เมษายน – 30 มิถุนายน ปี 2567 (ไตรมาส 2 ปี 2567) โดย พบประกาศรับสมัครงานทั้งสิ้น 238,129 ตำแหน่งงาน เมื่อวิเคราะห์ประกาศงานที่ต้องการทักษะด้าน AI พบว่า มีตำแหน่ง งาน 4,276 ตำแหน่งงาน (1.8%) ที่ต้องการทักษะด้าน AI เช่น Artificial intelligence, ChatGPT, Chatbot, Artificial
   Neural Networks, Deep Learning, Feature Engineering และ Language Model โดยอุตสาหกรรม 3 อันดับแรกที่ ต้องการทักษะ AI มากที่สุด ได้แก่ 1. อุตสาหกรรมข้อมูลข่าวสารและการสื่อสาร 483 ตำแหน่งงาน 2. อุตสาหกรรมการเงิน และการประกันภัย 398 ตำแหน่งงาน 3. อุตสาหกรรมการกิจกรรม การบริหาร และบริการสนับสนุน 394 ตำแหน่งงาน และ เมื่อจำแนกตามกลุ่มอาชีพ 3 อันดับแรกที่ต้องการทักษะ AI มากที่สุด ได้แก่ 1. งานด้านคอมพิวเตอร์และคณิตศาสตร์ 1,098 ตำแหน่งงาน 2. งานด้านการจัดการ 906 ตำแหน่งงาน และ 3. งานธุรกิจและการเงิน 584 ตำแหน่งงาน ส่วนในพื้นที่ระเบียง เศรฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC) มีความต้องการกำลังคนด้านปัญญาประดิษฐ์และหุ่นยนต์ถึง 38,465 คน
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 25
   รูปที่ 5: ความต้องการกำลังคนด้าน AI ในพื้นที่ระเบียงเศรฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC)
   ที่มา: แผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติเพื่อการพัฒนาประเทศไทยระยะ 6 ปี (พ.ศ. 2565 – 2570)
   World Economic Forum
   จากรายงานของ World Economic Forum ได้ทำนายผ่านการสำรวจ 15 อุตสาหกรรมภายใน 26 ประเทศ ไว้ว่าในปี 2025 จะมีงานที่ถูกทดแทนโดยเครื่องจักร 85 ล้านตำแหน่ง แต่ก็จะสร้างงานใหม่กว่า 97 ล้านตำแหน่ง และยังมีงานศึกษา ผ่านการสำรวจบริษัทชั้นนำในประเทศอังกฤษพบว่าแม้ AI จะทดแทนงานกว่า 26.6% แต่ก็มีงานใหม่เกิดขึ้นอีก 28.8% เช่นกัน และข้อมูลจากรายงาน Future of Jobs Report 2023 Insight Report เมื่อเดือน มิถุนายน 2566 จากการสำรวจ เพื่อคาดการณ์ในอนาคตจากแนวโน้มของเทคโนโลยีและสารสนเทศต่ออาชีพสำรวจแรงงานในอนาคต โดยสำรวจจาก 803 บริษัท ที่มีการว่าจ้างพนักงานมากกว่า 11.3 ล้านคน กลุ่มอาชีพที่สำรวจจำนวน 18 กลุ่มอาชีพ จากจำนวน 27 กลุ่ม อุตสาหกรรมและ 45 เขตเศรษฐกิจจากทุกภูมิภาคของโลกผลการสำรวจแนวโน้มมหภาคและแนวโน้มเทคโนโลยี ที่มีต่อ ผลกระทบต่องาน และทักษะทางสังคม โดยการคาดการณ์กลุ่มอาชีพที่มีความต้องการเพิ่มขึ้นและลดลง พ.ศ. 2566-2570 ดังต่อไปนี้
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 26

รูปที่ 6: อาชีพที่มีความต้องการเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับอาชีพที่มีความต้องการลดลง จากรายงาน Future of Jobs Report 2023
ที่มา: Future of Jobs Report 2023
จ า ก บ ทค วาม Without universal AI literacy, AI will fail us โ ด ย World Economic Forum ก ล ่ าวว่า การรู้เท่าทัน AI (AI literacy) เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับทุกคนไม่ว่าจะเป็นนักเรียน นักการศึกษา ผู้ปกครอง องค์กรที่ไม่แสวงหา กำไร ภาครัฐหรือภาคเอกชน
รายงาน Future of Jobs Report 2023 ที่จัดทำโดยสภาเศรษฐกิจโลก ได้คาดการณ์แนวโน้มของกลุ่มอาชีพใหม่และ กลุ่มอาชีพที่มีความต้องการลดลงหรือถูกแทนที่โดยพิจารณาจาก 4 ตัวแปร ได้แก่ (1) แนวโน้ม 5 ปี (Five-year Trend) (2) ความสำคัญของทักษะ (Skill Importance) (3) วิวัฒนาการของทักษะ (Skill Evolution) และ (4) การมุ่งเน้นทักษะใหม่ (Reskilling Focus) จากผลการสำรวจกลุ่มอาชีพ จะเห็นได้ว่ากลุ่มอาชีพที่จะเป็นที่ต้องการเพิ่มขึ้นในช่วง 5 ปีข้างหน้าส่วน ใหญ่ เป็นอาชีพที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีด้านดิจิทัล อาทิเช่น ปัญญาประดิษฐ์ การเรียบรู้ของเครื่องจักร หุ่นยนต์ การวิเคราะห์ และจัดการข้อมูลขนาดใหญ่ ความปลอดภัยของข้อมูล ระบบ Blockchain การจัดการธุรกิจผ่านอิเล็กทรอนิกส์และการตลาด ดิจิทัล เป็นต้น การพัฒนากำลังคนเพื่อรองรับกลับกลุ่มอาชีพเหล่านี้จึงเป็นการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลเป็นหลัก แต่การพัฒนา ทักษะด้านดิจิทัลเพียงอย่างเดียวไม่สามารถทำให้กำลังคนสามารถทำงานในองค์กรได้อย่างราบรื่น การพัฒนาทักษะทางสังคม ให้กับกำลังคนในกลุ่มอาชีพเหล่านี้จะทำให้สามารถทำงานไปได้ประสบความสำเร็จ เช่น การพัฒนาทักษะการสื่อสาร การ ทำงานเป็นทีม และ ภาวะผู้นำ เพื่อให้บุคลากรสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ หรือทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อให้บุคลากรสามารถพัฒนาตนเองได้ทันต่อความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี เป็นต้น
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 27
บริษัทไมโครซอฟท์ ประเทศไทย
จากผลวิจัย Work Trend Index 2024 ที่ไมโครซอฟท์ ประเทศไทย ทำร่วมกับ LinkedIn เผยว่า ทักษะการใช้งาน เอไอกลายเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญในตลาดแรงงานไปแล้ว โดยผู้บริหารไทย 74% ไม่ต้องการจ้างพนักงานที่ไม่มีทักษะเอไอ และหากต้องเลือกระหว่างทักษะเอไอกับประสบการณ์การทำงาน ผู้บริหารไทย 90% เลือกที่จะจ้างพนักงานที่มีทักษะเอไอ โดยไม่ได้สนใจว่าพนักงานคนนั้นจะมีประสบการณ์การทำงานมากน้อยแค่ไหนก็ตาม
บริษัท PWC
ข้อมูลจากรายงาน Global Artificial Intelligence Study ที่จัดทำโดยบริษัท PWC (PwC analysis, 2017) คาดว่า การพัฒนาของคอมพิวเตอร์ที่มีความเร็วที่เพิ่มสูงขึ้นและการนำ AI มาประยุกต์ใช้จะทำให้ GDP ระดับโลกเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 14 ในปี 2030 โดยมีมูลค่าเพิ่มเติมประมาณ 15.7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ
ผลกระทบทางเศรษฐกิจจาก AI จะเกิดขึ้นด้วย

1. ประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นจากธุรกิจที่ใช้กระบวนการอัตโนมัติ (รวมถึงการใช้หุ่นยนต์และยานยนต์อัตโนมัติ)
2. ประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นจากการเติบโตของแรงงานในธุรกิจด้วยเทคโนโลยี AI (การช่วยและเพิ่มความสามารถใน การทำงาน)
3. ความต้องการของผู้บริโภคที่เพิ่มขึ้นจากการมีสินค้าและบริการที่ได้รับการปรับแต่งตามแต่ละบุคคลและ/หรือมี คุณภาพสูงกว่าด้วยเทคโนโลยี AI
   ผลกระทบต่อ GDP จากการใช้ AI สร้างผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ ๆ และการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้บริโภคที่ เกิดจากการใช้ AI จะมีมากกว่าผลกระทบต่อ GDP ที่เกิดจากการใช้ AI เพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน อาจส่งผลให้ GDP เพิ่มขึ้นในปี 2030 โดยแบ่งตามเขตเศรษฐกิจได้ดังนี้

รูปที่ 7: ผลกระทบปัญญาประดิษฐ์ต่อ GDP ในปี ค.ศ. 2030
ที่มา: การศึกษาและพัฒนาทักษะทางสังคม (Soft Skills) และทักษะดิจิทัล (Digital Skills) เพื่อรองรับการพัฒนาแห่งอนาคต
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 28
บริษัท McKinsey & Company
ในปี พ.ศ. 2564 บริษัทฯ ได้สำรวจที่มาของแรงงานด้านปัญญาประดิษฐ์ในปัจจุบันพบว่าแรงงานด้านปัญญาประดิษฐ์ ส่วนใหญ่ได้มาจากการพัฒนาเพื่อพัฒนาทักษะเดิม และเพิ่มเติมทักษะใหม่เป็นส่วนใหญ่ ซึ่งผลการสำรวจจากบริษัทฯ สอดคล้องกับรายงานสัดส่วนยุทธศาสตร์การวางแผนขององค์กรในอนาคตของ World Economic Forum ที่องค์กรมี ยุทธศาสตร์ที่จะลงทุนในโปรแกรมการฝึกอบรมและพัฒนาพนักงานมากที่สุด
มาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพของสาขาวิชาชีพที่จัดทำมาตรฐานอาชีพของต่างประเทศที่เป็น ตัวอย่างที่ดี

1. ประเทศสิงคโปร์
   ประเทศสิงคโปร์เป็นประเทศที่มีระบบมาตรฐานอาขีพที่เป็นเอกลักษณ์ของตัวเอง โดยมีมาตรฐานอาชีพที่เกี่ยวข้องกับ ปัญญาประดิษฐ์ อาทิเช่น นักวิจัยประยุกต์ด้านปัญญาประดิษฐ์ (25142 Artificial intelligence applied researcher) หรือ วิศวกรปัญญาประดิษฐ์ / วิศวกรการเรียนรู้ของเครื่อง (25143 Artificial intelligence/Machine learning engineer)
   ประเทศสิงคโปร์มีการจัดทำระบบ The Singapore Workforce Skill Qualifications (WSQ) ซึ่งเป็นระบบสำคัญใน การฝึกเพิ่มทักษะและความรู้ให้แก่แรงงาน โดยมี Singapore Workforce Development Agency (WDA) เป็นผู้บริหาร ระบบ ซึ่งจะมีการฝึกอบรม พัฒนา ทักษะที่จำเป็นต่อแรงงานและทำให้แรงงานสามารถตอบสนองต่อความต้องการของ ภาคอุตสาหกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ระบบ WSQ เป็นระบบการรับรองสมรรถนะแรงงานระดับชาติ(National
   Credentialing System) ที่ยึดสมรรถนะแรงงาน ( Competency Based) เป็นหลักประกอบด้วยกลไกสำคัญ 3 ประการ คือ มาตรฐานสมรรถนะอาชีพ (Occupational Competency Standard) กรอบคุณวุฒิ (Qualifications Framework) และ กลไกในการประกันคุณภาพ (Quality Assurance Mechanisms)
   ประเทศสิงคโปร์มีการจัดตั้ง SkillsFuture Singapore (SSG) ซึ่งเป็นหน่วยงานภายใต้การกำกับดูแลของสภาเพื่อ พัฒนาเศรษฐกิจในอนาคต (The Future Economy Council: FEC) ก่อตั้งขึ้นเพื่อส่งเสริมการพัฒนาทักษะและการเรียนรู้ ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) สำหรับประชาชนทุกช่วงวัย มีเป้าหมายให้ประชาชนสิงคโปร์มีทักษะที่จำเป็นสำหรับการ ปรับตัวเข้ากับความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีแห่งอนาคต โดย SkillsFuture Singapore ได้จัดทำ กรอบ ทักษะ (Skills Frameworks) แยกตามกลุ่มอุตสาหกรรมได้ทั้งหมด 36 กลุ่มอุตสาหกรรม โดยทักษะด้านปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) จัดอยู่ในกลุ่มอุตสาหกรรม Infocomm Technology
   สำหรับการเรียนรู้เพื่อให้ได้มาซึ่งสมรรถนะของแต่ละอาชีพนั้น ชาวสิงคโปร์สามารถเรียนผ่านแพลตฟอร์ม MySkillsFuture ซึ่งมีหลักสูตรจำนวนมาก 20,000 หลักสูตรจากหลายสถาบัน โดยชาวสิงคโปร์ที่มีอายุตั้งแต่ 25 ปีขึ้นไป ทุกคนจะได้รับ เครดิต (Opening SkillsFuture Credit) มูลค่า 500 ดอลลาร์สิงคโปร์ ที่ไม่มีวันหมดอายุ เพื่อใช้จ่ายฝึกอบรม ในหลักสูตรต่าง ๆ ที่อยู่บนแพลตฟอร์ม MySkillsFuture ทั้งเพิ่มเติมทักษะที่มีอยู่ (Upskill) และเรียนรู้ทักษะใหม่ (Reskill)
   โดยเครดิตนี้แลกเป็นเงินหรือโอนให้กับผู้อื่นไม่ได้ และในปี 2024 รัฐบาลได้เริ่มโครงการ SkillsFuture Level-Up เพื่อพัฒนา ชาวสิงคโปร์ที่มี อายุ 40 ปีขึ้นไป โดยการเพิ่มเครดิตให้อีก 4,000 ดอลลาร์สิงคโปร์
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 29

รูปที่ 8: ตัวอย่างหลักสูตรด้านปัญญาประดิษฐ์ภายใต้แพลตฟอร์ม MySkillsFuture
ที่มา: https://www.myskillsfuture.gov.sg/content/portal/en/training-exchange/course-directory/course-detail.html?courseReferenceNumber=TGS 2020504847
ประเทศสิงคโปร์มีแผนยุทธศาสตร์ชาติด้านปัญญาประดิษฐ์ (National AI Strategy 2.0) ซึ่งได้จัดตั้ง AI Singapore ขึ้นเพื่อสร้างระบบนิเวศด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI Ecosystem) โดยรวบรวมสถาบันวิจัยในสิงคโปร์และบริษัทต่าง ๆ ที่พัฒนา ผลิตภัณฑ์ด้านปัญญาประดิษฐ์ให้ทำงานร่วมกันเพื่อแลกเปลี่ยนหรือเพิ่มพูนองค์ความรู้ด้านปัญญาประดิษฐ์และสร้างเครื่องมือ ที่จะช่วยพัฒนาขีดความสามารถด้านปัญญาประดิษฐ์ของสิงคโปร์ ภายใต้ AI Singapore ประกอบไปด้วย 6 โครงการได้แก่

1. AI Research: สนับสนุนการลงทุนด้านการวิจัยอย่างยั่งยืนเพื่อให้มั่นใจว่าประเทศสิงคโปร์เป็นผู้นำระดับโลก ด้านปัญญาประดิษฐ์
2. AI Governance: ศึกษาวิจัยในเรื่องการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีธรรมาภิบาล จริยธรรมและความรับผิดชอบ ในระดับประเทศ
3. AI Technology: สนับสนุนโครงการวิจัยด้านปัญญาประดิษฐ์ที่สอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ชาติ ด้านปัญญาประดิษฐ์
4. AI Innovation: ส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในภาคอุตสาหกรรมอย่างแพร่หลาย 5. AI Products: สร้างผลิตภัณฑ์หรือโซลูชันในการเสริมสร้างระบบนิเวศด้านปัญญาประดิษฐ์ของประเทศ 6. Learn AI: พัฒนาขีดความสามารถด้านปัญญาประดิษฐ์ตั้งแต่ระดับพื้นฐานจนถึงขั้นสูงให้กับประชาชน

รูปที่ 9: สัญลักษณ์ (Logo) AI Singapore
ที่มา: https://aisingapore.org/
จากการศึกษาพบว่าประเทศสิงค์โปร์มีความพร้อมในเรื่องการพัฒนากำลังคนด้านปัญญาประดิษฐ์ โดยมีแผน ยุทธศาสตร์ชาติด้านปัญญาประดิษฐ์ (National AI Strategy 2.0) หน่วยงานที่เป็นศูนย์กลางด้านปัญญาประดิษฐ์ AI Singapore มาตรฐานอาชีพด้านปัญญาประดิษฐ์ (SSOC) กรอบมาตรฐานสมรรถนะด้านปัญญาประดิษฐ์ (Skill Framework) กระบวนการประเมินและรับรองสมรรถนะบุคคลด้านปัญญาประดิษฐ์ ภายใต้โครงการ Apprenticeship
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 30
Programme และโครงการ AI Singapore Professional Development Courses ซึ่งส่งผลให้ในปี ค.ศ. 2024 ประเทศ สิงคโปร์มีความพร้อมด้านปัญญาประดิษฐ์ (Government AI Readiness Index) อยู่ในอันดับ 2 ของโลก จากรายงานการ สำรวจของ Oxford Insights
2. ประเทศออสเตรเลีย
ประเทศออสเตรเลียให้ความสำคัญกับการพัฒนาการศึกษาด้านปัญญาประดิษฐ์เพื่อเตรียมความพร้อมให้แก่แรงงาน และเยาวชนสำหรับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีในยุคดิจิทัล สถาบันการศึกษาหลายแห่งได้บูรณาการเนื้อหา ที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ เช่น การเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning) และการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) เข้าไว้ในหลักสูตรการเรียนการสอนอย่างเป็นระบบ อีกทั้งภาครัฐยังมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนโครงการฝึกอบรมและ นโยบายพัฒนาทักษะด้านดิจิทัล เพื่อส่งเสริมขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระดับสากล จากการศึกษาข้อมูล พบรายละเอียดของมาตรฐานอาชีพที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์จากเว็บไซต์ training.gov.au ซึ่งมี Training Package ใน กลุ่มอุตสาหกรรม ICT Information and Communications Technology ภายใต้กลุ่มอุตสาหกรรมดังกล่าวมีชุดสมรรถนะ (Skillset) ด้านปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) รหัส ICTSS00120 Artificial Intelligence ที่มีความสอดคล้องกับ การกำหนดและรับรองความรู้ ความสามารถ หรือสมรรถนะบุคคลด้านปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence)
ประเทศออสเตรเลียมีกรอบ (Framework) ที่เกี่ยวข้องกับสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) อาทิเช่น
2.1 กรอบ Framework Artificial Intelligence Literacy Framework (AILF) โดย มหาวิทยาลัย University of Adelaide ซึ่งประกอบไปด้วย 4 สมรรถนะ ดังนี้

1. เข้าใจ (Understand) คือ เข้าว่าปัญญาประดิษฐ์คืออะไร และเข้าใจการทำงานของปัญญาประดิษฐ์ 2. การใช้และประยุกต์ (Use and Apply) คือ การใช้ปัญญาประดิษฐ์ และการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ 3. การประเมินและการวิจารณ์ (Evaluate and Critique) คือ การประเมินผลลัพธ์ที่ได้จากปัญญาประดิษฐ์
2. ผลกระทบและการใช้อย่างมีความเคารพ (Reflect and Respect) คือ เข้าใจผลกระทบที่เกิดจาก ปัญญาประดิษฐ์ และการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีจริยธรรมและมีธรรมาภิบาล
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 31

รูปที่ 10: กรอบ Framework Artificial Intelligence Literacy Framework (AILF)
ที่มา: https://www.adelaide.edu.au/library/system/files/media/documents/2024-10/ua31352_ai-literacy-framework-doc-v2.pdf 2.2 กรอบ Framework Artificial Intelligence in Education (AIED) มหาวิทยาลัย International College of Management, Sydney (ICMS) เป็น Framework ที่กำหนดกรอบการใช้งาน AI ในภาคการศึกษา ซึ่ง AI Literacy เป็น ส่วนหนึ่งภายใต้ Framework นี้

รูปที่ 11: กรอบ Framework Artificial Intelligence in Education (AIED)
ที่มา: International College of Management, Sydney (ICMS)
2.3 กรอบ Australian Framework for Generative Artificial Intelligence (AI) in Schools Framework ในการใช้ GEN AI ในสถานศึกษา ต้องอยู่ในกรอบ กติกา ทั้ง 6 ด้านดังนี้

1. Teaching and Learning คือ ใช้เพื่อยกระดับการเรียนการสอนให้ดีขึ้น
2. Human and Social Wellbeing คือ ใช้เพื่อประโยชน์ของมนุษย์และทำให้เกิดสังคมที่มีสุขภาวะดี 3. Transparency คือ ต้องมีความโปร่งใสในการใช้งาน
3. Fairness คือ ต้องมีความเท่าเทียม
4. Accountability คือ ต้องตรวจสอบได้
5. Privacy, Security and Safety คือ ต้องมีความเป็นส่วนตัวและมีความปลอดภัยทั้งร่างกาย ชีวิตและทรัพย์สิน
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 32

รูปที่ 12: กรอบ Australian Framework for Generative Artificial Intelligence (AI) in Schools Framework
ที่มา: https://www.education.gov.au/schooling/resources/australian-framework-generative-artificial-intelligence-ai-schools 3. ประเทศซาอุดีอาระเบีย
จากการศึกษาข้อมูลพบรายละเอียดของมาตรฐานอาชีพประเทศซาอุดีอาระเบีย รายละเอียดดังนี้ ประเทศ ซาอุดีอาระเบียได้จัดตั้งหน่วยงานชื่อ Saudi Data and Artificial Intelligence Authority (SDAIA) ซึ่งมีหน้าที่บริหารจัดการ ดูแล ในเรื่องข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ของประเทศ มีเป้าหมายที่จะเป็นประเทศผู้นำโลกในด้านข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ ภายในปี ค.ศ. 2030 ซึ่ง SDAIA ได้จัดทำ มาตรฐานวิชาชีพแห่งชาติสำหรับข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ (National Occupational Standard Framework for Data and Artificial Intelligence) เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนา บุคลากรด้านข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ในทุกภาคส่วนของประเทศ ซึ่งจากมาตรฐานดังกล่าวมีการแบ่งและจัดเรียงอาชีพด้าน ข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ออกเป็น 5 หมวดหมู่ 10 สาขาอาชีพ และมี 16 อาชีพ โดยอาชีพแต่ละอาชีพมีความเกี่ยวข้องกับชุด งานหลัก ทักษะ ความรู้ และความสามารถ ซึ่งได้แสดงดังแผนผังด้านล่างนี้ มีการจำแนกประเภท และอาชีพอย่างชัดเจน

รูปที่ 13: สรุปอาชีพทั้งหมดในสายงานข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 33
ซึ่งแต่ละอาชีพสามาถเลื่อนระดับ (Pathway) ได้ตัวอย่างเช่น การเลื่อนระดับของสายอาชีพวิศกรปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence (AI) Engineer) มีการเลื่อนระดับดังนี้

รูปที่ 14: การเลื่อนระดับของสายอาชีพวิศกรปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence (AI) Engineer)
4. ประเทศสหราชอาณาจักร
ประเทศสหราชอาณาจักรเริ่มพัฒนากรอบคุณวุฒิซึ่งเดิมใช้ชื่อเรียกว่า National Qualifications Framework (NQF) จากนั้นถูกพัฒนามาเป็น Qualifications and Credit Framework (QCF) และในปี ค.ศ. 2015 เป็นต้นมา ได้พัฒนามาเป็น Regulated Qualifications Framework (RQF) จากการศึกษาข้อมูลพบรายละเอียดของกรอบสมรรถนะสนับสนุนการ ทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) ที่เรียกว่า AI Skills for Business Competency Framework Version 2 พัฒนาโดย The Alan Turing Institute และ Alliance for Data Science Professionals (AfDSP) ซึ่งได้รับการสนับสนุน จ า ก Department for Science Innovation and Technology (DSIT) แ ล ะ Innovate UK BridgeAI programme (BridgeAI) จุดประสงค์ของ AI Skills for Business Competency Framework เพื่อให้มีกรอบสมรรถนะด้านปัญญาประดิษฐ์ สำหรับบุคลลทั่วไป โดยกรอบสมรรถนะ AI Skills for Business ได้แบ่งกลุ่มบุคคลที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีด้านข้อมูลและ ปัญญาประดิษฐ์ออกเป็น 4 กลุ่มได้แก่

1. AI Citizens หมายถึง ประชาชนคนทั่วไป
2. AI Workers หมายถึง พนักงานที่ไม่ได้เกี่ยวข้องโดยตรงกับเทคโนโลยีด้านข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ แต่ต้องใช้ เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์
3. AI Professionals หมายถึง ผู้ที่ทำงานโดยตรงกับเทคโนโลยีด้านข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์
4. AI Leaders หมายถึง ผู้ที่มีหน้าที่บริหารและกำกับดูแลการใช้เทคโนโลยีด้านข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ให้เป็นไป ตามกฎหมาย ระเบียบและจริยธรรม
5. ประเทศสหรัฐอเมริกา
   ในขณะที่หลายประเทศทั่วโลกมีกรอบคุณวุฒิแห่งชาติ(National Qualifications Framework) แต่ประเทศ สหรัฐอเมริกาไม่มีกรอบคุณวุฒิแห่งชาติ อย่างไรก็ตามประเทศสหรัฐอเมริกามีระบบ “Credentialing Systems” และ “Qualifications Frameworks” ที่ถูกพัฒนาขึ้นโดยหน่วยงานและองค์กรต่าง ๆ เพื่อกำหนดระดับคุณวุฒิและทักษะที่จำเป็น ในตลาดแรงงานและภาคการศึกษา ตัวอย่างเช่น United States Qualification Framework (USQF) ซึ่งเป็นระบบ การจำแนกประเภทระบบการศึกษาของสหรัฐอเมริกา ซึ่งออกแบบมาเพื่ออธิบายความเชื่อมโยงระหว่างคุณวุฒิ ความสามารถ และคุณสมบัติอื่น ๆ ในการทำงาน ซึ่งคุณวุฒิมักแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ ประเภทที่ 1 วุฒิการศึ กษาตามทักษะ เช่น ใบรับรองวิชาชีพ วุฒิการศึกษาด้านอาชีวศึกษา ประเภทที่ 2 วุฒิการศึกษาขั้นสูง เช่น ปริญญาบัตร กรอบแนวทาง USQF พยายามที่จะรวมระบบทั้งสองประเภทนี้เข้าไว้ในโครงร่างเดียวกัน
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 34
   ประเทศสหรัฐอเมริกาภายใต้โครงการ AI for K-12 Initiative เป็นโครงการความร่วมมือระหว่างสมาคม Association for the Advancement of Artificial Intelligence (AAAI) และ สมาคม Computer Science Teachers Association (CSTA) โดยได้รับทุนสนับสนุนจาก National Science Foundation ซึ่งโครงการดังกล่าว ได้พัฒนาแนวทางสำหรับการเรียน การสอน AI ให้กับนักเรียนตั้งแต่ระดับชั้น K2 – K12 โดยมี Framework แนวคิดพื้นฐานของปัญญาประดิษฐ์ 5 ประการ (Five Big Ideas for AI) ได้แก่

1. การรับรู้(Perception)
   คอมพิวเตอร์ใช้เซนเซอร์ในการรับรู้โลกรอบตัว การรับรู้คือกระบวนการดึงเอาความหมายจากสัญญาณที่ได้รับ จากเซนเซอร์ การทำให้คอมพิวเตอร์สามารถ “เห็น” และ “ได้ยิน” อย่างดีพอจนใช้งานได้ในทางปฏิบัติ ถือเป็นความสำเร็จที่มี นัยสำคัญอย่างหนึ่งของปัญญาประดิษฐ์ (AI) จนถึงปัจจุบัน
2. การแทนความรู้และการให้เหตุผล (Representation & Reasoning)
   ระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) สร้างโมเดลหรือแบบจำลองของความรู้ในโลก แล้วใช้โมเดลความรู้นั้นในการไล่เรียง เหตุและผลไปสู่ข้อสรุป การโมเดลความรู้จากโลกจริงเป็นหนึ่งในโจทย์พื้นฐานของทั้งระบบปัญญาประดิษฐ์และระบบจริง ระบบ AI สร้างโมเดลความรู้โดยเลือกใช้โครงสร้างข้อมูลที่เหมาะสมในการเก็บความรู้ แล้วใช้โมเดลความรู้นี้เป็นฐานของ ขั้นตอนวิธีการไล่เรียงเหตุและผลอันนำไปสู่ข้อสรุป ซึ่งเป็นความรู้ใหม่ที่ได้จากความรู้เดิมที่มีอยู่ อย่างไรก็ตาม แม้ระบบ AI จะ สามารถไล่เรียงเหตุและผลเพื่อแก้ปัญหาที่ยุ่งยากได้ แต่ก็ไม่ได้มีวิธีคิดเหมือนมนุษย์เราทีเดียว
3. การเรียนรู้(Learning)
   คอมพิวเตอร์สามารถเรียนรู้จากข้อมูล การเรียนรู้ของเครื่องเป็นการอนุมานเชิงสถิติวิธีหนึ่งที่ใช้หาแพตเทิร์นใน ข้อมูล ในช่วงเวลาไม่กี่ปีที่ผ่านมา AI ในด้านต่าง ๆ มีความก้าวหน้าอย่างมาก อันเป็นผลมาจากการคิดค้นขั้นตอนวิธีการเรียนรู้ ที่ใช้ช่วยสร้างโมเดลความรู้รูปแบบใหม่จากข้อมูล การฝึกให้เครื่องสามารถเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพจำเป็นต้องใช้ข้อมูล จำนวนมหาศาล “ข้อมูลสำหรับฝึก” นี้ ส่วนใหญ่ได้มาจากคน แต่บางครั้งเครื่องก็สามารถแสวงหามาได้เอง
4. การมีปฏิสัมพันธ์อย่างเป็นธรรมชาติ(Natural Interaction)
   ระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) ต้องการความรู้หลายประเภท เพื่อให้สามารถปฏิสัมพันธ์กับมนุษย์ได้อย่างเป็น ธรรมชาติ ระบบ AI ควรมีความสามารถในการสนทนาด้วยภาษามนุษย์ การรู้จำการแสดงออกทางสีหน้าและอารมณ์ และการ ใช้ความรู้เชิงวัฒนธรรมและสังคมในการอนุมานเจตนาของคู่สนทนาจากพฤติกรรมที่สังเกตได้ การสร้างความสามารถเหล่านี้ ให้กับระบบ AI เป็นเรื่องที่ไม่ง่ายนัก ระบบ AI ปัจจุบันสามารถใช้ภาษาในการสนทนาได้ระดับหนึ่ง แต่ยังไม่สามารถอนุมาน และสนทนาในเรื่องทั่วไปได้ดีเทียบเท่าแม้แต่กับระดับของเด็ก
5. ผลกระทบทางสังคม (Societal Impact)
   ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ส่งผลกระทบต่อสังคมทั้งในเชิงบวกและลบ ในขณะที่เทคโนโลยี AI เข้ามาเปลี่ยนแปลง วิธีการทำงาน การเดินทาง การสื่อสาร และการดูแลผู้อื่นของเรา เราต้องคำนึงถึงความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ ตัวอย่างเช่น ความเอนเอียงของข้อมูลที่ใช้ฝึกอาจทำให้คนบางกลุ่มได้รับประโยชน์น้อยกว่าคนกลุ่มอื่น ดังนั้น จึงเป็นเรื่องสำคัญที่จะต้อง พิจารณาถึงผลกระทบที่ AI มีต่อสังคม และพัฒนาหลักเกณฑ์ เพื่อให้ผู้พัฒนาระบบสามารถออกแบบและใช้งานระบบ AI
   อย่างมีจริยธรรม
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 35

รูปที่ 15: Five Big Ideas for AI
ที่มา: https://ai4k12.org/gradeband-progression-charts/
นอกจากนี้ องค์กร Digital Promise ได้จัดทำเอกสารเรื่อง AI Literacy: A Framework to Understand, Evaluate, and Use Emerging Technology โดยให้ความหมายของ AI Literacy ไว้ว่า AI literacy หมายถึง ความรู้และทักษะเกี่ยวกับ ความเข้าใจเอไอ (Understand) การประเมิน (Evaluate) ผลลัพธ์ที่ได้จากเอไอและการใช้(Use) เอไอผ่านระบบหรือ เครื่องมือต่าง ๆ ได้อย่างปลอดภัย (Safety) และมีจริยธรรม (Ethic) ซึ่ง AI Literacy ประกอบไปด้วย 3 สมรรถนะหลัก คือ

1. เข้าใจ (Understand) คือ เข้าใจว่าเอไอสามารถทำอะไรได้บ้าง เข้าใจกระบวนการทำงานและการ ตัดสินใจของเอไอ ตลอดจนสามารถใช้เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับเอไอได้
2. ใช้ (Use) คือ สามารถตอบโต้กับเอไอ สามารถสร้างและแก้ปัญหาด้วยเอไอ ในสภาพแวดล้อมและบริบทที่ แตกต่างกันได้
3. ประเมิน (Evaluate) คือ สามารถประเมินข้อมูลที่ได้จากเอไอว่ามีความถูกต้อง มีประโยชน์ หรือมีโทษ ตนเอง ผู้อื่นและสังคม

รูปที่ 16: สมรรถนะ AI Literacy โดย องค์กร Digital Promise
ที่มา: https://digitalpromise.org/2024/06/18/ai-literacy-a-framework-to-understand-evaluate-and-use-emerging-technology/ 6. ประเทศนิวซีแลนด์
ประเทศนิวชีแลนด์เริ่มพัฒนากรอบคุณวุฒิซึ่งเดิมใช้ชื่อเรียกว่า NQF (National Qualifications Framework) และ ต่อมามีการเปลี่ยนชื่อเป็น NZQF (New Zealand Qualifications Framework) และในปัจจุบันใช้ชื่อว่า NZQCF (New Zealand Qualifications and Credentials Framework) โครงสร้างของกรอบคุณวุฒิของประเทศนิวซีแลนด์มี 10 ระดับ รายละเอียดดังนี้ ระดับที่ 1-4 ระดับประกาศนียบัตร (Certificates) ระดับ 5-6 เป็น ระดับอนุปริญญา (Diplomas) ระดับ 7 เป็นระดับปริญญาตรีและประกาศนียบัตรชั้นสูง ระดับ 8 เป็นระดับบัณฑิตศึกษา ระดับ 9 เป็นระดับปริญญาโท และระดับ 10 เป็นระดับปริญญาเอก
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 36
จากการศึกษาข้อมูลพบรายละเอียดของกรอบสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) ซึ่งพัฒนาโดย University of Canterbury, Auckland University of Technology และ academyEX ใช้ชื่อว่า “The Scaffolded AI Literacy (SAIL) Framework for Education” โดยแบ่งระดับสมรรถนะออกเป็น 4 ระดับ ได้แก่
AI Literacy Level 1 คือ รู้และเข้าใจปัญญาประดิษฐ์ (Know and Understand AI) ระดับพื้นฐานที่มุ่งเน้น การทำความเข้าใจแนวคิด ทักษะ ความรู้ และทัศนคติที่เกี่ยวข้องกับ AI โดยไม่ต้องมีประสบการณ์มาก่อน ผู้ที่อยู่ในระดับนี้ จะต้องมีความเข้าใจเกี่ยวกับเทคโนโลยีที่อยู่เบื้องหลังของระบบ AI เพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยในระดับนี้ AI จะถูกนำเสนอในภาพรวม พร้อมกับการสำรวจการนำไปใช้งานในบริบทที่หลากหลายเพื่อให้เกิดความเข้าใจอย่างกว้างขวาง Know and Understand AI
AI Literacy Level 2 ใช้และประยุกต์ปัญญาประดิษฐ์ (Use and Apply AI) ระดับนี้มุ่งเน้นที่การทำความ เข้าใจเชิงเทคนิคของปัญญาประดิษฐ์ เช่น การออกแบบกระบวนการอย่างมีตรรกะ (Logic) และอัลกอริทึม การใช้ฐานความรู้ ในการแก้ปัญหา การประมวลผลด้านความหมาย (Semantics) และการจัดการข้อมูล ผู้ที่อยู่ในระดับนี้จะต้องใช้งานเครื่องมือ ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของ AI ในบริบทที่เฉพาะเจาะจง รวมถึงมีโอกาสลงมือปฏิบัติในการใช้เครื่องมือ AI ในการ สร้างแอปพลิเคชัน
AI Literacy Level 3 ประเมินและพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ (Evaluate and Create AI) ระดับนี้เกี่ยวข้องกับ การมีส่วนร่วมในการพัฒนาทักษะการคิดในขั้นสูงและการสร้างแอปพลิเคชัน AI โดยใช้เครื่องมือที่สนับสนุนการเรียนรู้ ผู้ที่อยู่ ในระดับนี้จะต้องเน้นหลักการวิเคราะห์และประเมินเทคโนโลยี AI อย่างมีวิจารณญาณ รวมถึงทำความเข้าใจในขั้นตอนและ กระบวนการการออกแบบและตัดสินใจต่าง ๆ ของปัญญาประดิษฐ์ มีผลต่อการทำงานและผลกระทบอย่างไร
AI Literacy Level 4 ก้าวสู่ความเชี่ยวชาญด้านปัญญาประดิษฐ์ (Beyond AI Literacy) ระดับสุดท้ายนี้เป็น การก้าวข้ามจากความเข้าใจ AI ไปสู่ก้าวสำคัญในการเป็นผู้เชี่ยวชาญ โดยมุ่งเน้นที่การศึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับวิทยาการ คอมพิวเตอร์หรือระบบสารสนเทศ ผู้ที่อยู่ในระดับนี้จะต้องมีความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับ AI สามารถเริ่มต้นพัฒนาและฝึกฝน ระบบ AI ด้วยตนเองได้

รูปที่ 17: The Scaffolded AI Literacy (SAIL) Framework for Education
ที่มา: https://herourou.academyex.ac.nz/index.php/herourou/issue/view/911
สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 37
สรุปมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพสาขาวิชาชีพที่จัดทำมาตรฐานอาชีพของต่างประเทศที่เป็นตัวอย่างที่ดี
ประเทศ
แผน AI
ระดับชาติ
มาตรฐาน
อาชีพ
กรอบสมรรถนะด้าน AI
โครงการ
กลุ่มเป้าหมาย
สิงคโปร์
มี
SSOC
Skill Framework for Infocomm Technology
AI Apprenticeship
Programme (AIAP)
ประชาชนทั่วไปที่มี คุณสมบัติตามที่
โครงการกำหนด
ออสเตรเลีย
มี
OSCA
- Training.gov.au ICT Information and Communications Technology - Artificial Intelligence Literacy Framework (AILF)

• Artificial Intelligence in Education (AIED) framework

• Australian Framework for Generative Artificial Intelligence (AI) in Schools

  คนทำงาน/นักเรียน/ นักการศึกษา
  ซาอุดีอาระเบีย
  มี
  NOS
  National Occupational Standard Framework for
  Data and Artificial Intelligence

  คนทำงาน
  สหราชอาณาจักร
  มี
  NOS
  AI Skills for Business Competency Framework

  คนทำงาน
  สหรัฐอเมริกา
  มี
  SOC
  • 5 Big Ideas โดย AI4K12.org

• AI Literacy Framework โดย องค์กร Digital Promise
  AI4K12.org
  นักเรียนระดับ
  K1-K12
  นิวซีแลนด์
  มี
  NOL
  The Scaffolded AI Literacy (SAIL) Framework for Education

  นักเรียน/
  นักการศึกษา

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 38
การกำหนดและรับรองความรู้ ความสามารถ หรือสมรรถนะบุคคล ที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มอาชีพที่จัดทำ มาตรฐานอาชีพทั้งของไทยและสากล ที่ใช้ในประเทศไทยปัจจุบัน
ในประเทศไทยมีการรับรองความรู้ ความสามารถ หรือสมรรถนะบุคคล ที่เกี่ยวข้องกับด้านปัญญาประดิษฐ์ หลากหลายรูปแบบ ยกตัวอย่างพอสังเขปเช่น

1. การรับรองด้วยใบประกาศนียบัตรมาตรฐานสากล Critical Career Skills Generative AI Foundations เป็นการรับรองว่า ผู้ผ่านการประเมินจะมีความรู้และทักษะพื้นฐานเกี่ยวกับ Generative AI ในการใช้งานในบริบทส่วนตัว การ ใช้งานเพื่อประกอบอาชีพ และการจัดการเทคโนโลยีอย่างมีประสิทธิภาพ มีความรับผิดชอบและถูกต้องตามหลักจริยธรรมที่ดี ของสังคม เช่น ความเข้าใจถึงผลกระทบต่อความเป็นส่วนตัวและสังคม รับรู้ถึงความลำเอียงที่จะเกิดขึ้นจากปัญญาประดิษฐ์ พิจารณาปัญหาที่เกี่ยวข้องกับสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา เป็นต้น
2. การรับรองด้วยใบประกาศนียบัตรมาตรฐานสากล Information Technology Specialist: Artificial Intelligenceผู้ผ่านการประเมินจะมีความรู้และทักษะเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ การนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาแก้ไข ปัญหาของภายใต้บริบทต่าง ๆ การรวบรวมข้อมูล การประมวลผลข้อมูล อัลกอริทึมและโมเดลของปัญญาประดิษฐ์ การบูรณาการระบบปัญญาประดิษฐ์เข้ากับระบบงานที่มีอยู่เดิม ตลอดจนการบำรุงรักษาระบบปัญญาประดิษฐ์
3. การรับรองด้วยมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ สาขาวิชาชีพอุตสาหกรรมดิจิทัล สาขาวิทยาศาสตร์ข้อมูล (Data Science) อาชีพนักวิทยาศาสตร์ข้อมูล (Data Scientist) ระดับ 5 โดย สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) ซึ่ง ผู้ที่จะได้รับการรับรองมาตรฐานอาชีพฯ จะต้องผ่านการประเมินสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพ และเมื่อผ่านการ ประเมิน ผู้เข้ารับการประเมินจะได้รับหนังสือรับรองมาตรฐานอาชีพและประกาศนียบัตรคุณวุฒิวิชาชีพ
4. การรับรองด้วยหลักสูตร Google AI Essentials ซึ่งเป็นบทเรียนพัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยีสารสนเทศจาก Google (Google Career Certificates) เกี่ยวกับพื้นฐานของ AI จุดเด่นของหลักสูตร “Google AI Essentials” คือ มีเนื้อหา ที่ครอบคลุมตั้งแต่การแนะนำ AI การใช้เครื่องมือ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ การเรียนรู้การสร้าง Prompt Engineering การใช้งาน AI อย่างรับผิดชอบ และวิธีการของเทคโนโลยี AI เมื่อสำเร็จการเรียนรู้และทำข้อสอบหลังเรียนจบครบ ผู้เข้ารับการ
   เรียนจะได้รับใบรับรองจาก Google ที่แสดงถึงความรู้และทักษะด้าน AI เบื้องต้นในการทำงาน
5. การรับรองด้วยหลักสูตร Microsoft Learn: AI เป็นแหล่งเรียนรู้ออนไลน์ของ Microsoft โดยมีเป้าหมายช่วยให้ ทุกคนได้เรียนรู้ทักษะและมีความเชี่ยวชาญทางเทคโนโลยีมากขึ้น พร้อมคำแนะนำ และได้ลงมือปฏิบัติจริงด้วยโจทย์ที่ต้องใช้ ระบบของทาง Microsoft จริงในการฝึกฝนเมื่อสำเร็จการเรียนรู้และทำ Quiz หลังเรียนจบโมดูล จะได้รับทักษะใหม่ที่ เกี่ยวข้องกับบทบาทและเทคโนโลยีที่ได้เข้าไปเรียน และได้รับเหรียญตราหรือ Badge อีกด้วย
6. การรับรองด้วยหลักสูตร IBM: AI for Everyone: Master the Basics เป็นบทเรียนด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) คืออะไร โดยการทำความเข้าใจแอปพลิเคชันและแนวคิดหลักการ เช่น การเรียนรู้ของเครื่องจักร การเรียนรู้เชิงลึก และ เครือข่ายประสาทเทียม เข้าใจถึงการประยุกต์ใช้และกรณีการใช้งาน รวมถึงวิธีที่ AI เปลี่ยนแปลงชีวิตของเรา ผู้เรียนจะได้ สำรวจแนวคิดพื้นฐานของ AI ข้อกังวลต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ AI รวมถึงจริยธรรม ความลำเอียง (Bias) และผลกระทบของ AI ที่มีต่อสังคม คำแนะนำในการเริ่มต้นอาชีพที่เกี่ยวข้องกับ AI และสรุปหลักสูตรด้วยการสาธิต AI ในการใช้งานจริงด้วยโครงการ ขนาดเล็ก หลักสูตร AI for Everyone นี้ไม่จำเป็นต้องมีความเชี่ยวชาญด้านการเขียนโปรแกรมหรือวิทยาการคอมพิวเตอร์ ใด ๆ เนื่องจากได้รับการออกแบบมาเพื่อแนะนำพื้นฐานของ AI ให้กับทุกคนไม่ว่าผู้เรียนจะมีพื้นฐานด้านเทคนิคหรือไม่ก็ตาม
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 39
   ความจำเป็นที่ต้องมีสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
   สำหรับประเทศไทย AI Literacy มีความสำคัญอย่างยิ่งในการทำให้ประเทศไทยก้าวข้ามกับดักของกลุ่มประเทศ รายได้ปานกลาง การพัฒนาทักษะนี้จะช่วยให้คนไทยสามารถใช้ประโยชน์จากปัญญาประดิษฐ์ในการพัฒนาเศรษฐกิจและ สังคม ตลอดจนรับมือกับความท้าทายที่อาจเกิดขึ้น เช่น การเปลี่ยนแปลงของตลาดแรงงาน หรือประเด็นทางจริยธรรมที่ เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์
   การขาด AI Literacy นำไปสู่ความเสียเปรียบของบุคคลในตลาดแรงงาน เนื่องจากทักษะที่เกี่ยวข้องกับ ปัญญาประดิษฐ์กำลังเป็นที่ต้องการอย่างมาก ผู้ที่ไม่สามารถทำงานร่วมกับปัญญาประดิษฐ์หรือใช้ประโยชน์จาก ปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพอาจพบว่าตนเองถูกแทนที่หรือมีโอกาสก้าวหน้าในอาชีพน้อยลง ขณะเดียวกันการสอน หรือการเรียนรู้แค่การใช้ ปัญญาประดิษฐ์เป็น แต่ไม่ได้มี AI Literacy จะมีความเสี่ยงต่อการตกเป็นเหยื่อของข้อมูลเท็จที่สร้าง โดยปัญญาประดิษฐ์หรือการใช้เทคโนโลยีอย่างไม่ปลอดภัย ซึ่งอาจนำไปสู่การเปิดเผยข้อมูลส่วนตัวโดยไม่ตั้ งใจหรือการ ตัดสินใจผิดพลาดจากการเชื่อถือข้อมูลจากปัญญาประดิษฐ์โดยไม่มีการตรวจสอบ
   กรณีองค์กรไม่ว่าภาครัฐหรือเอกชน การขาด AI Literacy ในหมู่พนักงานและผู้บริหารอาจส่งผลให้องค์กรสูญเสีย ความสามารถในการแข่งขัน ไม่สามารถใช้ประโยชน์จากปัญญาประดิษฐ์ในการเพิ่มประสิทธิภาพหรือสร้างนวัตกรรมได้ นอกจากนี้ ยังเพิ่มความเสี่ยงด้านความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัว อาจเกิดการรั่วไหลของข้อมูลหรือการใช้ปัญญาประดิษฐ์ อย่างไม่เหมาะสม ซึ่งนำไปสู่ปัญหาด้านจริยธรรมและกฎหมายได้ การลงทุนในเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์โดยไม่เข้าใจวิธีการใช้ งานอย่างมีประสิทธิภาพอาจกลายเป็นการลงทุนที่สูญเปล่า และที่สำคัญ อาจนำไปสู่การตัดสินใจทางธุรกิจที่ผิดพลาดจากการ ไม่สามารถประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลที่ได้จากปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างถูกต้อง
   สำหรับประเทศ ผลกระทบของการขาด AI Literacy อาจรุนแรงและส่งผลระยะยาว การพัฒนาเศรษฐกิจอาจล่าช้า เนื่องจากไม่สามารถใช้ประโยชน์จากปัญญาประดิษฐ์ในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและนวัตกรรม เกิดความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล ระหว่างผู้ที่เข้าใจและใช้ประโยชน์จากปัญญาประดิษฐ์ได้กับผู้ที่ไม่สามารถทำได้ นอกจากนี้ยังอาจเกิดความเสี่ยงด้านความ มั่นคงจากภัยคุกคามทางไซเบอร์หรือการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในทางที่ผิดโดยกลุ่มผู้ไม่หวังดี ประเทศอาจต้องพึ่งพาเทคโนโลยี
   จากต่างประเทศเนื่องจากไม่สามารถพัฒนาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ของตนเองและอาจเกิดการออกนโยบายหรือกฎหมายที่ ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์
   เพื่อแก้ไขปัญหาเหล่านี้ จำเป็นต้องมีการดำเนินการอย่างเร่งด่วนและครอบคลุม แนวทางสำคัญได้แก่ การส่งเสริม การศึกษาด้านปัญญาประดิษฐ์และ AI Literacy โดยบรรจุความรู้เกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์และ AI Literacy ในหลักสูตร การศึกษาทุกระดับ การสร้างความตระหนักรู้ผ่านการจัดกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์และ AI Literacy ให้แก่ สาธารณชน การพัฒนาบุคลากรในองค์กรให้มีทักษะด้านปัญญาประดิษฐ์ การสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ ภายในประเทศ และการสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษาในการพัฒนา AI Literacy
   จากแหล่งข้อมูลตัวอย่างที่คณะทำงานได้นำมาวิเคราะห์อาจกล่าวได้ว่าทักษะด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) เป็นทักษะพื้นฐานที่สำคัญในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศรษฐกิจ ถึงแม้จะไม่สามารถคำนวณออกมาเป็นตัวเลขที่ ชัดเจนได้ แต่หากพิจารณากันอย่างถ่องแท้จะพบว่าไม่ว่าจะเป็นธุรกิจประเภทใด ขนาดใด ย่อมต้องอาศัยกำลังคนที่มีความรู้ ความสามารถ ด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) เพื่อต่อยอดไปยังทักษะที่สูงและเฉพาะทางมากขึ้นด้วยกันทั้งสิ้น จึง สามารถสรุปได้ว่าทักษะด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) มีส่วนสำคัญอย่างยิ่งที่ช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจและ คุณค่าทางสังคมให้มีความเจริญเติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 40
   เอกสารอ้างอิง (References)
   “โครงการวิเคราะห์การประกาศหางานออนไลน์”, ทีมวิจัย. (2024, June 17). สำรวจ “ทักษะแรงงาน” ทุกกลุ่มอาชีพ ผ่าน Big data ประกาศรับสมัครงานออนไลน์. Retrieved from https://tdri.or.th/2024/06/j0b-big-data-q1- 2024/
   AI Singapore. (n.d.). AI Apprenticeship Programme (AIAP). Retrieved February 14, 2025, from AI Singapore: https://aiap.sg/apprenticeship/
   AI Singapore. (n.d.). AI Singapore Professional Development Courses. Retrieved February 14, 2025, from AI Singapore: https://learn.aisingapore.org/professionals-2/
   AI4K12. (n.d.). The Artificial Intelligence (AI) for K-12 initiative. Retrieved November 13, 2024, from AI4K12: https://ai4k12.org/
   Australian Bureau of Statistics. (2024, December 6). OSCA - Occupation Standard Classification for Australia. Retrieved from Australian Bureau of Statistics:
   https://www.abs.gov.au/statistics/classifications/osca-occupation-standard-classification australia/latest-release
   Australian Qualifications Framework. (2013, January). The Australian Qualifications Framework. Retrieved from Australian Qualifications Framework: https://www.aqf.edu.au/framework/australian qualifications-framework
   Certiport. (n.d.). Critical Career Skills Generative AI Foundations. Retrieved November 13, 2024, from Certiport: https://certiport.pearsonvue.com/Certifications/CCS/Certification/Certify/Generative-AI Foundations
   Certiport. (n.d.). Pearson IT Specialist Certification. Retrieved November 13, 2024, from Certiport: https://certiport.pearsonvue.com/Certifications/ITSpecialist/Certification/Certify
   Chang, C.-Y. (n.d.). ความรู้ความสามารถและความคิดของ AI | Thinking and Literacy of Artificial Intelligence. Retrieved November 13, 2024, from https://lms.thaimooc.org/courses/course
   v1:TKU+TKU002+2023/about
   Cocothedog. (22 กันยายน 2567). AI Literacy คืออะไร ? เรียนรู้ทักษะด้าน AI ให้เท่าทันยุคปัญญาประดิษฐ์. เข้าถึงได้จาก Thaiware: https://tips.thaiware.com/2582.html#what-is-ai-literacy
   Crabtree, M. (2023, August 8). What is AI Literacy? A Comprehensive Guide for Beginners. Retrieved from https://www.datacamp.com/blog/what-is-ai-literacy-a-comprehensive-guide-for-beginners Davy Tsz Kit Ng, Jac Ka Lok Leung, Samuel Kai Wah Chu, & Maggie Shen Qiao. (2021). Conceptualizing AI literacy: An exploratory review. Retrieved from
   https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666920X21000357
   Department of STATISTICS SINGAPORE. (2024, March 21). Singapore Standard Occupational Classification 2024 – Detailed Definitions. Retrieved from Department of STATISTICS SINGAPORE: https://www.singstat.gov.sg/-
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 41
   /media/files/standards_and_classifications/occupational_classification/ssoc2024a-detailed definitions.ashx
   Google. (n.d.). Google AI Essentials. Retrieved November 13, 2024, from Grow with Google: https://grow.google/intl/ALL_th/ai-essentials/
   IBM. (n.d.). IBM: AI for Everyone: Master the Basics. Retrieved November 13, 2024, from https://www.edx.org/learn/artificial-intelligence/ibm-ai-for-everyone-master-the-basics International College of Management, Sydney. (n.d.). Artificial Intelligence in Education (AIED) Framework. Retrieved February 14, 2025, from International College of Management, Sydney: https://policies.icms.edu.au/wp-content/uploads/2024/05/Artificial-Intelligence-in-Education Framework_approved-AB_20240412.pdf
   International Labour Organization. (2024). Global Employment Trends for Youth 2024. Jane Southworth, Kati Migliaccio, Joe Glover, Ja’Net Glover, David Reed, Christopher McCarty, . . . Aaron Thomas. (2023). Developing a model for AI Across the curriculum: Transforming the higher education landscape via innovation in AI literacy. Retrieved from
   https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666920X23000061
   Keun-woo Lee, Kelly Mills, Pati Ruiz, Dr. Merijke Coenraad, Judi Fusco, Jeremy Roschelle, & Josh Weisgrau. (2024, June 18). AI Literacy: A Framework to Understand, Evaluate, and Use Emerging Technology. Retrieved from Digital Promise: https://digitalpromise.org/2024/06/18/ai-literacy-a framework-to-understand-evaluate-and-use-emerging-technology/
   Lerksirinukul, P. (2021, March 23). AI Literacy’ ทักษะด้าน ‘ปัญญาประดิษฐ์’ อีกศาสตร์ที่ต้องรู้เพื่อการใช้ชีวิตใน อนาคต. Retrieved from Salika: https://www.salika.co/2021/03/23/ai-literacy-tu-sky-sensetime/ MacCallum, K. P. (2024). The Scaffolded AI Literacy (SAIL) Framework for Education. Matthew Rhoads, E. (2023, February). Artificial Intelligence Literacy – Understanding AI and Its Implications for Teaching, Learning, and the World. Retrieved from
   https://matthewrhoads.com/2023/02/24/artificial-intelligence-literacy-understanding-ai-and-its implications-for-teaching-learning-and-the-world/
   Melanie Hibbert, Elana Altman, Tristan Shippen, & Melissa Wright. (2024, June 3). A Framework for AI Literacy. Retrieved from EDUCAUSE Review: https://er.educause.edu/articles/2024/6/a-framework for-ai-literacy
   Microsoft. (n.d.). Fundamental AI Concepts. Retrieved November 13, 2024, from
   https://learn.microsoft.com/en-us/training/modules/get-started-ai-fundamentals/ NAJANAPANYA. (2023, April 23). เนคเทค กางโรดแมป สร้างหลักสูตรปั้นบุคลากร AI. Retrieved from https://www.thestorythailand.com/23/04/2023/97520/
   NAJANAPANYA. (2023, April 23). เนคเทค กางโรดแมป สร้างหลักสูตรปั้นบุคลากร AI. Retrieved from https://www.thestorythailand.com/23/04/2023/97520/
   Organization, I. L. (2024). International Standard Classification of Occupations (ISCO). Retrieved from https://ilostat.ilo.org/methods/concepts-and-definitions/classification-occupation/
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 42
   Pinski, M., & Alexander Benlian. (2024, July). AI literacy for users – A comprehensive review and future research directions of learning methods, components, and effects. Retrieved from https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2949882124000227
   Sangnak, P. (2024, November 13). AI Literacy ตอนที่ 2: การใช้ AI โดยขาด AI Literacy อันตรายมากกว่าที่คิด. Retrieved from pdpathailand: https://pdpathailand.com/artificial-lntelligence/ep2-caution/ Sangnak, P. (n.d.). AI LITERACY ตอนที่ 1 ทักษะสำคัญในยุค “ปัญญาประดิษฐ์” . Retrieved November 13, 2024, from pdpathailand: https://pdpathailand.com/artificial-lntelligence/ep1/
   SDAIA. (n.d.). National Occupational Standard Framework for Data and Artificial Intelligence. Retrieved from SDAIA: https://sdaia.gov.sa/en/Research/Documents/PSFDataAndAIBook.pdf Singapore, D. o. (2024). Singapore Standard Occupational Classification SSOC 2024. Retrieved from Department of Statistics Singapore: https://www.singstat.gov.sg/standards/standards-and classifications/ssoc
   Skills Framework for Infocomm Technology. (2024). Retrieved from SkillsFuture Singapore (SSG): https://www.imda.gov.sg/-/media/imtalent-portal-revamp/3-guidances/skills-planning/sf-ict/ict navigation-tool-2020.pdf
   Smart Nation Digital Government Office. (2019, November). The National AI Strategy. Retrieved from https://www.smartnation.gov.sg/files/publications/national-ai-strategy.pdf
   Song, Y., Lauren R. Weisberg, Shan Zhang, Xiaoyi Tian , Kristy Elizabeth Boyer, & Maya Israel . (2024, June). A framework for inclusive AI learning design for diverse learners. Retrieved from https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666920X24000134
   Taecharungroj, V., & Karnchanapoo, K. (2024). AI Literacy in the Age of Generative AI — Building a Future Ready Society. Retrieved from ETDA: https://www.etda.or.th/getattachment/Our Service/AIGC/Research-and-Recommendation/AI-Literacy-Viriya-and-Kanok.pdf.aspx?lang=th-TH
   The Alan Turing Institute. (2024, January 29). AI Skills for Business Competency Framework Version 2. Retrieved from https://zenodo.org/records/11092677
   The Department of Education. (2023, November 17). Australian Framework for Generative Artificial Intelligence (AI) in Schools. Retrieved from The Department of Education:
   https://www.education.gov.au/schooling/resources/australian-framework-generative-artificial intelligence-ai-schools
   (2020). The Future of Job Report 2020. World Economic Forum.
   The University of Adelaide. (n.d.). Artificial Intelligence Literacy Framework (AILF). Retrieved February 14, 2025, from The University of Adelaide: https://www.adelaide.edu.au/library/library services/services-for-teaching-staff/artificial-intelligence-literacy-framework
   Training.gov.au. (2024, December 17). Training package ICT Information and Communications Technology. Retrieved from Training.gov.au: https://training.gov.au/training/details/ICT/skillsets United Nations. (2024). Mind the AI Divide Shaping a Global Perspective on the Future of Work.
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 43
   WORLD ECONOMIC FORUM. (2022, Mar 17). Without universal AI literacy, AI will fail us. Retrieved from https://www.weforum.org/stories/2022/03/without-universal-ai-literacy-ai-will-fail-us/ กรมบังคับคดี กระทรวงยุติธรรม. (n.d.). การจัดทำแผน 3 ระดับ ตามมติคณะรัฐมนตรี. Retrieved from https://www.led.go.th/policy/pdf/141064-9.pdf
   กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม และกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (n.d.). แผนปฏิบัติ การด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (พ.ศ. 2566 – 2570).
   เติมชัยอนันต์, ศ. (2024, June 17). AI Literacy (1): ทักษะจำเป็นในยุคที่มนุษย์ไม่อาจปฏิเสธปัญญาประดิษฐ์. Retrieved from thepotential: https://thepotential.org/knowledge/ai-literacy/
   เติมชัยอนันต์, ศ. (2024, July 8). AI Literacy (2): ทักษะจำเป็นที่จะทำให้มนุษย์ไม่ถูกกลืนหายในโลกที่ AI ฉลาดขึ้นทุกที. Retrieved from thepotential: https://thepotential.org/knowledge/ai-literacy-2/
   ทีมวิจัย “โครงการวิเคราะห์การประกาศหางานออนไลน์”. (2024, August 6). ตลาดงาน AI ร้อนแรง รับสมัครเกือบ 5 พัน ตำแหน่งใน 3 เดือน. Retrieved from TDRI: https://tdri.or.th/2024/08/online-job-post-bigdata-q2-2024/ ปิยธรรมรงค์, ด. (2023, Mar 29). ชี้อนาคตประเทศไทย กับมาตรฐาน AI ปี 66 ที่จะเปลี่ยนชีวิตคนไทยให้ดีขึ้น. Retrieved from https://www.springnews.co.th/digital-tech/technology/836891
   โพธิ์สง่า, พ. (2022, November 2). พลิกโฉมประเทศไทย ภายใต้แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13. Retrieved from https://theactive.net/read/new-development-plan/
   รักษ์เกียรติวงศ์ , ณ., & ความเจริญ, ก. (2018, July 20). ปรับตัวรับโลกการทำงานร่วมกับ AI ในอนาคต. Retrieved from TDRI: https://tdri.or.th/2018/07/career-with-ai/
   (2565). รายงานประจำปี พ.ศ. 2566 แผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (พ.ศ. 2565 - 2570). กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม และกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. วิตา, น. (n.d.). ปัญญาประดิษฐ์ 101 (Introduction to AI). Retrieved from https://www.lifelong.cmu.ac.th/data science/detail/e3daaf6b63d52eec3403e3680ce56615
   สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน). (n.d.). มาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ. Retrieved November 13, 2024, from TPQI: https://www.tpqi.go.th/th/qualification
   สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน). (ม.ป.ป.). สาขาวิชาชีพอุตสาหกรรมดิจิทัล สาขาวิทยาศาสตร์ข้อมูล อาชีพ นักวิทยาศาสตร์ข้อมูล (Data Scientist) ระดับ 5. เรียกใช้เมื่อ 13 November 2024 จาก คุณวุฒิวิชาชีพ: https://tpqi-net.tpqi.go.th/qualifications/4903
   สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. (2566). รายงานทีดีอาร์ไอ ฉบับที่ 195 ธันวาคม 2565. TDRI. สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2563). ผลการสำรวจสถานภาพการรู้เท่าทันสื่อและ สารสนเทศของประเทศไทย ปี พ.ศ.2562.
   สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). การศึกษาและพัฒนาทักษะทางสังคม (Soft Skills) และทักษะดิจิทัล (Digital Skills) เพื่อรองรับการพัฒนาแห่งอนาคต.
   สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). สรุปผลการสำรวจข้อมูลสถานภาพการรู้เท่าทัน สื่อสารสนเทศและการเข้าใจดิจิทัลของประเทศไทย พ.ศ. 2566.
   สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2018). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ.2561 - 2580 (ฉบับย่อ). Retrieved from
   https://www.nesdc.go.th/download/document/SAC/NS_SumPlanOct2018.pdf
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 44
   สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (1 พฤศจิกายน 2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ สิบสาม พ.ศ. 2566 – 2570. เข้าถึงได้จาก
   https://www.nesdc.go.th/download/Plan13/Doc/Plan13_Final.pdf
   สินธุภิญโญ, ผ. ด. (n.d.). รู้จักปัญญาประดิษฐ์ และการเรียนรู้ของเครื่อง. Retrieved November 13, 2024, from CU Neuron: https://cuneuron.chula.ac.th/mooc-subcourse-detail/7
   สุชาโต, ร. (n.d.). การรู้เท่าทันดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์. Retrieved November 13, 2024, from CU Neuron: https://cuneuron.chula.ac.th/mooc-maincourse-detail/8
   สุนทรานุรักษ์, ด. ส. (2024, June 24). การสร้าง AI Literacy ในงานตรวจเงินแผ่นดินสากลภายในปี 2030 (ตอนจบ). Retrieved from สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน:
   https://www.audit.go.th/sites/default/files/files/article/IAO%2078%20การสร้าง%
   20AI%20Literacy%20ตอนจบ.pdf
   สุนทรานุรักษ์, ด. ส. (2024, June 24). การสร้าง AI Literacy ในงานตรวจเงินแผ่นดินสากลภายในปี 2030 (ตอนที่ 1). Retrieved from สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน:
   https://www.audit.go.th/sites/default/files/files/article/IAO%2077%20%E0%B8%81%E0%B8%B2%E 0%B8%A3%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87%20AI%20Literacy%20 %E0%B8%95%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%201.pdf
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 45
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
7. ชื่อมาตรฐานอาชีพ
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
8. ประวัติการปรับปรุงมาตรฐาน
   N/A
9. ทะเบียนอ้างอิง (Imprint)
   N/A
10. ข้อมูลเบื้องต้น
    ปัจจุบันเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการดำรงชีวิตประจำวันและ การทำงานของบุคคลทุกคน ข้อมูลจากต่างประเทศและในประเทศหลายแหล่งพบว่าทักษะด้านปัญญาประดิษฐ์เป็นทักษะ ที่จำเป็นแห่งศตวรรษที่ 21 ซึ่งสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ นโยบายและแผนในระดับต่าง ๆ ของประเทศที่มุ่งเน้นการพัฒนา ด้านปัญญาประดิษฐ์ให้กับทุกภาคส่วน การพัฒนากำลังคนให้มีความรู้และทักษะด้านปัญญาประดิษฐ์ถือกลไกสำคัญที่จะเพิ่ม ขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าวสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) จึงเป็นสมรรถนะที่จำเป็นต่อการพัฒนากำลังคนให้สามารถรู้ เข้าใจ ประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์
    ประเมินผลลัพธ์ที่ได้จากปัญญาประดิษฐ์ตลอดจนการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีจริยธรรม นอกจากนี้ สมรรถนะสนับสนุน การทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) ยังเป็นความรู้และทักษะพื้นฐานที่สามารถต่อยอดไปยังมาตรฐานอาชีพ และคุณวุฒิวิชาชีพ สาขาอุตสาหกรรมดิจิทัลต่อไปในอนาคต
11. ประวัติการปรับปรุงมาตรฐานในแต่ละครั้ง
    N/A
12. ครั้งที่ 1
    ปีที่ประกาศ : พ.ศ. 2568
    การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ : N/A
13. คุณวุฒิวิชาชีพที่ครอบคลุม (Professional Qualifications included)
14. ส ม ร ร ถ น ะ ส น ั บ ส น ุ น ก า ร ท ำ ง า น ด ้ า น ก า ร ใ ช ้ ป ั ญ ญ า ป ร ะ ด ิ ษ ฐ ์ ส ำ ห รั บ ผ ู ้ ใ ช ้ ง า น ท ั ่ ว ไ ป (AI Literacy for General Users)
15. สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานเพื่อประกอบธุรกิจ (AI Literacy for Business Users)
16. ส ม ร ร ถน ะ ส น ั บ ส น ุ น ก า ร ทำ งา น ด ้ า น ก า ร ใช้ ป ั ญ ญ า ป ร ะ ด ิ ษ ฐ ์ ส ำ ห รั บ ผ ู ้ ใช้ งา น ทั ก ษ ะ สู ง (AI Literacy for Power Users)
17. คุณวุฒิวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง (Related Professional Qualifications)
    N/A
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 47
18. หน่วยสมรรถนะทั้งหมดในสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (List of ALL Units of competence within AI Literacy)
    7001 อธิบายความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์(Explain fundamentals of Artificial Intelligence) 7002 อธิบายหลักการทำงานของปัญญาประดิษฐ์(Explain Artificial Intelligence operations)
    7003 ประเมินข้อจำกัดและผลกระทบทางสังคมและจริยธรรมของปัญญาประดิษฐ์
    (Evaluate limitations, social and ethical impacts of Artificial Intelligence)
    7004 ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์เพื่อการทำงาน (Apply Artificial Intelligence tools for work) 7005 พัฒนาทักษะเชิงเทคนิคของปัญญาประดิษฐ์(Develop technical skills in Artificial Intelligence)
    7006 ปฏิบัติตามกรอบธรรมาภิบาล (AI Governance Framework) การใช้ปัญญาประดิษฐ์ (Comply AI governance frameworks)
    7007 อธิบายเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์
    (Explain technologies related Artificial Intelligence)
    7008 วิเคราะห์ประสิทธิภาพโมเดลปัญญาประดิษฐ์
    (Analyze performance of Artificial Intelligence models)
    7009 แนะนำนโยบาย กฎหมายและมาตรฐานเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์
    (Recommend Artificial Intelligence policies, laws, and standards)
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 48
    10 สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
    10.1 สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป (AI Literacy for General Users)
    คุณลักษณะของผลการเรียนรู้ (Characteristics of Outcomes)
    บุคคลที่มีความรู้และทักษะด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป จะสามารถระบุและอธิบายแนวคิด พื้นฐานของปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) จำแนกประเภทของปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างถูกต้อง สามารถอธิบาย กระบวนการทำงานของระบบปัญญาประดิษฐ์ และวิเคราะห์ขอบเขตของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ( AI Technology Landscape) ได้อย่างครอบคลุม สามารถอธิบายความสำคัญของข้อมูลสำหรับการประมวลผลปัญญาประดิษฐ์ มีทักษะ ในการสร้างคำสั่ง (Prompt) สำหรับปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ยัง สามารถประเมินข้อจำกัด ผลกระทบทางสังคม และประเด็นทางจริยธรรมที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ ตลอดจนปฏิบัติตาม หลักจริยธรรมและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างถูกต้อง
    การเลื่อนระดับคุณวุฒิวิชาชีพ (Qualification Pathways)
    ผู้ที่จะขอการรับรองสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป (AI Literacy for General Users) ต้องผ่านเกณฑ์การประเมินตามหน่วยสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับ ผู้ใช้งานทั่วไป (AI Literacy for General Users) จำนวน 3 หน่วยสมรรถนะ
    กลุ่มบุคคลในอาชีพ (Target Group)
    นักเรียน นักศึกษา ประชาชนทั่วไป
    หน่วยสมรรถนะ (หน่วยสมรรถนะทั้งหมดของคุณวุฒิวิชาชีพนี้)
    7001 อธิบายความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ (Explain fundamentals of Artificial Intelligence) 7002 อธิบายหลักการทำงานของปัญญาประดิษฐ์ (Explain Artificial Intelligence operations)
    7003 ประเมินข้อจำกัดและผลกระทบทางสังคมและจริยธรรมของปัญญาประดิษฐ์
    (Evaluate limitations, social and ethical impacts of Artificial Intelligence)
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 49
    10.2 สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานเพื่อประกอบธุรกิจ (AI Literacy for Business Users)
    คุณลักษณะของผลการเรียนรู้ (Characteristics of Outcomes)
    บุคคลที่มีความรู้และทักษะด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์สำหรับผู้ใช้งานเพื่อประกอบธุรกิจจะสามารถประเมินผลลัพธ์ ที่ได้จากการใช้ปัญญาประดิษฐ์ว่ามีความถูกต้อง น่าเชื่อถือ สม่ำเสมอ สามารถอธิบายผลลัพธ์ที่ได้จากปัญญาประดิษฐ์ มีทักษะ ในการใช้ ปรับแต่งเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน เช่น การค้นหาข้อมูล นอกจากนี้สามารถเลือก โมเดลปัญญาประดิษฐ์เพื่อสนับสนุนการทำงาน ปฏิบัติตามกรอบธรรมาภิบาล ( AI Governance Framework) การใช้
    ปัญญาประดิษฐ์ และมาตรฐานสากลที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างถูกต้อง
    การเลื่อนระดับคุณวุฒิวิชาชีพ (Qualification Pathways)
    ผู้ที่จะขอการรับรองสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานเพื่อประกอบธุรกิจ (AI Literacy for Business Users) ดังนี้
    1.1 ผู้ที่จะขอการรับรองสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานเพื่อ ประกอบธุรกิจ (AI Literacy for Business Users) ต้องผ่านเกณฑ์การประเมินตามหน่วยสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้าน การใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานเพื่อประกอบธุรกิจ (AI Literacy for Business Users) จำนวน 6 หน่วยสมรรถนะ หรือ
    1.2 ผู้ที่จะขอการรับรองสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานเพื่อ ประกอบธุรกิจ (AI Literacy for Business Users) จะต้องแสดงหลักฐานที่ผ่านการรับรองของหน่วยสมรรถนะทั้งหมดของ สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป ( AI Literacy for General Users) และผ่านการประเมินหน่วยสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานเพื่อประกอบธุรกิจ
    (AI Literacy for Business Users) จำนวน 3 หน่วยสมรรถนะ
    กลุ่มบุคคลในอาชีพ (Target Group)
    กลุ่มคนทำงาน นักเรียน นักศึกษา ประชาชนทั่วไป
    หน่วยสมรรถนะ (หน่วยสมรรถนะทั้งหมดของคุณวุฒิวิชาชีพนี้)
    7004 ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์เพื่อการทำงาน (Apply Artificial Intelligence tools for work) 7005 พัฒนาทักษะเชิงเทคนิคของปัญญาประดิษฐ์(Develop technical skills in Artificial Intelligence)
    7006 ปฏิบัติตามกรอบธรรมาภิบาล (AI Governance Framework) การใช้ปัญญาประดิษฐ์ (Comply AI governance frameworks)
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 50
    10.3 สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทักษะสูง (AI Literacy for Power Users)
    คุณลักษณะของผลการเรียนรู้ (Characteristics of Outcomes)
    บุคคลที่มีความรู้และทักษะด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์สำหรับผู้ใช้งานทักษะสูงจะสามารถอธิบายหลักการทำงาน ประเภท และอัลกอรึทึมของการเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning) ได้ วิเคราะห์ประสิทธิภาพของโมเดลปัญญาประดิษฐ์ ประเมินความคุ้มค่าของการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในองค์กร ตลอดจนสามารถแนะนำนโบาย กฎหมายและมาตรฐาน เกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ที่มีใช้ภายในองค์กรให้กับผู้ร่วมงานได้
    การเลื่อนระดับคุณวุฒิวิชาชีพ (Qualification Pathways)
    ผู้ที่จะขอการรับรองสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทักษะสูง (AI Literacy for Power Users) ดังนี้
    1.1 ผู้ที่จะขอการรับรองสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทักษะสูง (AI Literacy for Power Users) ต้องผ่านเกณฑ์การประเมินตามหน่วยสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทักษะสูง (AI Literacy for Power Users) จำนวน 9 หน่วยสมรรถนะ หรือ
    1.2 ผู้ที่จะขอการรับรองสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทักษะสูง (AI Literacy for Power Users) จะต้องแสดงหลักฐานที่ผ่านการรับรองของสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป (AI Literacy for General Users) และสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้าน การใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานเพื่อประกอบธุรกิจ (AI Literacy for Business Users) และผ่านการประเมินสมรรถนะ สนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทักษะสูง (AI Literacy for Power Users) จำนวน 3 หน่วยสมรรถนะ หรือ
    1.3 ผู้ที่จะขอการรับรองสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทักษะสูง (AI Literacy for Power Users) จะต้องแสดงหลักฐานที่ผ่านการรับรองของสมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป (AI Literacy for General Users) และผ่านการประเมินสมรรถนะสนับสนุนการทำงาน ด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานเพื่อประกอบธุรกิจ (AI Literacy for Business Users) และสมรรถนะสนับสนุน
    การทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ สำหรับผู้ใช้งานทักษะสูง (AI Literacy for Power Users) จำนวน 6 หน่วยสมรรถนะ กลุ่มบุคคลในอาชีพ (Target Group)
    ผู้ที่ทำงานหรือผู้บริหารด้านเทคโนโลยีสารสนเทศระดับองค์กร
    หน่วยสมรรถนะ (หน่วยสมรรถนะทั้งหมดของคุณวุฒิวิชาชีพนี้)
    7007 อธิบายเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์
    (Explain technologies related Artificial Intelligence)
    7008 วิเคราะห์ประสิทธิภาพโมเดลปัญญาประดิษฐ์
    (Analyze performance of Artificial Intelligence models)
    7009 แนะนำนโยบาย กฎหมายและมาตรฐานเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์
    (Recommend Artificial Intelligence policies, laws, and standards)
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 51
    ตารางแผนผังแสดงหน้าที่
    ทบทวนครั้งที่……..ประกาศใช้ ณ วัน/เดือน/ปี

หน้าที่หลัก
Key Function
รหัส
คำอธิบาย
AIL 011
ใช้ความรู้และ
ตระหนักด้าน
ปัญญาประดิษฐ์

หน่วยสมรรถนะ
Unit of Competence
รหัส
คำอธิบาย
7001
อธิบายความรู้พื้นฐาน เกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ (Explain
fundamentals of
Artificial Intelligence)
7002
อธิบายหลักการทำงาน ของปัญญาประดิษฐ์
(Explain Artificial
Intelligence
operations)
7003
ประเมินข้อจำกัดและ ผลกระทบทางสังคม
และจริยธรรมของ
ปัญญาประดิษฐ์
(Evaluate limitations, social and ethical impacts of Artificial Intelligence)

สมรรถนะย่อย
Element of Competence
รหัส
คำอธิบาย
70011
ระบุแนวคิดพื้นฐานของ
ปัญญาประดิษฐ์
70012
จำแนกประเภทของ
ปัญญาประดิษฐ์
70021
อธิบายกระบวนการทำงานของ ปัญญาประดิษฐ์
70022
อธิบายขอบเขตของเทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ (AI Technology Landscape)
70023
อธิบายความสำคัญของข้อมูล สำหรับการประมวลผล
ปัญญาประดิษฐ์
70024
ให้คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์ เชิงสร้างสรรค์ (Prompt for Generative AI)
70031
ระบุข้อจำกัดของปัญญาประดิษฐ์ (Limitations of AI)
70032
ระบุสถานการณ์ที่ปัญญาประดิษฐ์ อาจทำงานผิดพลาด (Identify Situations AI Malfunction)
70033
ระบุผลกระทบของ
ปัญญาประดิษฐ์ด้านสังคม
(Social Impact)

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 52
ตารางแผนผังแสดงหน้าที่ (ต่อ)
ทบทวนครั้งที่……..ประกาศใช้ ณ วัน/เดือน/ปี

หน้าที่หลัก
Key Function
รหัส
คำอธิบาย
AIL 011
ใช้ความรู้และ
ตระหนักด้าน
ปัญญาประดิษฐ์
AIL 012
ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อ การทำงาน

หน่วยสมรรถนะ
Unit of Competence
รหัส
คำอธิบาย

7004 
ใช้เครื่องมือ 

ปัญญาประดิษฐ์เพื่อ
การทำงาน (Apply
Artificial Intelligence tools for work)
7005
พัฒนาทักษะเชิงเทคนิค ของปัญญาประดิษฐ์
(Develop technical skills in Artificial
Intelligence)

สมรรถนะย่อย
Element of Competence
รหัส
คำอธิบาย
70034
ปฏิบัติตามหลักจริยธรรมและ กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ
ปัญญาประดิษฐ์ (Ethic and Law)
70041
ประเมินผลลัพธ์ของ
การใช้ปัญญาประดิษฐ์
70042
ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อสนับสนุน การทำงานด้านการประมวลผลคำ (Word Processing)
70043
ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อสนับสนุน การทำงานด้านตารางคำนวณ (Spreadsheet)
70044
ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อสนับสนุน การทำงานด้านงานนำเสนอ (Presentation)
70045
ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อสนับสนุน การทำงานด้านการค้นหาข้อมูล (Information Search)
70051
ประยุกต์ใช้เครื่องมือ
ปัญญาประดิษฐ์สำหรับงาน
เฉพาะด้าน
70052
กำหนดค่าการใช้งานเครื่องมือ ปัญญาประดิษฐ์

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 53
ตารางแผนผังแสดงหน้าที่ (ต่อ)
ทบทวนครั้งที่……..ประกาศใช้ ณ วัน/เดือน/ปี

หน้าที่หลัก
Key Function
รหัส
คำอธิบาย
AIL 012
ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อ การทำงาน
AIL 013
ประยุกต์ใช้
ปัญญาประดิษฐ์เพื่อ การทำงาน

หน่วยสมรรถนะ
Unit of Competence
รหัส
คำอธิบาย
7006
ปฏิบัติตามกรอบ
ธรรมาภิบาล (AI
Governance
Framework) การใช้ ปัญญาประดิษฐ์
(Comply AI
governance
frameworks)
7007
อธิบายเทคโนโลยีที่
เกี่ยวข้องกับ
ปัญญาประดิษฐ์
(Explain
technologies related Artificial Intelligence)
7008
วิเคราะห์ประสิทธิภาพ โมเดลปัญญาประดิษฐ์ (Analyze
performance of
Artificial Intelligence models)
7009
แนะนำนโยบาย
กฎหมายและมาตรฐาน เกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ (Recommend
Artificial Intelligence policies, laws, and standards)

สมรรถนะย่อย
Element of Competence
รหัส
คำอธิบาย
70061
ปฏิบัติตามกรอบธรรมาภิบาล การใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI
Governance Framework) ด้านการจัดการความเสี่ยง (Risk)
70062
ปฏิบัติตามกฎหมายสากลและ มาตรฐานสากลที่เกี่ยวข้องกับ ปัญญาประดิษฐ์ (Law and Standard)
70071
เลือกใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์
70072
อธิบายหลักการทำงานของ
การเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning)
70081
ประเมินความเป็นธรรม
(Fairness) และความลำเอียง (Bias) ของโมเดลปัญญาประดิษฐ์
70082
ประเมินความคุ้มค่าของการนำ ปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในองค์กร
70091
ระบุนโยบายที่เกี่ยวข้องกับ
ปัญญาประดิษฐ์สำหรับการใช้งาน ในองค์กร
70092
แนะนำข้อปฏิบัติตามจริยธรรม กฎหมายและมาตรฐานเกี่ยวกับ ปัญญาประดิษฐ์ภายในองค์กร

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 54
หน่วยสมรรถนะ (Unit of Competence)

1. รหัสหน่วยสมรรถนะ
   7001

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ
   อธิบายความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์(Explain fundamentals of Artificial Intelligence) 3. ทบทวนครั้งที่
   N/A

3. สร้างใหม่
   🗹

4. สำหรับชื่ออาชีพ และ รหัสอาชีพ (Occupational Classification)
   N/A

5. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)
   ผู้ที่ผ่านสมรรถนะนี้จะสามารถรู้พื้นฐานเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ ระบุแนวคิดพื้นฐานของปัญญาประดิษฐ์ อธิบาย ความหมายของปัญญาประดิษฐ์ เข้าใจบทบาทของปัญญาประดิษฐ์ในชีวิตประจำวัน ตลอดจนจำแนกประเภทของ ปัญญาประดิษฐ์

6. สำหรับระดับคุณวุฒิ
   1
   2
   3
   4
   5
   6
   7

7. กลุ่มอาชีพ (Sector)
   N/A

8. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)
   N/A

9. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)
   N/A
   สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 55

10. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
    สมรรถนะย่อย
    Element of Competence
    เกณฑ์การปฏิบัติงาน
    Performance Criteria
    วิธีการประเมิน
    Assessment
    70011 ระบุแนวคิดพื้นฐานของ ปัญญาประดิษฐ์
    1.1 ระบุความหมายของ
    ปัญญาประดิษฐ์
    1.2 ระบุบทบาทของ
    ปัญญาประดิษฐ์ในสมารต์โฟน 1.3 ระบุบทบาทของ
    ปัญญาประดิษฐ์ในสื่อสังคมออนไลน์
    ข้อสอบข้อเขียน
    แบบปรนัยชนิด 4 ตัวเลือก
    70012 จำแนกประเภทของ
    ปัญญาประดิษฐ์
    2.1 ระบุประเภทปัญญาประดิษฐ์ ประเภทเฉพาะทาง (Artificial Narrow Intelligence (ANI))
    2.2 ระบุปัญญาประดิษฐ์ประเภท ทั่วไป (Artificial General
    Intelligence (AGI))
    2.3 ระบุปัญญาประดิษฐ์ประเภทขั้น สูง (Artificial Superintelligence (ASI))
    ข้อสอบข้อเขียน
    แบบปรนัยชนิด 4 ตัวเลือก

11. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)
    N/A

12. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)
    (ก) ความต้องการด้านทักษะ

13. สามารถระบุแนวคิดพื้นฐานของปัญญาประดิษฐ์

14. สามารถจำแนกประเภทของปัญญาประดิษฐ์
    (ข) ความต้องการด้านความรู้

15. ความหมายของปัญญาประดิษฐ์

16. แนวคิดพื้นฐานของปัญญาประดิษฐ์

17. บทบาทของปัญญาประดิษฐ์ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวัน

18. ประเภทของปัญญาประดิษฐ์
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 56

19. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)
    (ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)
    N/A
    (ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)
    N/A
    (ค) คำแนะนำในการประเมิน
    N/A
    (ง) วิธีการประเมิน
    ข้อสอบข้อเขียนแบบปรนัยชนิด 4 ตัวเลือก

20. ขอบเขต (Range Statement)
    (ก) คำแนะนำ
    หน่วยสมรรถนะนี้เป็นเรื่องของการระบุแนวคิดพื้นฐานของปัญญาประดิษฐ์และการจำแนกประเภทของปัญญาประดิษฐ์ (ข) คำอธิบายรายละเอียด

21. ระบุแนวคิดพื้นฐานของปัญญาประดิษฐ์ มีขอบเขตครอบคลุม การอธิบายความหมายของปัญญาประดิษฐ์ ประวัติ ความเป็นมาของปัญญาประดิษฐ์ แนวคิดพื้นฐานของปัญญาประดิษฐ์ องค์ประกอบและหลักการที่ใช้ในการสร้างและพัฒนา ปัญญาประดิษฐ์ ตลอดจนตระหนักและเข้าใจบทบาทของปัญญาประดิษฐ์ที่มนุษย์ต้องมีปฏิสัมพันธ์ (Interactive) ในชีวิตประจำวัน ยกตัวอย่างเช่น ระบบแนะนำเนื้อหา ระบบสั่งงานด้วยเสียง การใช้ AI ช่วยปรับแต่งภาพ ซึ่งเป็น ปัญญาประดิษฐ์ในสมาร์ตโฟน หรือ อัลกอริทึมแนะนำเนื้อหาหรือโฆษณาที่ตรงกับความสนใจ ซึ่งเป็นปัญญาประดิษฐ์ใน สื่อสังคมออนไลน์

22. จำแนกประเภทของปัญญาประดิษฐ์ มีขอบเขตครอบคลุม การจำแนกประเภทของปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งแบ่ง ออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่
    • ปัญญาประดิษฐ์ประเภทเฉพาะทาง (Artificial Narrow Intelligence (ANI)) หรือ Weak AI คือ ปัญญาประดิษฐ์ ที่ถูกออกแบบมาเพื่อทำงานเฉพาะด้านหรือเฉพาะงานเดียว เช่น การรู้จำภาพ, การแปลภาษา, หรือการเล่นเกม ตัวอย่างเช่น Siri, Google Assistant, และระบบแนะนำสินค้าในเว็บไซต์อีคอมเมิร์ซ
    • ปัญญาประดิษฐ์ประเภททั่วไป (Artificial General Intelligence (AGI)) หรือ Strong AI คือ ปัญญาประดิษฐ์ ที่มีความสามารถในการทำงานที่หลากหลายและสามารถเรียนรู้และปรับตัวได้เหมือนกับมนุษย์
    • ปัญญาประดิษฐ์ประเภทขั้นสูง (Artificial Superintelligence (ASI)) คือ ปัญญาประดิษฐ์ที่มีความสามารถ เหนือกว่ามนุษย์ในทุกด้าน ทั้งการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหาและการสร้างสรรค์ ซึ่งปัญญาประดิษฐ์ประเภทนี้ ยังเป็นแนวคิดที่ยังอยู่ในขั้นตอนการวิจัยและเป็นเรื่องที่มีข้อถกเถียงกันในวงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 57

23. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
    N/A

24. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
    N/A

25. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure) 18.1 เครื่องมือการประเมิน ระบุแนวคิดพื้นฐานของปัญญาประดิษฐ์
    ข้อสอบข้อเขียนแบบปรนัยชนิด 4 ตัวเลือก
    18.2 เครื่องมือการประเมิน จำแนกประเภทของปัญญาประดิษฐ์
    ข้อสอบข้อเขียนแบบปรนัยชนิด 4 ตัวเลือก
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 58
    หน่วยสมรรถนะ (Unit of Competence)

26. รหัสหน่วยสมรรถนะ
    7002

27. ชื่อหน่วยสมรรถนะ
    อธิบายหลักการทำงานของปัญญาประดิษฐ์(Explain Artificial Intelligence operations)

28. ทบทวนครั้งที่
    N/A

29. สร้างใหม่
    🗹

30. สำหรับชื่ออาชีพ และ รหัสอาชีพ (Occupational Classification)
    N/A

31. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)
    ผู้ที่ผ่านสมรรถนะนี้จะสามารถอธิบายหลักการทำงานของปัญญาประดิษฐ์ อธิบายกระบวนการทำงานของปัญญาประดิษฐ์ ขอบเขตของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI Technology Landscape) อธิบายความสำคัญของข้อมูลสำหรับการประมวลผล ปัญญาประดิษฐ์ ตลอดจนให้คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Prompt for Generative AI)

32. สำหรับระดับคุณวุฒิ
    1
    2
    3
    4
    5
    6
    7

33. กลุ่มอาชีพ (Sector)
    N/A

34. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)
    N/A

35. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)
    N/A
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 59

36. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
    สมรรถนะย่อย
    Element of Competence
    เกณฑ์การปฏิบัติงาน
    Performance Criteria
    วิธีการประเมิน
    Assessment
    70021 อธิบายกระบวนการทำงาน ของปัญญาประดิษฐ์
    1.1 ระบุกระบวนการการรับรู้ของ ปัญญาประดิษฐ์
    1.2 ระบุกระบวนการการแทนค่า และการใช้เหตุผลของ
    ปัญญาประดิษฐ์
    1.3 ระบุกระบวนการการเรียนรู้ของ ปัญญาประดิษฐ์
    1.4 ระบุกระบวนการปฏิสัมพันธ์ ตามธรรมชาติของปัญญาประดิษฐ์ 1.5 ระบุกระบวนการผลกระทบทาง สังคมของปัญญาประดิษฐ์
    ข้อสอบข้อเขียน
    แบบปรนัยชนิด 4 ตัวเลือก
    70022 อธิบายขอบเขตของ
    เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์
    (AI Technology Landscape)
    2.1 ระบุขอบเขตเทคโนโลยีการ เรียนรู้ของเครื่อง (Machine
    Learning)
    2.2 ระบุขอบเขตเทคโนโลยีการ เรียนรู้เชิงลึก (Deep Learning) 2.3 ระบุขอบเขตเทคโนโลยีการ ประมวลผลภาษาธรรมชาติ
    (Natural Language Processing NLP)
    2.4 ระบุขอบเขตเทคโนโลยีการ มองเห็นของเครื่อง (Computer Vision)
    2.5 ระบุขอบเขตเทคโนโลยี
    ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI)
    2.6 ระบุขอบเขตเทคโนโลยีระบบ ผู้ช่วยปัญญาประดิษฐ์ (Agentic AI)
    ข้อสอบข้อเขียน
    แบบปรนัยชนิด 4 ตัวเลือก

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
หน้า 60
สมรรถนะย่อย
Element of Competence
เกณฑ์การปฏิบัติงาน
Performance Criteria
วิธีการประเมิน
Assessment
70023 อธิบายความสำคัญของ ข้อมูลสำหรับการประมวลผล
ปัญญาประดิษฐ์
3.1 ระบุประเภทข้อมูลสำหรับการ ประมวลผลปัญญาประดิษฐ์
3.2 ระบุข้อมูลที่มีคุณภาพสำหรับ การประมวลผลปัญญาประดิษฐ์ 3.3 ระบุข้อมูลที่ไม่มีคุณภาพสำหรับ การประมวลผลของปัญญาประดิษฐ์
ข้อสอบข้อเขียน
แบบปรนัยชนิด 4 ตัวเลือก
70024 ให้คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์ เชิงสร้างสรรค์ (Prompt for
Generative AI)
4.1 ให้คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์เชิง สร้างสรรค์แบบไม่กำหนดแนว ทางการตอบ (Zero-shot
Prompting)
4.2 ให้คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์เชิง สร้างสรรค์แบบกำหนดแนวทางการ ตอบเพียงเล็กน้อย (Few-shot Prompting)
ข้อสอบข้อเขียน
แบบปรนัยชนิด 4 ตัวเลือก

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)
    N/A
13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)
    (ก) ความต้องการด้านทักษะ
14. สามารถอธิบายพื้นฐานของกระบวนการทำงานของปัญญาประดิษฐ์
15. สามารถแยกแยะขอบเขตของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI Technology Landscape)
16. สามารถวิเคราะห์ความสำคัญของข้อมูลสำหรับการประมวลผลของปัญญาประดิษฐ์
17. สามารถให้คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์(Prompt for Generative AI)
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 61
    (ข) ความต้องการด้านความรู้
18. พื้นฐานของกระบวนการทำงานของปัญญาประดิษฐ์
19. ข้อมูลและการประมวลผลของปัญญาประดิษฐ์
20. คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Prompt for Generative AI)
21. ความหมายของการเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning)
22. ความหมายของการเรียนรู้เชิงลึก (Deep Learning)
23. ความหมายของการประมวลผลภาษาธรรมชาติ (Natural Language Processing-NLP)
24. ความหมายของการมองเห็นของเครื่อง (Computer Vision)
25. ความหมายของปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI)
26. ความหมายของระบบผู้ช่วยปัญญาประดิษฐ์ (Agentic AI)
27. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)
    (ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)
    N/A
    (ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)
    N/A
    (ค) คำแนะนำในการประเมิน
    N/A
    (ง) วิธีการประเมิน
    ข้อสอบข้อเขียนแบบปรนัยชนิด 4 ตัวเลือก
28. ขอบเขต (Range Statement)
    (ก) คำแนะนำ
    หน่วยสมรรถนะนี้เป็นเรื่องของพื้นฐานของกระบวนการทำงานของปัญญาประดิษฐ์ ขอบเขตของเทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ (AI Technology Landscape) ความสำคัญของข้อมูลสำหรับการประมวลผลปัญญาประดิษฐ์ ข้อมูลและ การประมวลผลของปัญญาประดิษฐ์ การให้คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Prompt for Generative AI)
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 62
    (ข) คำอธิบายรายละเอียด
29. อธิบายกระบวนการทำงานของปัญญาประดิษฐ์ มีขอบเขตครอบคลุม พื้นฐานของกระบวนการทำงานของ ปัญญาประดิษฐ์ ได้แก่
    • การรับรู้ (Perception) หมายถึง ความสามารถของปัญญาประดิษฐ์ ในการรวบรวมและประมวลผลข้อมูลจาก สภาพแวดล้อมผ่านประสาทสัมผัส เช่น การมองเห็นด้วยคอมพิวเตอร์ (Computer Vision), การรู้จำเสียง (Speech Recognition) และการประมวลผลภาษาธรรมชาติ (Natural Language Processing)
    • การแทนค่าและการใช้เหตุผล (Representation & Reasoning) หมายถึง ปัญญาประดิษฐ์ ต้องสามารถจัดเก็บ และแสดงข้อมูลในรูปแบบที่ช่วยให้เข้าใจและใช้เหตุผลได้
    • การเรียนรู้ (Learning) หมายถึง ปัญญาประดิษฐ์ มีความสามารถในการเรียนรู้จากข้อมูลและประสบการณ์ เช่น การเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning) และโครงข่ายประสาทเทียม (Neural Networks) ซึ่งช่วยให้ระบบ สามารถพัฒนาและปรับปรุงความสามารถได้อย่างต่อเนื่อง
    • ปฏิสัมพันธ์ตามธรรมชาติ (Natural Interaction) หมายถึง การที่ปัญญาประดิษฐ์สามารถโต้ตอบกับมนุษย์ได้ใน ลักษณะที่เป็นธรรมชาติ เช่น การสื่อสารด้วยภาษาธรรมชาติ การรู้จำเสียง และการตอบสนองต่ออารมณ์ของผู้ใช้ • ผลกระทบทางสังคม (Societal Impact) หมายถึง ปัญญาประดิษฐ์ ส่งผลกระทบต่อสังคมในด้านต่าง ๆ ทั้งใน
    เชิงบวกและลบ เช่น การเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน การสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ แต่ในขณะเดียวกันก็ต้อง พิจารณาประเด็นด้านจริยธรรม ความเป็นส่วนตัว และความยุติธรรมของการใช้ปัญญาประดิษฐ์
30. อธิบายขอบเขตของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI Technology Landscape) มีขอบเขตครอบคลุม การอธิบาย ความหมายของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ได้แก่
    • เทคโนโลยีการเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning) คือ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถเรียนรู้ด้วย ตนเองจากข้อมูลตัวอย่างโดยปราศจากการป้อนคำสั่งของนักพัฒนา การเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning) ประกอบได้ด้วยข้อมูลและเครื่องมือทางสถิติเพื่อทำนายผลลัพธ์ออกมา ผลลัพธ์ในที่นี้ถูกใช้เพื่อทำ ประโยชน์กับภายในองค์กรเชิงลึก
    • เทคโนโลยีการเรียนรู้เชิงลึก (Deep Learning) คือ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่เลียนแบบการทำงานของสมอง มนุษย์ในกระบวนการประมวลผลข้อมูลและเป็นการสร้างรูปแบบ สำหรับใช้ในการตัดสินใจ
    • เทคโนโลยีการประมวลผลภาษาธรรมชาติ (Natural Language Processing-NLP) คือ เทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ที่ทำให้คอมพิวเตอร์สามารถตีความและเข้าใจภาษาของมนุษย์ ทำให้สื่อสารและวิเคราะห์ข้อมูล ต่าง ๆ ออกมาได้เหมือนกับภาษาที่มนุษย์ใช้
    • เทคโนโลยีการมองเห็นของเครื่อง (Computer Vision) คือ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่ทำให้คอมพิวเตอร์ สามารถเข้าใจและตีความข้อมูลจากภาพถ่ายหรือวิดีโอได้ โดยใช้เทคนิคการประมวลผลภาพและการเรียนรู้ ของเครื่องเพื่อทำงานต่าง ๆ เช่น การรู้จำวัตถุ การตรวจจับใบหน้า และการวิเคราะห์ภาพทางการแพทย์
    • เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) คือ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่มีความสามารถใน การสร้างเนื้อหาใหม่ในหลากหลายรูปแบบ เช่น ข้อความ ภาพ วิดีโอ ซอร์สโค้ด หรือรูปแบบอื่น เป็นต้น ตามข้อความหรือคำสั่ง (Prompt) ที่มนุษย์เป็นผู้กำหนด
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 63
    • เทคโนโลยีระบบผู้ช่วยปัญญาประดิษฐ์ (Agentic AI) คือ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถดำเนินการ และตัดสินใจด้วยตนเอง โดยมีลักษณะคล้าย “ตัวแทน” (Agent) ที่เข้าใจเป้าหมาย รวมถึงมีความสามารถใน การปรับตัวตามสถานการณ์ต่าง ๆ ได้
31. อธิบายความสำคัญของข้อมูลสำหรับการประมวลผลปัญญาประดิษฐ์มีขอบเขตครอบคลุม การอธิบายความหมาย ของบทบาทของข้อมูลที่ใช้สร้างปัญญาประดิษฐ์ ความแตกต่างระหว่างข้อมูลที่มีคุณภาพและข้อมูลที่ไม่มีคุณภาพ ข้อมูลเป็น องค์ประกอบที่สำคัญที่สุดของระบบปัญญาประดิษฐ์ เนื่องจากระบบปัญญาประดิษฐ์อาศัยข้อมูลในการเรียนรู้ ทำความเข้าใจ และตัดสินใจเกี่ยวกับปัญหาต่าง ๆ
    • ข้อมูลที่มีคุณภาพ คือ ข้อมูลที่ครบถ้วน ถูกต้อง และมีความสมดุล สามารถเรียนรู้ได้แม่นยำ ลดความผิดพลาด ในการคาดการณ์หรือการตัดสินใจ ลดความเข้าใจผิดของผู้ใช้งาน สร้างความเชื่อถือได้ เป็นกลางและมีความ ยุติธรรม ลดปัญหาความลำเอียง (Bias) ที่อาจนำไปสู่การเลือกปฏิบัติ
    • ข้อมูลที่ไม่มีคุณภาพ คือ ข้อมูลที่ไม่ครบถ้วน ไม่ถูกต้อง ไม่สมดุล หรือมีความลำเอียง (Bias) ซึ่งอาจทำให้ ปัญญาประดิษฐ์ตัดสินใจไม่เป็นธรรม ได้ผลลัพธ์ที่ไม่แม่นยำ นอกจากนี้ยังอาจทำให้เกิดความล่าช้าและการใช้ ทรัพยากรมากเกินไป เนื่องจากต้องใช้เวลามากในการทำความสะอาดข้อมูล (Cleansing Data)
32. ให้คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Prompt for Generative AI) มีขอบเขตครอบคลุม การให้คำสั่งกับ ปัญญาประดิษฐ์แบบไม่กำหนดแนวทางการตอบ (Zero-shot Prompting) และการให้คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์แบบกำหนด แนวทางการตอบเพียงเล็กน้อย (Few-shot Prompting)
    • Zero-shot Prompting คือ การให้คำสั่งหรือคำถามกับปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) โดยไม่ให้แนวทาง ตัวอย่าง หรือข้อจำกัดในการตอบ ในระบบปัญญาประดิษฐ์ จะต้องใช้ความรู้ที่มีอยู่ในการ ประมวลผลและสร้างคำตอบขึ้นมาเอง โดยผู้ใช้งานต้องเข้าใจหลักการพื้นฐาน เพื่อให้ระบบปัญญาประดิษฐ์ ทำงานได้โดยไม่ต้องเรียนรู้คำสั่งที่ซับซ้อน
    • Few-shot Prompting คือ การให้คำสั่งกับปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) โดยมีตัวอย่างหรือ แนวทางการตอบบางส่วน เพื่อช่วยให้ปัญญาประดิษฐ์ เข้าใจบริบทและตอบสนองได้แม่นยำยิ่งขึ้น โดยผู้ใช้งาน ต้องเข้าใจคำถาม เพื่อลดความสับสนและความผิดพลาดของคำตอบ โดยเฉพาะคำตอบที่ต้องการกำหนด รูปแบบเฉพาะ
    สมรรถนะสนับสนุนการทำงานด้านการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) หน้า 64